Evian-Les-Bains, tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các bên vừa ký biên bản ghi nhớ chấm dứt xung đột kéo dài 107 ngày. Thỏa thuận quan trọng này cho phép tàu thuyền lưu thông tự do qua tuyến hàng hải chiến lược và gỡ bỏ phong tỏa kinh tế ngay lập tức.
- Thỏa thuận Mỹ – Iran giúp giá dầu thế giới giảm mạnh
- Ông Trump chỉ trích Israel và kêu gọi dừng leo thang
- Eo biển Hormuz: Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ về việc mở lại tuyến hàng hải
Lễ ký kết chính thức tại Thụy Sĩ và lộ trình dỡ bỏ lệnh trừng phạt dầu mỏ
Theo thông tin từ các quan chức cấp cao của chính quyền Washington, Tổng thống Donald Trump cùng Phó Tổng thống JD Vance đã thực hiện ký kết biên bản ghi nhớ với phía Tehran thông qua hình thức trực tuyến vào cuối tuần qua. Đại diện phía Iran tham gia ký kết là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf. Ông Trump khẳng định văn kiện này sẽ sớm được công bố rộng rãi sau khi lễ ký kết chính thức diễn ra vào ngày 19/06 tới đây tại Geneva, Thụy Sĩ. Phó Tổng thống JD Vance dự kiến sẽ đại diện cho phía Hoa Kỳ tại sự kiện này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho hay bản ghi nhớ quy định phía Mỹ sẽ dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt áp đặt lên nước này trong nhiều năm qua. Đặc biệt, các hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và các sản phẩm hóa dầu của Iran sẽ được gỡ bỏ ngay sau khi thủ tục pháp lý hoàn tất trong tuần này. Bên cạnh đó, Pakistan đóng vai trò quan trọng với tư cách là quốc gia trung gian hòa giải giữa hai bên. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vẫn bày tỏ sự hoài nghi nhất định về cam kết của phía Washington.
Trong khuôn khổ thỏa thuận, Mỹ cam kết chấm dứt các biện pháp phong tỏa hàng hải đối với Iran kể từ ngày 15/06. Các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả khu vực Li Băng, cũng được yêu cầu chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn. Động thái này đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính sách đối ngoại của Mỹ tại khu vực Trung Đông. Các nhà đàm phán chính của hai bên dự kiến sẽ tiếp tục tổ chức các vòng thảo luận tiếp theo ngay sau buổi lễ ký kết chính thức diễn ra vào thứ Sáu tuần này tại Thụy Sĩ.
Cam kết từ Iran về vấn đề hạt nhân và tương lai của eo biển Hormuz
Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh eo biển Hormuz sẽ bắt đầu mở cửa một phần và dự kiến hoạt động hoàn toàn miễn phí từ ngày 19/06. Hiện nay, các tàu vận tải thương mại đã bắt đầu di chuyển qua khu vực này dưới sự giám sát của các bên liên quan. Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định việc thực thi pháp luật nghiêm ngặt sẽ đảm bảo các cam kết được thực hiện đầy đủ. Phía Tehran cũng đã đồng ý với điều khoản cốt lõi là sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông Trump cảnh báo rằng nếu quan hệ không tốt đẹp, các bên sẽ quay lại điểm xuất phát.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi thông tin thêm rằng hai bên sẽ thiết lập một khoảng thời gian ngừng bắn kéo dài 60 ngày. Trong giai đoạn này, đại diện Mỹ và Iran sẽ tập trung thảo luận chuyên sâu về số phận kho uranium làm giàu của Tehran cùng các chương trình hạt nhân gây tranh cãi khác. Đây là nội dung quan trọng nhằm đảm bảo an ninh bền vững và ngăn chặn nguy cơ chạy đua vũ trang. Mặc dù điều khoản chi tiết của văn bản vẫn chưa được công bố hết cho công chúng, nhưng bước đi này cho thấy thiện chí hòa giải từ cả hai phía.
Việc mở lại tuyến đường thủy chiến lược Hormuz không chỉ có ý nghĩa về mặt chính trị mà còn tác động mạnh mẽ đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giao thông hàng hải thông suốt sẽ giúp ổn định giá dầu và giảm bớt chi phí vận chuyển quốc tế vốn bị đội lên cao trong thời gian xảy ra xung đột. Tổng thống Trump bày tỏ sự vui mừng khi thông báo về tiến trình này tại hội nghị G7, coi đây là một thắng lợi ngoại giao lớn. Tuy nhiên, sự thực thi thực tế trên thực địa vẫn cần sự phối hợp chặt chẽ và giám sát từ cộng đồng quốc tế.
Đỗ Vân (tổng hợp)
