Người xưa từng nói: “Một ngày làm thầy, cả đời làm cha” . Phải chăng trong từng câu chữ ấy là cả một di sản đạo đức cần được thức tỉnh lại trong mỗi gia đình, mỗi ngôi trường hôm nay?
- Nóng nảy với người thân: 3 kiểu người thường mắc phải
- Di sản văn hóa: Trưng bày hay sống trong đời sống?
- Nghiện mạng xã hội trạng thái ”Thối não”
Tầm quan trọng của người thầy có sự quyết định đến tương lai của trò và vận mệnh của dân tộc- cách nhìn của người xưa trong Sư Đạo của tiên sinh Tú Dương.
Tầm quan trọng của người thầy- cách nhìn của người xưa
- Vì sao người xưa lại xem việc tôn sư trọng đạo là điều thiêng liêng đến thế?
- Vì sao “một ngày làm thầy” lại được sánh với “cả đời làm cha”?
- Người xưa coi nghề dạy học là sứ mệnh dựng xây nhân cách và vận mệnh quốc gia. Sư Đạo của Tứ Dương tiên sinh, 6 chương như 6 ngọn đèn soi đường đạo đức cho người thầy.
- Chương1: Sư chi trọng – Tầm quan trọng của người thầy. Ba nội dung phần sâu sắc đánh thức lời thệ nguyện được làm thầy .
Nguyên tác 《師道》 – Chương 1: Sư chi trọng (Tầm quan trọng của người thầy)
1) 生命之重 — Sinh mệnh chi trọng – Tầm quan trọng của sinh mệnh
Bản gốc:
人有三命，一為父母所生之命，二為師造之命，三為自立之命。父母生其身而師造 其魂，而後自立其命。所以師者，再生父母也，一日為師終生為父，是為師父。
Âm Hán – Việt:
Nhân hữu tam mệnh, nhất vi phụ mẫu sở sinh chi mệnh, nhị vi sư tạo chi mệnh, tam vi tự lập chi mệnh. Phụ mẫu sinh kỳ thân nhi sư tạo kỳ hồn, nhi hậu tự lập kỳ mệnh. Sở dĩ sư giả, tái sinh phụ mẫu dã, nhất nhật vi sư chung sinh vi phụ, thị vi sư phụ.
Bản dịch: Tầm quan trọng của sinh mệnh
Con người có 3 sinh mệnh, một là sinh mệnh do cha mẹ sinh ra, hai là sinh mệnh do người thầy tạo ra, ba là sinh mệnh do tự mình lập nên. Cha mẹ sinh thân này và thầy tạo hồn (tinh thần) này, sau đó tự mình lập mệnh này. Cho nên người thầy cũng như cha mẹ tái sinh, một ngày làm thầy cả đời làm cha, chính là 師父 Sư phụ (thầy cha).
Lời bình
- Ba “sinh mệnh” tạo nên con người: thân – hồn – mệnh.
- Cha mẹ ban thân, thầy dưỡng hồn, trò tự lập mệnh.
- Nghề dạy học không chỉ truyền kiến thức. Đó là nuôi dưỡng tinh thần, tư chất và chí hướng.
- Vậy thầy cô chú trọng rèn nền tảng nhân cách trước kỹ năng; đặt “làm người” lên trước “làm nghề”.
2) 聖學之重 — Thánh học chi trọng – Tầm quan trọng của việc học hỏi bậc thánh nhân
Nguyên gốc:
為往聖繼絕學，為萬世開太平，孰繼孰開，師也。承前啟後，繼往開來，孟夫子繼 往聖，開來學，萬世典範也。
Âm Hán – Việt:
Vi vãng thánh kế tuyệt học, vi vạn thế khai thái bình, thục kế thục khai, sư dã. Thừa tiền khải hậu, kế vãng khai lai, Mạnh Phu Tử kế vãng thánh, khai lai học, vạn thế điển phạm dã.
Bản dịch: Tầm quan trọng của việc học hỏi bậc thánh nhân
Kế thừa tuyệt học của bậc thánh nhân, khai mở thái bình cho vạn đời, ai kế thừa ai khai mở, là người thầy. Kế thừa đời trước, dẫn dắt đời sau. Mạnh Phu Tử kế thừa bậc thánh nhân, mở ra việc học hành, cũng là tấm gương điển hình cho vạn đờ
Lời bình
- Thầy là cầu nối “kế vãng khai lai”: tiếp nối minh triết xưa, mở đường cho đời sau.
