Mỹ và Iran đã có cuộc trao đổi gián tiếp kéo dài khoảng 3 tiếng tại New York bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc, sau khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo có thể “xóa sổ” Iran. Cuộc tiếp xúc được ông Trump mô tả là “rất tốt, rất hiệu quả”, nhưng hai bên vẫn chưa công bố thay đổi trong lập trường.
- Trịnh Quốc Cơ bị xét xử với hai tội danh
- Nga lên tiếng về thỏa thuận an ninh mới của Mỹ
- Ông Trump cảnh báo xóa sổ Iran tại Liên hợp quốc
Cuộc trao đổi diễn ra ngày 22/9 tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, tức rạng sáng 23/9 theo giờ Hà Nội. Phía Mỹ có đặc phái viên Steve Witkoff và cố vấn Jared Kushner; phía Iran có Ngoại trưởng Abbas Araqchi, với các bên trung gian liên tục di chuyển giữa hai phái đoàn. Đây là lần tiếp xúc kiểu này đầu tiên giữa hai bên sau nhiều tháng.
“Đó là một cuộc gặp rất tốt, rất hiệu quả”, ông Trump nói với báo giới sau cuộc trao đổi, đồng thời cho biết vòng tiếp xúc tiếp theo sẽ sớm được ấn định. Phía Iran cũng xác nhận đã liên lạc với Mỹ thông qua trung gian Qatar và truyền đạt các điều kiện của Tehran.
Cuộc tiếp xúc diễn ra trong bối cảnh chiến sự Mỹ, Israel và Iran đã kéo dài nhiều tháng. Trước đó, hai bên từng có một khung thỏa thuận với thời hạn đàm phán 60 ngày, nhưng tiến trình không đạt được kết quả như kỳ vọng và giao tranh tiếp tục.
Kể từ khi các cuộc đàm phán trước đó đổ vỡ, Washington và Tehran gần như không còn kênh liên lạc chính thức. Việc Ngoại trưởng Araqchi tới New York dự kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc vì thế tạo thêm một kênh để các bên truyền đạt điều kiện và thông điệp.
Giữa lời cảnh báo và cánh cửa đối thoại
Nghịch lý của cuộc tiếp xúc nằm ở thời điểm nó diễn ra. Cùng ngày, ông Trump phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc và cảnh báo Mỹ có thể lựa chọn thỏa thuận với Iran hoặc “xóa sổ” nước này. Không lâu sau, các đặc phái viên Mỹ lại tham gia trao đổi với đại diện Iran thông qua trung gian.
Bà Sanam Vakil, Giám đốc Chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Chatham House (Anh), nhận định câu hỏi lớn là liệu có xuất hiện một cuộc chạm trán bất ngờ giữa phái đoàn hai nước hay không.
Trong khi đó, các điều kiện Tehran đưa ra vẫn tập trung vào những vấn đề cốt lõi như chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, dỡ phong tỏa hải quân và giải phóng tài sản bị đóng băng. Truyền thông nhà nước Iran cho biết Ngoại trưởng Araqchi đã chuyển những điều kiện này tới phía Mỹ thông qua các bên trung gian.
Ông Ali Vaez, Phó giám đốc phụ trách Trung Đông và Bắc Phi của International Crisis Group, ví tuần lễ này là “cơ hội tốt cuối cùng” để ngăn xung đột leo thang trở lại vào tháng 10 hoặc tháng 11.
Eo biển Hormuz tiếp tục là một trong những vấn đề quan trọng trong các cuộc trao đổi. Đây là tuyến hàng hải chiến lược đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu, nên bất kỳ dấu hiệu nào về khả năng khôi phục hoạt động qua eo biển cũng có thể tác động tới thị trường dầu mỏ.
Cuộc trao đổi kéo dài 3 tiếng cho thấy kênh liên lạc giữa Washington và Tehran đã được nối lại, nhưng chưa đồng nghĩa với một thỏa thuận. Reuters cho biết cả hai bên chưa công bố sự thay đổi trong lập trường sau cuộc tiếp xúc.
Giữa những tuyên bố cứng rắn trên diễn đàn quốc tế và các cuộc trao đổi qua trung gian, cánh cửa đối thoại Mỹ – Iran đã mở lại, nhưng khoảng cách để đi đến một thỏa thuận vẫn còn phía trước.
Đỗ Vân (tổng hợp)
