Thanh Hóa – Hơn 100 hộ đồng bào Thái ở bản Bút, xã Nam Xuân, huyện Quan Hóa đang khai thác các ngôi nhà sàn cổ làm homestay, thu hút từ 10.000-15.000 lượt khách mỗi năm và tạo nguồn thu hàng tỷ đồng cho cộng đồng địa phương.
- Đêm giữ đê giữa lúc lũ hạ nhiệt
- Điều tra hé lộ cuộc đấu quyền lực phía sau bước ngoặt chiến sự Iran
- Mỹ xác nhận có vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo
Dưới chân hồ Pha Đay, ở độ cao khoảng 1.200m và cách thị trấn Hồi Xuân gần 10km, bản Bút được bao bọc bởi hơn 1.000ha rừng nguyên sinh. Từ năm 2020, xã Nam Xuân lựa chọn 5 hộ dân tiên phong cải tạo nhà sàn truyền thống thành homestay, đặt nền móng cho mô hình du lịch cộng đồng phát triển đến hôm nay.
Bản Bút là nơi cư trú lâu đời của đồng bào dân tộc Thái tại xã Nam Xuân, huyện Quan Hóa. Năm 2019, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định 1574 phê duyệt đề án phát triển du lịch cộng đồng huyện Quan Hóa đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030, trong đó lựa chọn bản Bút là một trong những điểm ưu tiên đầu tư.
Một năm sau, xã Nam Xuân triển khai thí điểm dịch vụ homestay với 5 hộ gia đình người Thái, đồng thời hỗ trợ chỉnh trang nhà sàn truyền thống và sưu tầm các hiện vật văn hóa. Từ những hộ đi đầu này, mô hình từng bước được nhân rộng, trở thành hướng phát triển mới cho cả bản.
Theo bà Phạm Thị Tuyết, chủ nhà A Béo, gia đình mỗi năm đón khoảng 1.000 lượt khách trong và ngoài nước nhờ giữ nguyên kiến trúc nhà sàn cổ và kết hợp các trải nghiệm đặc trưng như dệt thổ cẩm, thưởng thức ẩm thực núi rừng hay tham gia các hoạt động văn nghệ truyền thống của người Thái.
Sức hấp dẫn của bản Bút không đến từ những công trình xây dựng mới mà nằm ở chính các giá trị đã hiện diện từ nhiều thế hệ. Những ngôi nhà sàn gỗ hàng trăm năm tuổi, nghề dệt thổ cẩm cùng các món ăn như xôi ngũ sắc, cá suối nướng, thịt lợn cỏ đã trở thành những trải nghiệm đặc sắc dành cho du khách.
Kết quả thực tế cho thấy mô hình này đã vượt xa mục tiêu ban đầu của địa phương. Theo đề án được phê duyệt năm 2019, xã Nam Xuân đặt mục tiêu đến năm 2025 đón hơn 2.000 lượt khách mỗi năm, trong khi hiện nay lượng khách đến bản Bút đã đạt từ 10.000-15.000 lượt mỗi năm.
Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Nam Xuân, bà Phạm Thị Nhị, cho biết việc phát huy các giá trị văn hóa bản địa đã mang lại nhiều lợi ích, vừa góp phần gìn giữ bản sắc truyền thống, bảo vệ môi trường sinh thái, vừa tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Điều đáng chú ý là chỉ với 5 hộ tham gia làm du lịch trong tổng số hơn 100 hộ dân của bản, nguồn doanh thu tạo ra đã đạt hàng tỷ đồng mỗi năm cho cộng đồng. Từ những nếp nhà sàn vốn chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, người dân đã tìm được hướng phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa, góp phần tạo động lực để các giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong đời sống hiện đại.
Minh Tâm (tổng hợp)
