Trung Đông – Quân đội Mỹ tiếp tục tăng cường chiến đấu cơ và máy bay tiếp liệu tới khu vực, trong khi Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei công khai cảnh báo Washington về những hậu quả không thể xóa nhòa.
- Thêm hai công nhân tử vong sau tai nạn tại trại lợn Thanh Hóa
- Quân đội hỏa tốc ứng phó đợt mưa lũ lớn
- Lũ quét ở Mường Than làm 4 người chết, gây thiệt hại 190 tỷ đồng
Cuộc đối đầu bùng phát sau khi một quân nhân Mỹ thiệt mạng tại miền Bắc Iraq ngày 18/7 trong lúc xử lý một máy bay không người lái Iran chưa phát nổ, nâng tổng số binh sĩ Mỹ tử vong từ tháng 2 lên 17 người. Đáp lại các đợt không kích của Washington, lực lượng Iran đã nhắm mục tiêu vào những căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực, đồng thời Tehran tuyên bố sẽ không còn tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được ký kết hồi tháng 6.
Theo thông báo của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), quân nhân nói trên thiệt mạng khi đang cố gắng kích nổ có kiểm soát một máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran chưa phát nổ tại miền Bắc Iraq. Một quân nhân khác đã bị thương trong cùng nỗ lực xử lý vật liệu nổ nguy hiểm này.
Trước đó một ngày, vào 17/7, hai binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng tại Jordan trong một cuộc tấn công mà phía Washington cáo buộc do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thực hiện, khiến bốn người khác bị thương và một người mất tích.
CENTCOM cho biết các cuộc không kích kéo dài suốt một tuần lễ đã mở rộng vượt ra ngoài những mục tiêu quân sự thuần túy, bao gồm cả cầu, công trình tiện ích công cộng và cơ sở cảng biển. Truyền thông Iran đưa tin đợt không kích gần đây nhất của Mỹ đã đánh trúng đảo Qeshm ở vịnh Ba Tư, cùng các thành phố miền nam Shadegan, Sirik và Hajiabad. Đáp trả, Iran đã nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực, trong đó có nhà máy điện và cơ sở khử muối tại Kuwait.
Trong các tuyên bố riêng biệt đưa ra ngày 19/7, Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar đã bày tỏ lo ngại sâu sắc trước nguy cơ xung đột tiếp tục leo thang, còn Jordan đã triệu tập một nhà ngoại giao Iran. UAE tuyên bố rằng việc nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm trường học, bệnh viện, nhà máy khử muối, cơ sở năng lượng và các đầu mối giao thông “không thể chấp nhận được hoặc biện minh trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.
Căng thẳng cũng gia tăng mạnh tại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu và hiện là trọng tâm của các cuộc đàm phán giữa hai bên. Hải quân IRGC cho biết vào ngày 19/7 rằng lực lượng này đã ngăn chặn bốn tàu không xác định danh tính cố tình sử dụng một “tuyến đường không an toàn” sau khi phớt lờ các cảnh báo. Về phía mình, Mỹ tuyên bố đã chặn giữ bảy tàu vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải mà Washington áp đặt đối với các cảng của Iran.
Theo New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên, Washington đang gửi thêm nhiều chiến đấu cơ tới Trung Đông, trong đó có tiêm kích F-16 và F-35, cùng máy bay tiếp liệu trên không bổ sung. Tuần trước đó, Mỹ được cho là đã thông báo với Israel về kế hoạch gửi thêm hàng chục máy bay tiếp dầu tới nước này. Những động thái quân sự dồn dập này cho thấy Washington có thể đang chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công quy mô lớn hơn nhằm vào Iran.
Tehran, vào ngày 18/7, tuyên bố sẽ không còn tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã ký kết với Mỹ trước đó. Trong một tuyên bố cùng ngày, Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei cảnh báo Washington về “những bài học không thể quên”.
Ông đồng thời khẳng định các vi phạm của Mỹ đối với bản ghi nhớ – vốn là lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày để hai bên đàm phán mở lại eo biển Hormuz và hạn chế chương trình hạt nhân Iran – “đã một lần nữa chứng minh cho mọi người thấy chữ ký của phía Mỹ vô giá trị và mất hiệu lực như thế nào”.
Thông điệp của ông Khamenei cũng kêu gọi người dân Iran giữ vững tinh thần “đoàn kết thiêng liêng”, coi đó là một mệnh lệnh cơ bản trong cuộc đối đầu hiện nay với Mỹ. Ông tuyên bố người dân và giới chức Iran có nghĩa vụ kiềm chế, tránh xa “sự chia rẽ, tranh chấp chính trị và việc làm gia tăng các khác biệt xã hội”, đồng thời nhấn mạnh các đối thủ của Iran “không được phép nhận thấy bất kỳ dấu hiệu suy yếu nào từ phía chúng ta”.
Lời kêu gọi này diễn ra trong bối cảnh một tuyên bố khác của ông hồi tháng 6 từng gây tranh cãi trong nội bộ những người ủng hộ cứng rắn của Iran liên quan tới bản ghi nhớ vừa ký với Mỹ.
Ông Khamenei cho biết bản thân “có quan điểm khác” về thỏa thuận tạm dừng bốn tháng giao tranh, nhưng vẫn chấp thuận sau khi Tổng thống Masoud Pezeshkian, với tư cách Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, nhận trách nhiệm về thỏa thuận này.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
