Bộ Tài chính đề xuất thuế 0,2% với đất bỏ hoang, cao gần 7 lần đất ở trong hạn mức; chuyên gia cho rằng mức này chưa đủ sức ngăn găm đất.
- Bầu Đoan bị cáo buộc đưa tiền, lợi ích cho nhiều quan chức Thanh Hóa
- Đối tượng bị truy nã đặc biệt nguy hiểm sa lưới tại cửa khẩu Mộc Bài
- Hai cựu lãnh đạo Vietcombank bị cáo buộc giúp ‘bầu’ Đoan đấu giá đất
Trong dự thảo sửa đổi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Bộ Tài chính đề xuất áp thuế suất 0,2% với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm sử dụng và không áp dụng hạn mức diện tích. Chính sách được xây dựng để thực hiện Nghị quyết 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về định hướng sửa đổi Luật Đất đai, dự kiến trình Quốc hội khóa XVI tại kỳ họp tháng 10. Chuyên gia kinh tế Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, nhận định Nhà nước đã “bắt trúng bệnh” đầu cơ đất đai, nhưng liều thuốc vẫn chưa đủ mạnh để tạo sức răn đe thực sự.
Việc đánh thuế đất bỏ hoang từng được đặt ra nhiều lần nhưng chưa thành chính sách cụ thể. Từ năm 2011, Bộ Tài chính đã nghiên cứu các phương án đánh thuế biệt thự, đất nền bỏ hoang, song vướng nhất vẫn là tiêu chí xác định thế nào là “bỏ hoang”. Ngày 28/7/2026, Nghị quyết 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV thay Nghị quyết 18 năm 2022, yêu cầu chính sách phải khiến việc găm giữ đất “tốn kém hơn lợi ích đầu cơ”. Cuối tháng 9, Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định tiêu chí đất bỏ hoang làm căn cứ tính thuế.
Mức thuế mới và khoảng cách với thực tế bỏ hoang
Từ những yêu cầu đó, Bộ Tài chính đưa ra mức thuế 0,2%, cao gần 7 lần mức 0,03% đang áp dụng với đất ở trong hạn mức và một số loại đất phi nông nghiệp. Nếu được Quốc hội thông qua, đây sẽ là lần đầu khái niệm “đất bỏ hoang” xuất hiện chính thức trong luật thuế cùng một mức thuế suất riêng. Chính sách mới được kỳ vọng tác động vào tình trạng giữ đất chờ tăng giá, nhưng mức thuế đề xuất cũng đang tạo ra cuộc tranh luận về khả năng đủ sức thay đổi hành vi của người sở hữu đất.
Thực tế tại TPHCM cho thấy bài toán không chỉ nằm trên giấy. Khu đô thị Đông Tăng Long rộng gần 160ha, khởi công từ năm 2005, vẫn có nhiều biệt thự đóng cửa, cỏ phủ kín lối đi, một số khu vực được người dân tận dụng chăn thả gia súc. Tại Khu đô thị Cát Lái, dự án có vốn đầu tư 6.000 tỷ đồng, được quy hoạch từ năm 2010, sau 15 năm vẫn thưa cư dân. Nhiều căn nhà đóng cửa, treo biển rao bán hoặc cho thuê. Những khu đô thị được đầu tư lớn nhưng thiếu sức sống này trở thành hình ảnh dễ thấy của nghịch lý mà chính sách thuế đang hướng tới.
Theo ông Huỳnh Thanh Điền, vòng luẩn quẩn “có tiền là mua đất tích trữ” đã góp phần đẩy giá nhà đất lên cao bất hợp lý từ sau cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2007 đến nay. Dòng tiền thay vì đi vào sản xuất lại bị giữ trong đất. Ông cho rằng mức thuế đủ sức răn đe phải khoảng 20-30%, thậm chí trên 50% giá trị đất mỗi năm đối với hành vi găm giữ, bỏ hoang, cao hơn hàng trăm lần mức 0,2% đang được đề xuất. “Khi bị đánh thuế cao, những người tích trữ đất sẽ buộc phải bán ra, dòng tiền găm trong đất được giải phóng để quay lại phục vụ sản xuất, kinh doanh thực tế”, ông Điền phân tích.
Ở chiều ngược lại, giới doanh nghiệp bất động sản lo ngại một chính sách thuế áp dụng quá rộng có thể khiến những dự án đang mắc kẹt pháp lý nhiều năm cũng bị tính vào nhóm đất bỏ hoang. Khi đó, chi phí phát sinh có thể cộng vào giá bán và cuối cùng người mua nhà phải gánh. Vì vậy, câu chuyện không chỉ là nâng thuế lên bao nhiêu, mà còn nằm ở việc xác định đúng đối tượng chịu thuế để chính sách đánh trúng hành vi đầu cơ mà không tạo thêm gánh nặng cho những dự án đang chờ tháo gỡ pháp lý.
Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức thuế 0,2% đối với đất bỏ hoang.
(Ảnh minh họa: THM)
Mức thuế 0,2% có thể là bước đầu để xử lý đất bỏ hoang, nhưng khoảng cách giữa một chính sách mới và khả năng thay đổi hành vi vẫn còn rất lớn. Khi những khu đất có giá trị tiếp tục nằm im, câu hỏi đặt ra là liệu mức thuế này có đủ khiến chủ đất đưa tài sản vào sử dụng, chuyển nhượng hay vẫn tiếp tục chờ giá tăng.
Đỗ Vân (tổng hợp)
