QUẢNG BÌNH — Hợp tác xã Nuôi ong lấy mật vùng đệm Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng xây dựng thành công nhãn hiệu chứng nhận “Mật ong Phong Nha”, đưa doanh thu toàn vùng vượt một tỷ đồng mỗi năm.
Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Bình bắt đầu triển khai xây dựng nhãn hiệu từ năm 2022 trong khuôn khổ Chương trình phát triển tài sản trí tuệ quốc gia. Đến tháng 4/2026, Cục Sở hữu trí tuệ chính thức cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm.
Nghề nuôi ong lấy mật tại các xã Phong Nha, Nam Trạch và Thượng Trạch vốn hình thành từ nhiều năm trước, nhưng người dân nuôi theo kinh nghiệm, quy mô nhỏ, bán mật thô nên giá trị chưa tương xứng với tiềm năng. Nhận thấy điều kiện tự nhiên phù hợp, vốn đầu tư không lớn và rủi ro thấp, địa phương khuyến khích người dân liên kết qua hợp tác xã và tổ hợp tác để kiểm soát chất lượng và mở rộng đầu ra.
Tháng 10/2021, HTX Nuôi ong lấy mật vùng đệm Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng được thành lập với 18 thành viên và 180 đàn ong. HTX tập trung ứng dụng kỹ thuật, thay ong chúa định kỳ, đưa giống có năng suất cao vào nuôi và chuẩn hóa quy trình khai thác mật.
Sản lượng mật tăng từ 1.440 lít năm 2021 lên hơn 3.000 lít — tương đương khoảng 4,2 tấn — vào năm 2025, với giá khoảng 400.000 đồng/lít. HTX hiện duy trì 14 thành viên hoạt động thường xuyên và giữ doanh thu trên một tỷ đồng mỗi năm.
Điểm khác biệt của sản phẩm đến từ môi trường nuôi ong tại vùng đệm, nơi rừng nguyên sinh chiếm khoảng 92% diện tích. Nguồn hoa rừng đa dạng — bìm bìm, dâu da, hoa rượu, hoa nổ, bạch đàn cùng nhiều cây ăn quả — tạo nên màu vàng nhạt, hương thơm đặc trưng và vị ngọt thanh mà người tiêu dùng đánh giá cao.
Mùa khai thác kéo dài từ tháng 02 đến tháng 7 âm lịch; sau thời gian này, người nuôi dừng quay mật để đàn ong phục hồi và tích lũy thức ăn cho vụ sau. Bình quân mỗi đàn cho khoảng một lít mật mỗi lần quay, với chu kỳ khoảng hai lần mỗi tháng vào thời điểm hoa nở rộ.
Ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc HTX, cho biết ong rất nhạy cảm với môi trường: “Chỉ cần xuất hiện mùi thuốc bảo vệ thực vật, xăng dầu, sơn hoặc nước xả vải, hóa chất, đàn ong có thể bỏ tổ hoặc bay đàn khỏi khu vực nuôi.” Vì vậy, người nuôi phải thường xuyên vệ sinh cầu ong, bổ sung thức ăn vào mùa đông, theo dõi dịch bệnh và dùng dụng cụ quay mật riêng cho từng hộ để hạn chế lây lan mầm bệnh.
Sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, có bao bì, nhãn mác và mã truy xuất nguồn gốc. Đến nay, vùng đệm Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng phát triển với ba HTX, một tổ hợp tác cùng nhiều hộ dân tham gia, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn sống gần rừng.
Ông Phan Hải Hà, Chủ tịch UBND xã Phong Nha, cho biết việc được cấp văn bằng bảo hộ “tạo cơ sở để địa phương quản lý, phát triển thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm”. Thời gian tới, UBND xã sẽ phối hợp với các địa phương vùng đệm rà soát, cấp quyền sử dụng nhãn hiệu cho các HTX, doanh nghiệp và hộ sản xuất đủ điều kiện, đồng thời đẩy mạnh quảng bá gắn với du lịch Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng.
Lê Toan (tổng hợp)
