Việc Tập Cận Bình tiếp tục thanh trừng giới tinh hoa và quân đội cho thấy sự bất an nội tại của hệ thống chính trị Trung Quốc, đồng thời đặt ra những rủi ro cho ổn định và hiện đại hóa quốc gia.
- Chiến dịch Kiềm tỏa và cuộc chiến không hồi kết tại Rio de Janeiro
- Ukraine tuyên bố ám sát hai trung tá Nga bằng bom gài trên ôtô
- Giá vàng thế giới lấy lại mốc 4.000 USD
Sự kiểm soát tuyệt đối và nghịch lý quyền lực
Trong hơn một thập kỷ nắm quyền, Chủ tịch Tập Cận Bình đã củng cố quyền lực ở mọi tầng nấc của Trung Quốc — từ Đảng Cộng sản, bộ máy nhà nước cho tới Quân Giải phóng Nhân dân (PLA). Ông kiểm soát nghiêm ngặt và mở rộng giám sát tới hầu hết các khía cạnh của đời sống xã hội. Tuy nhiên, làn sóng thanh trừng mới đây, với việc cách chức và điều tra chín tướng lĩnh cấp cao, lại phản ánh nghịch lý sâu sắc trong chiến lược quyền lực của ông.
Chiến dịch chống tham nhũng từng được ca ngợi là một nỗ lực cải tổ, song dần trở thành công cụ chính trị nhằm loại bỏ đối thủ và củng cố vị thế cá nhân. Hàng triệu quan chức bị truy tố hoặc biến mất, cho thấy chiến dịch không còn thuần túy là làm trong sạch bộ máy, mà là cách duy trì quyền lực. Ngay cả sau nhiều năm chỉ đề bạt người trung thành, ông Tập vẫn tiếp tục cách chức các tướng lĩnh hàng đầu – điều cho thấy sự thiếu niềm tin ngay trong nội bộ thân cận nhất.
Sự bất an này đang lan rộng trong giới tinh hoa Trung Quốc, nơi sự trung thành được đặt cao hơn năng lực. Tình trạng ấy khiến hệ thống chính trị vốn được xây dựng dựa trên sự lãnh đạo tập thể dần chuyển thành mô hình quyền lực tập trung quanh một cá nhân duy nhất.
Quân đội Trung Quốc và nguy cơ rạn nứt trong cải cách
Các cuộc thanh trừng của ông Tập đang tạo ra những hệ lụy đáng kể đối với PLA – lực lượng được kỳ vọng hiện đại hóa để “chiến thắng trong chiến tranh thông tin hóa”. Việc thay đổi nhân sự thường xuyên, đặc biệt trong các đơn vị trọng yếu như Lực lượng Tên lửa PLA, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính ổn định và khả năng răn đe chiến lược của Trung Quốc.
Các nhà quan sát quốc tế cảnh báo rằng, việc thay thế các chỉ huy giàu kinh nghiệm bằng những nhân vật trung thành chưa qua thử thách không chỉ gây gián đoạn về tổ chức mà còn làm suy yếu tinh thần chiến đấu. Khi tướng lĩnh ưu tiên bảo vệ vị thế chính trị hơn là hiệu quả quân sự, năng lực tác chiến có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Trong lịch sử, nhiều chế độ tập trung quyền lực cá nhân đã rơi vào tình trạng tương tự. Các nhà phân tích so sánh cách làm của Tập Cận Bình với những thời kỳ thanh trừng khét tiếng như dưới thời Stalin – nơi nỗi sợ và nghi ngờ làm tê liệt khả năng chiến đấu của quân đội. Một lực lượng bị chi phối bởi nỗi lo mất lòng lãnh đạo khó có thể duy trì sự gắn kết và sáng tạo cần thiết trong các chiến lược quốc phòng hiện đại.
Hệ quả dài hạn và rủi ro cho ổn định Trung Quốc
Dù ông Tập được xem là người đưa Trung Quốc trở thành cường quốc toàn cầu, nền kinh tế nước này đang đối mặt với hàng loạt thách thức: tăng trưởng chậm lại, thất nghiệp gia tăng, dân số già hóa và niềm tin nội bộ suy giảm. Việc điều hành bằng nỗi sợ hãi và phục tùng khiến bộ máy quản lý mất đi sự năng động – yếu tố từng giúp Trung Quốc vươn lên mạnh mẽ trong nhiều thập kỷ.
Các chuyên gia quốc tế cho rằng, mô hình cai trị dựa trên lòng trung thành cá nhân có thể duy trì quyền lực trong ngắn hạn, nhưng lại đe dọa tính ổn định dài lâu. Một nhà lãnh đạo bị ám ảnh bởi sự bất trung sẽ khó xây dựng được lòng trung thành thực sự. Khi óc sáng tạo và sự phản biện bị triệt tiêu, hiệu quả điều hành giảm sút, còn nguy cơ tính toán sai lầm chiến lược tăng cao – đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng khu vực như vấn đề Đài Loan.
Lịch sử cho thấy các cuộc thanh trừng thường để lại di chứng sâu sắc. Dù Tập Cận Bình hành xử tinh vi hơn Mao Trạch Đông, nhưng bản chất vẫn là củng cố quyền lực bằng sự sợ hãi. Chính điều đó có thể khiến Trung Quốc một lần nữa đối mặt với chu kỳ bất ổn mà nước này từng trải qua trong thế kỷ trước.
Theo: Nghiên cứu Quốc tế
