Tổng thống Iran tuyên bố không theo đuổi hạt nhân, đồng thời thảo luận về lộ trình mở cửa eo biển Hormuz và khôi phục hoạt động xuất khẩu dầu thô.
- Mạng lưới bảo mật của Lãnh tụ Tối cao Iran
- Giá dầu thế giới lao dốc sau thông điệp tích cực từ Tổng thống Mỹ
- Thỏa thuận Mỹ – Iran: Washington không vội vã và tính phương án dự phòng
Iran cam kết hòa bình để đổi lấy dỡ bỏ phong tỏa
Ngày 24/5, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định nước này sẵn sàng đảm bảo với cộng đồng quốc tế về mục đích dân sự của chương trình hạt nhân. Ông nhấn mạnh Tehran không tìm kiếm vũ khí hủy diệt hay gây bất ổn cho khu vực Trung Đông. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Iran và Mỹ đang tiến sát một bản ghi nhớ 14 điểm nhằm chấm dứt xung đột. Tehran khẳng định việc phát triển hạt nhân chỉ nhằm mục tiêu sản xuất năng lượng, nghiên cứu y tế và tiến bộ khoa học theo đúng Hiệp ước NPT.
Trước đó, vào ngày 23/5, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết đàm phán do Pakistan trung gian đang ở giai đoạn hoàn tất. Iran ưu tiên việc chấm dứt các mặt trận xung đột, bao gồm cả tại Lebanon, trước khi thảo luận sâu hơn về kỹ thuật hạt nhân. Hình ảnh ông Pezeshkian gặp lãnh đạo quân đội Pakistan cũng cho thấy nỗ lực ngoại giao tích cực của quốc gia này. Các bên đang hướng tới một lộ trình giảm nhiệt căng thẳng sau nhiều tháng đối đầu quân sự trực tiếp.
Nếu đạt được thỏa thuận, Iran sẽ được gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày và quan trọng nhất là mở lại eo biển Hormuz. Đây là huyết mạch giao thương mà Iran đã hạn chế lưu thông từ ngày 13/4 để đáp trả các cuộc tấn công trước đó. Việc mở cửa trở lại sẽ giúp Iran tự do bán dầu và ổn định lại nền kinh tế vốn đang chịu nhiều áp lực từ lệnh phong tỏa. Đây được xem là “điểm nổ” quan trọng giúp các bên có thêm động lực để tiến tới một thỏa thuận dài hạn hơn.
Mỹ và Israel đặt điều kiện về cơ sở hạt nhân
Bất chấp những tín hiệu tích cực từ Tehran, Washington vẫn duy trì quan điểm cứng rắn về lộ trình đàm phán. Ngày 24/5, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ không vội vàng đạt thỏa thuận vì “thời gian đang ủng hộ” họ. Lệnh phong tỏa các cảng của Iran sẽ chỉ được dỡ bỏ khi một thỏa thuận chính thức được ký kết hoàn thiện. Ngoại trưởng Marco Rubio cũng nhấn mạnh rằng sự ủng hộ của khu vực là cần thiết nhưng chưa đủ để phê duyệt một thỏa thuận hạt nhân chỉ dựa trên các ý tưởng không chính thức.
Phía Israel cũng đưa ra những yêu cầu cụ thể để đảm bảo an ninh quốc gia. Thủ tướng Benjamin Netanyahu khẳng định vào ngày 24/5 rằng Iran phải tháo dỡ các cơ sở làm giàu uranium và loại bỏ vật liệu đã làm giàu ra khỏi lãnh thổ. Ông cho biết đã thống nhất với Tổng thống Mỹ về việc loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa hạt nhân từ Tehran. Israel muốn đảm bảo rằng mọi thỏa thuận cuối cùng đều phải có cơ chế giám sát chặt chẽ và không để lại kẽ hở cho việc tái vũ trang.
Căng thẳng tại khu vực đã leo thang kể từ sau các cuộc tấn công bắt đầu vào ngày 28/02 giữa các bên. Việc tìm kiếm một giải pháp ngoại giao lúc này là ưu tiên hàng đầu để tránh một cuộc chiến tranh diện rộng. Các bên hiện đang cân nhắc việc thảo luận riêng biệt về hạt nhân ở giai đoạn sau để tập trung giải quyết các vấn đề cấp bách. Mọi diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào thiện chí của các nhà lãnh đạo trong việc thực thi các cam kết đã được đưa ra trên bàn đàm phán.
Theo: Báo Thanh Niên
