Ý định của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Greenland đang làm dấy lên tranh cãi giữa Washington, Đan Mạch và châu Âu. Các kịch bản được nhắc tới gồm mua lại, tác động chính trị, thỏa thuận liên kết hoặc sử dụng sức mạnh quân sự.
- Ngộ độc trà sữa: Ba chị em tại Thanh Hóa nghi bị mẹ đầu độc
- 7 nhóm người nên hạn chế ăn trứng hàng ngày
- Đan Mạch không nhượng bộ khi Tổng thống Mỹ tuyên bố Greenland thuộc lãnh thổ Mỹ
Từ ý tưởng mua lại đến tiếp cận mềm
Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, có vị trí chiến lược quan trọng ở Bắc Cực và giàu tài nguyên khoáng sản. Mỹ đã quan tâm đến hòn đảo này trong hơn 150 năm.
Năm 1867, Washington lần đầu đề xuất mua Greenland, sau khi hoàn tất thương vụ Alaska. Ý tưởng tiếp tục được nhắc lại vào các năm 1910 và 1946, khi chính quyền Tổng thống Harry S. Truman đề nghị mua hòn đảo với giá 100 triệu USD nhưng bị Đan Mạch từ chối.
(Ảnh: Steffen Trumpf/Chụp màn hình Báo Mới).
Từ năm 2019, Tổng thống Donald Trump công khai bày tỏ mong muốn kiểm soát Greenland. Chính phủ Đan Mạch và chính quyền địa phương nhiều lần khẳng định hòn đảo này “không phải để bán”. Theo luật tự trị năm 2009, tương lai Greenland phụ thuộc vào quyết định của người dân thông qua trưng cầu dân ý. Một khảo sát hồi tháng 1/2025 cho thấy đa số cư dân phản đối việc trở thành một phần của Mỹ.
Gia tăng hiện diện và ảnh hưởng chính trị
Sau khi phương án mua lại không khả thi, Washington được cho là tăng cường các biện pháp tiếp cận mềm. Mỹ mở lại lãnh sự quán tại Nuuk vào năm 2020 và bổ nhiệm đặc phái viên phụ trách Greenland cuối năm 2025.
Đan Mạch bày tỏ lo ngại Mỹ có thể thúc đẩy các hoạt động gây ảnh hưởng nhằm khuyến khích phong trào độc lập của Greenland. Trong khi đó, một số lực lượng chính trị tại hòn đảo này ủng hộ độc lập nhưng có quan điểm khác nhau về mức độ hợp tác với Washington.
Giới phân tích cho rằng Mỹ có thể hướng tới một thỏa thuận “liên kết tự do”, tương tự các hiệp định Washington ký với một số quốc đảo ở Thái Bình Dương, cho phép Greenland duy trì quyền tự chủ nhưng gắn chặt về quốc phòng và kinh tế.
Hiện diện quân sự đã tồn tại từ lâu
Trên thực tế, Mỹ đã có quyền tiếp cận quân sự đáng kể tại Greenland. Thỏa thuận quốc phòng Mỹ – Đan Mạch năm 1951, được cập nhật năm 2004, cho phép Washington xây dựng, vận hành căn cứ và triển khai lực lượng.
Hiện Mỹ duy trì căn cứ không gian Pituffik ở phía Bắc Greenland với khoảng 500 quân nhân. Đan Mạch nhiều lần phát tín hiệu sẵn sàng cho phép mở rộng sự hiện diện quân sự của Mỹ, trong khuôn khổ hợp tác song phương và NATO.
Kịch bản quân sự và những hệ lụy
Nhà Trắng từng tuyên bố không loại trừ khả năng sử dụng quân đội để kiểm soát Greenland. Một số phân tích cho rằng, về lý thuyết, Mỹ có ưu thế vượt trội do Greenland không có lực lượng quân sự đáng kể.
Tuy nhiên, giới chuyên gia Đan Mạch cảnh báo bất kỳ hành động quân sự nào cũng sẽ vấp phải phản ứng mạnh mẽ. Việc chiếm đóng được đánh giá là khó khăn do điều kiện thời tiết khắc nghiệt và sự tăng cường hiện diện của Đan Mạch.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen khẳng định một cuộc tấn công vào Greenland sẽ phá vỡ nền tảng an ninh hậu Thế chiến II và đặt dấu chấm hết cho liên minh NATO. Nhiều ý kiến cho rằng kịch bản này vừa bất hợp pháp, vừa gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín và quan hệ đồng minh của Mỹ.
Theo: Báo Mới
