Món ngon từ trai trong đời sống ẩm thực Việt

Không chỉ là từ chỉ giới tính, “con trai” trong tiếng Việt còn là tên một loài nhuyễn thể nước ngọt. Trai sông, trai hồ có thịt mềm, vị ngọt, thường được sử dụng trong nhiều món ăn quen thuộc, gắn với ẩm thực dân gian và sinh hoạt hằng ngày của người Việt.

Trai – loài nhuyễn thể quen thuộc trong đời sống ẩm thực

Trai là loài nhuyễn thể nước ngọt, còn gọi là freshwater mussel, sống ở ao, hồ, sông, suối. Vỏ trai cứng, gồm hai mảnh khép lại, kích thước phổ biến từ sáu đến mười centimet. Theo y học cổ truyền, thịt trai có vị ngọt, tính hàn, thường được sử dụng trong các món thanh nhiệt. Ở Việt Nam, trai sông và trai hồ được sử dụng phổ biến hơn các loại khác do thịt mềm và dễ chế biến.

Trai thường được bán với giá thấp, dao động từ mười lăm đến hai mươi nghìn đồng mỗi kilogram. Hiện nay, một số siêu thị đã bán trai làm sẵn kèm nước luộc và rau gia vị. Tuy nhiên, thịt trai làm sẵn thường không đạt độ tươi như trai tự sơ chế tại nhà. Do đặc tính sống trong bùn cát, việc làm sạch trai đòi hỏi nhiều thời gian và sự cẩn trọng.

Sơ chế trai và những yêu cầu khi chế biến thực phẩm

Trai mua về cần được ngâm và rửa kỹ để loại bỏ hoàn toàn bùn đất. Cách làm phổ biến là ngâm trai trong nước vo gạo vài giờ để trai nhả cặn bẩn. Sau đó, dùng bàn chải cọ sạch vỏ, rồi đem luộc với một ít muối hạt. Khi trai chín, tách lấy phần thịt, bỏ ruột đen, thái nhỏ để chế biến. Nước luộc trai cần được lọc kỹ để loại bỏ cát.

Nước luộc trai có vị ngọt tự nhiên, thường được dùng nấu canh hoặc cháo. Khi sử dụng nước luộc, không cần thêm nước hầm xương. Việc sơ chế kỹ giúp món ăn bảo đảm an toàn thực phẩm và giữ được hương vị đặc trưng. Do thời gian chuẩn bị dài, các món từ trai không phù hợp với cách nấu nhanh.

Cháo trai – món ăn đặc trưng của ẩm thực Hà Nội

món ngon từ trai — Món ăn từ trai (Ảnh: Chụp màn hình/An ninh Thủ đô)

Cháo trai được xem là món ăn tiêu biểu trong ẩm thực Hà Nội. Món ăn này thường được dùng vào buổi xế chiều, dễ ăn và không gây nặng bụng. Cháo trai ngon đòi hỏi bột phải mịn, quấy đều tay trên lửa nhỏ. Cháo quá đặc sẽ mất độ sánh, còn quá loãng thì không đạt yêu cầu. Công đoạn quấy cháo với nước luộc trai đòi hỏi sự kiên nhẫn.

Phần thịt trai được làm sạch, thái nhỏ, ướp gia vị rồi xào với mỡ lợn và hành khô. Thịt cần xào đậm để khi ăn cùng cháo đạt vị hài hòa. Trước đây, cháo trai chỉ ăn kèm quẩy và rau răm. Hiện nay, nhiều nơi bổ sung thêm thịt băm, ruốc, trứng cút hoặc sườn sụn, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thực khách.

Một số món ăn phổ biến được chế biến từ trai

Bên cạnh cháo trai, canh trai nấu chua là món ăn quen thuộc, thường dùng trong mùa hè. Thịt trai được xào cùng hành khô, cà chua, sau đó cho nước luộc trai vào nấu sôi. Khi canh chín, thêm hành răm để tạo mùi thơm. Món canh này có vị thanh, ít dầu mỡ, phù hợp trong bữa cơm gia đình.

Một món khác được nhiều người ưa chuộng là trai xào bầu. Trai được xào với tỏi, sau đó cho bầu vào đảo nhanh trên lửa lớn. Ngoài ra còn có các món như trai xào sả ớt, trai xào lá lốt, trai nướng mỡ hành. Gần đây, chả trai cũng được một số đầu bếp giới thiệu, mang lại thêm lựa chọn cho thực đơn từ trai.

Theo: An ninh Thủ đô