Nghề xe ôm truyền thống đang đứng trước bước ngoặt lớn khi các ứng dụng gọi xe chiếm lĩnh thị trường, buộc những tài xế lâu năm phải chật vật xoay xở để duy trì nguồn thu nhập.
- Đi xe máy không gương chiếu hậu bị phạt đến 600.000 đồng
- Mẹ sinh 8 con và cuộc sống bộn bề tại Quảng Bình
- Những cuộc đổi vai và thương vụ giải cứu nghìn tỷ của giới tỷ phú Việt
Nghề xe ôm truyền thống và áp lực từ cuộc chơi không cân sức
Hơn 30 năm gắn bó với con hẻm nhỏ trên đường Cách Mạng Tháng 8, ông Vũ Quốc Toản chứng kiến sự thay đổi chóng mặt của thị trường vận chuyển. Khoảng 10 năm trước, khi xe ôm công nghệ xuất hiện với hàng loạt khuyến mãi, ông bắt đầu cảm nhận được sức nóng của cuộc cạnh tranh. Với ông, những thuật toán định giá lạnh lùng trên điện thoại đang dần thay thế cho kinh nghiệm và sự chịu đựng của người lao động.
Mặt bằng giá mới do các ứng dụng thiết lập khiến khách hàng ngày càng khắt khe hơn trong việc mặc cả. Ông Toản cho biết, dù giá xăng tăng nhưng khách hàng chỉ chấp nhận trả theo giá hiển thị trên app, khiến tài xế nhiều lúc rơi vào cảnh huề vốn hoặc lỗ. Những cuốc xe rạng sáng vốn là lợi thế của xe ôm truyền thống nay cũng thuộc về những cú chạm màn hình của giới trẻ.
Để tồn tại, nhiều người buộc phải chấp nhận mức giá mà họ không có quyền quyết định. Sự lựa chọn này không hẳn là thỏa hiệp mà là cách để người lao động bám trụ với nghề. “Cuộc chơi mới” dường như không dành cho những “bánh xe cũ” khi mọi tiêu chí đều ưu tiên tốc độ và sự tiện lợi tuyệt đối của công nghệ.
Khó khăn khi tiếp cận công nghệ của lao động lớn tuổi
Ông Hồ Bình Đức, một tài xế 68 tuổi tại quận 3, là điển hình cho những người gặp khó khăn khi bước vào thế giới số. Ông không biết sử dụng smartphone, điều này khiến ông đứng ngoài làn sóng ứng dụng gọi xe đang bùng nổ. Dù gia đình lo lắng và nhắc nhở, ông vẫn cảm thấy mình không thể thích nghi với cách làm việc phụ thuộc vào thiết bị di động.
Theo ông Đức, rào cản không chỉ là thiết bị mà còn là phương thức quản lý khắt khe của các hãng xe công nghệ. Việc phải hoạt động theo tín hiệu, bị trừ điểm khi bỏ cuốc hay áp lực từ hệ thống giám sát khiến ông cảm thấy mất đi sự tự do. Ông ưu tiên quyền chủ động về thời gian và sức khỏe, điều mà các thuật toán vô hình thường bỏ qua.
Thực tế cho thấy, các hãng xe thường ưu tiên tuyển dụng những tài xế trẻ, thạo đường và rành công nghệ. Những người lớn tuổi như ông Đức thường bị khách hàng phàn nàn vì phản xạ chậm hoặc thị lực kém, dẫn đến việc bị công ty xử phạt. Hệ thống lọc của công nghệ vô tình loại bỏ những mắt xích không đáp ứng được yêu cầu về sự nhanh nhẹn và linh hoạt.
Tìm kiếm ‘khe hẹp’ sinh tồn qua lòng tin và sự thấu cảm
Dù bị dồn vào thế yếu, những tài xế truyền thống vẫn tìm thấy những khoảng trống để duy trì cuộc sống. Ông Đức vẫn có những khách hàng là phụ huynh tin tưởng giao con cái đưa đón hàng ngày vì sự quen thuộc và an toàn. Những mối quan hệ dựa trên lòng tin lâu năm là thứ mà các ứng dụng gọi xe chưa thể thay thế hoàn toàn.
Bên cạnh đó, giá trị nhân văn và sự thấu cảm cũng là điểm tựa cho những người như ông Toản. Những chuyến xe miễn phí giúp đỡ người hoạn nạn hay những cuộc trò chuyện chia sẻ dọc đường mang lại ý nghĩa cho công việc của ông,. Đối với ông, giúp người khác cũng chính là giúp bản thân thấy nhẹ lòng hơn giữa cuộc sống mưu sinh vất vả.
Xung đột giữa xe ôm truyền thống và công nghệ không chỉ là về giá cả mà còn là sự va chạm giữa hai hệ giá trị xã hội. Một bên là hiệu quả lạnh lùng của máy móc, một bên là nhịp sống chậm và tình người. Trong bối cảnh sức khỏe giảm sút và khách quen ít đi, tương lai của những người lao động này vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải chính xác.
Theo: Khai Mở