- Mạnh Phu Tử là mẫu mực: kế thừa đạo Thánh hiền và hệ thống hóa con đường học tập.
- Giáo dục hiện đại cần trở về “thánh học”. Trở về văn hóa truyền thống lấy lễ, nghĩa, liêm, sỉ làm gốc; dùng tri thức phục vụ đạo đức.
3) 天下之重 — Thiên hạ chi trọng – Tầm quan trọng của thiên hạ
Nguyên gốc:
天下興亡，匹夫有責，匹夫能責B: 在於務學，務學者，務經務師，然經師易遇人師 難遇，所以為人師者，人之貴人也，天下之貴人也。所以師者，關乎人之生命，關 乎聖學之傳承，關乎天下之太平，成人子弟則天下至德，誤人子弟則天下大失也， 不可不重視而慎行。
Âm Hán – Việt:
Thiên hạ hưng vong, thất phu hữu trách, thất phu năng trách, tại vu vụ học, vụ học giả, vụ kinh vụ sư, nhiên kinh sư dịch ngộ nhân sư nan ngộ, sở dĩ vi nhân sư giả, nhân chi quý nhân dã, thiên hạ chi quý nhân dã. Sở dĩ sư giả, quan hồ nhân chi sinh mệnh, quan hồ thánh học chi truyền thừa, quan hồ thiên hạ chi thái bình, thành nhân tử đệ tắc thiên hạ chí đức, ngộ nhân tử đệ tắc thiên hạ đại thất dã, bất khả bất trọng thị nhi thận hành.
Bản dịch: Tầm quan trọng của thiên hạ
Thiên hạ hưng vong, kẻ thất phu (dân thường, người bình thường) phải có trách nhiệm, kẻ thất phu cũng có thể gánh vác trách nhiệm. Người đi học chú tâm học hành đã là một lẽ, nhưng tìm được người thầy dạy làm ăn kinh doanh thì dễ tìm người thầy dạy làm người thì khó. Cho nên người thầy liên quan tới sinh mệnh của con người, liên quan tới việc kế thừa việc học của thánh nhân, liên quan tới thái bình của thiên hạ, học trò thành người thì thiên hạ được đại đức, dạy hư học trò thì thiên hạ cũng đại thất (tổn thất nặng nề), không thể không coi trọng thiên hạ mà truyền dạy cẩn thận.
Lời bình
- Quốc gia thịnh hay suy gắn với giáo dục. Giáo dục gắn với người thầy.
- “Kinh sư dễ ngộ, nhân sư nan ngộ”: thầy dạy nghề dễ gặp, thầy dạy người khó tìm.
- Trách nhiệm của thầy: nâng tầm nhân cách, cẩn trọng trong từng lời dạy. Sai một ly, hỏng cả thế hệ.
Tóm tắt câu chuyện Mạnh Phu Tử và ý nghĩa kế thừa
Mạnh Phu Tử tiếp nối đạo Thánh hiền sau Khổng Tử. Ông hệ thống hóa con đường học tập, nhấn mạnh tu dưỡng bản thân và trị quốc bằng nhân nghĩa. Hình tượng ấy cho thấy: người thầy chân chính là người kế thừa minh triết quá khứ, rồi mở một lối học mới cho tương lai. Thầy vừa giữ gốc, vừa khai mở. Đó là khuôn vàng cho muôn đời.
Trở về văn hóa truyền thống là cách giúp thầy cô dễ dung hòa với giáo dục hiện đại.
Trở về văn hóa truyền thống để tìm lại chuẩn mực đạo đức nghề giáo. Giữ tâm sáng. Làm gương trước khi giảng dạy. Dùng tri thức để vun trồng nhân cách. Khi người thầy đứng vững trong tầm quan trọng của người thầy, học trò sẽ trưởng thành. Gia đình mỗi thầy yên ấm, xã hội hưng thịnh. Có gốc Đức này, người thầy biết lựa chọn phương pháp và công nghệ phù hợp giúp trò trở về với gốc đức lương thiện như câu nói ‘’ Nhân chi sơ tính bản thiện ‘’. Đó là con đường bền vững cho giáo dục hôm nay và mai sau.
Theo: Tin360.TV
