Mỹ – Trung tạm ‘đình chiến’ thương mại

Kết thúc cuộc gặp tại Hàn Quốc ngày 30-10, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thống nhất gia hạn thỏa thuận “đình chiến” thương mại thêm một năm, giảm thuế hàng hóa, nới kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, tạm hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Hai bên tìm lại tiếng nói chung

Phát biểu sau cuộc gặp, ông Trump cho biết Mỹ và Trung Quốc đã đạt đồng thuận về “hầu hết mọi vấn đề” và có thể ký thỏa thuận thương mại chính thức trong thời gian tới. Washington sẽ giảm thuế hàng hóa Trung Quốc từ 57% xuống 47%, đồng thời ghi nhận tiến triển về nhập khẩu đậu nành, đất hiếm và kiểm soát fentanyl.

Ông cũng tiết lộ kế hoạch thăm Bắc Kinh vào tháng 4-2026. Chủ tịch Tập Cận Bình cho biết hai bên “đã trao đổi sâu và đạt đồng thuận” trong việc xử lý các vấn đề kinh tế, thương mại. Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định sẽ có “những điều chỉnh tương ứng” với cam kết của Mỹ.

Trong lĩnh vực kiểm soát xuất khẩu, Bắc Kinh đồng ý tạm ngừng biện pháp hạn chế đất hiếm trong một năm; đổi lại Washington hoãn mở rộng danh sách doanh nghiệp Trung Quốc bị hạn chế mua công nghệ Mỹ.

Hạ nhiệt căng thẳng, nhưng vẫn thận trọng

Giám đốc chiến lược đầu tư OCBC Vasu Menon đánh giá: “Việc Mỹ giảm thuế, Trung Quốc mua lại đậu nành Mỹ và nới kiểm soát đất hiếm là tín hiệu tích cực.” Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh cần theo dõi khả năng thực thi thực tế.

Nhà nghiên cứu Jayant Menon (Viện ISEAS-Yusof Ishak, Singapore) cho rằng Trung Quốc đã chứng minh “sẽ không bị bắt nạt”, khi phản ứng chừng mực trước các động thái của Mỹ. Ông nhận định: “Hai nền kinh tế phụ thuộc lẫn nhau. Trung Quốc rất quan trọng đối với Mỹ, không giống các đối tác nhỏ khác chỉ phụ thuộc một chiều.”

“Át chủ bài” đất hiếm và thế cân bằng mới

Đất hiếm tiếp tục là con bài chiến lược của Trung Quốc trong thương chiến. Quốc gia này hiện chế biến hơn 90% lượng đất hiếm toàn cầu, cung cấp gần như độc quyền sáu loại đất hiếm nặng và thống trị thị trường nam châm đất hiếm – vật liệu thiết yếu trong sản xuất thiết bị điện tử, drone, tuốc bin gió và vũ khí quân sự.

Theo chuyên gia Terry Lynch (Power Metallic Mines, Canada), phương Tây cần một chương trình quy mô như “Dự án Manhattan” để phát triển nguồn đất hiếm riêng, nhưng phải mất ít nhất 5 – 7 năm mới đạt hiệu quả.

Các nhà phân tích nhận định việc Mỹ – Trung tạm “đình chiến” không chỉ giúp ổn định thương mại toàn cầu mà còn cho thấy cả hai bên đều nhận thức rõ sự phụ thuộc lẫn nhau – điều khiến cuộc cạnh tranh giữa hai siêu cường này vẫn còn kéo dài, nhưng có phần thận trọng hơn.

Theo: Tuổi Trẻ