Kế hoạch hòa bình 28 điểm do tổng thống Donald Trump thúc đẩy đang bị nhiều tiếng nói tại châu Âu coi là « điều chưa từng thấy ». Thay vì kết thúc chiến tranh, văn bản này bị đánh giá là dồn Ukraina vào thế đầu hàng và đặt châu Âu trước lựa chọn an ninh đầy rủi ro.
- Cựu cảnh sát biến xe buýt cũ thành trạm giặt miễn phí
- Xe buýt giặt đồ miễn phí hỗ trợ người vô gia cư
- Châu Âu chạy đua kéo dài thời gian cho Ukraine trước tối hậu thư của ông Trump
Các tuần báo Pháp liên tục dùng những từ ngữ mạnh để mô tả bước ngoặt này của Mỹ.
Khi “kế hoạch hòa bình” bị gọi là “vụ săng-ta”
Chiến sự Ukraina tiếp tục được mổ xẻ trên các ấn phẩm lớn. Libération gọi diễn biến mới là « vụ săng-ta của Mỹ », Le Figaro chạy tựa « Trump và Putin tay trong tay để buộc Ukraina phải cúi đầu ».
Trên Libération, chuyên gia François Heisbourg nhận xét « kế hoạch hòa bình Mỹ » là « điều chưa từng thấy trong lịch sử ». Ông nhắc lại thỏa thuận ngưng bắn tháng 6-1940 và cho rằng khi đó, lợi ích của phe bại trận vẫn được tôn trọng hơn nhiều so với những gì Trump đề nghị cho Kiev.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot dùng chữ « đầu hàng » để mô tả. Theo các nguồn phân tích, Washington muốn Ukraina phải tổ chức bầu cử trong vòng ba tháng, song loại trừ các vùng do Nga chiếm đóng – điều được xem là cái bẫy hợp thức hóa sáp nhập.
Trong bức tranh này, Putin gần như đạt trọn gói những gì mong muốn, chỉ phải nhượng một phần nhỏ diện tích tại Zaporijia và Kherson. Trump được cho là sẽ hưởng lợi kinh tế nếu dỡ cấm vận dầu khí Nga, có cơ hội khoe khoang vai trò « kiến tạo hòa bình », đồng thời châm biếm, làm nhục châu Âu.
Kiev gần như không có lựa chọn dễ dàng. Không thể chấp nhận vì đó là mất chủ quyền, nhưng cũng khó công khai bác bỏ vì không đủ sức đối đầu cùng lúc với Nga và Mỹ. Với Moskva, sau bốn năm chiến sự tiêu hao, đây là « đại lộ » rộng mở.
Châu Âu chất vấn: Phải chăng Trump là “gián điệp Matxcơva”?
Le Figaro cho rằng kế hoạch buộc Ukraina đầu hàng đã khiến cả Kiev lẫn nhiều nước châu Âu « mất ngủ ». Điều rõ ràng nhất, theo tờ báo, là Donald Trump đã chọn đứng về phía Vladimir Putin, ủng hộ kẻ xâm lược chứ không phải nạn nhân.
Marko Mihkelson, chủ tịch ủy ban đối ngoại Quốc hội Estonia, cảnh báo: « Nếu Ukraina chấp nhận kế hoạch này, sẽ không còn Ukraina nữa. Và nếu châu Âu chấp nhận, chúng ta phải chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh trực diện với Nga ».
Trên Les Echos, nhà bình luận Dominique Moisi trở lại câu hỏi từng gây sốc: « Phải chăng Donald Trump là gián điệp của Matxcơva? ». Ông cho rằng thật khó nhìn kế hoạch 28 điểm theo hướng nào khác ngoài việc coi đây là văn bản xuất phát từ lợi ích của Putin.
Thời điểm công bố cũng khiến nhiều người chú ý. Zelensky đang bị tổn hại uy tín vì các vụ bê bối tham nhũng trong nội bộ, trong khi Nga tăng cường oanh kích dân thường.
Thông điệp ngầm, theo Moisi, là lời nhắn gửi phương Tây: « Đừng hy sinh cho một chế độ tham nhũng » và với người Ukraina là « đã thua rồi, hãy đầu hàng nếu không muốn chịu thêm một mùa đông băng giá ». Chính lúc Matxcơva tin mình đang nắm ưu thế, Trump lại công khai quay lưng với Kiev.
Nhiều nghi vấn được đặt ra về việc liệu Putin có thể đang nắm trong tay các bí mật tài chính hoặc đời tư của Trump, kiểu như hồ sơ Epstein. Dù chưa có bằng chứng, câu hỏi này phản ánh mức độ ngờ vực sâu sắc trong một bộ phận giới tinh hoa châu Âu.
Từ mặt trận đến hậu phương: cuộc chiến vẫn kéo dài vì thiếu quyết đoán
Trên bản đồ chiến sự, biên giới Nga đang áp sát Odessa. Các kịch bản giảm mạnh quân số Ukraina và hạn chế viện trợ vũ khí từ đồng minh làm dày thêm cảnh báo cho rằng đây không phải « kế hoạch hòa bình », mà là chuẩn bị cho chiến dịch tấn công mới, có tổ chức hơn.
Một khi Ukraina bị ép thành « Belarus thứ hai », nhiều phân tích cho rằng Moskva khó dừng lại. Một chuỗi leo thang mới có thể lan sang phần còn lại của châu Âu.
Cho đến giờ, Zelensky chưa bị chứng minh dính líu trực tiếp, song L’Express cho rằng châu Âu cần chuẩn bị cho « thời kỳ hậu Zelensky ».
Trên Le Point, Bernard-Henri Lévy tiếp tục kêu gọi « Chiến thắng cho Ukraina ». Ông gợi lại cảnh tượng nhiều thành phố bị san phẳng, con số thương vong khổng lồ, những trận đánh ác liệt kéo dài nhiều tháng chỉ để tranh giành những vùng đất nhỏ bé.
Dù ghi nhận những tín hiệu như việc Pháp dự kiến cung cấp Rafale, bom AASM và giàn phòng không SAMP/T, Lévy cho rằng ưu tiên cấp bách vẫn là « đóng cửa bầu trời » Ukraina. Ông đề xuất tăng mạnh hệ thống phòng không, cho phép Kiev tấn công sâu vào lãnh thổ Nga khi cần và tích hợp Ukraina vào mạng lưới radar, cảm biến, vệ tinh của NATO. Theo ông, điều đó phù hợp luật quốc tế, và là con đường để biến tinh thần kháng cự của người dân Ukraina thành chiến thắng cụ thể.
Theo: Khai Mở
