Nghiên cứu mới cảnh báo hiện tượng trái đất quay chậm đang diễn ra nhanh kỷ lục do biến đổi khí hậu. Việc băng tan khiến nước dâng tại xích đạo đã can thiệp trực tiếp vào nhịp quay tự nhiên của hành tinh chúng ta.
- Giá xăng dầu tăng giảm trái chiều trong kỳ điều hành ngày 12-3
- Vụ sập la phông tại TPHCM khiến bốn thợ máy lạnh gặp nạn nghiêm trọng
- Xung đột Iran: Tehran tấn công tên lửa vào mục tiêu Mỹ và Israel
Tốc độ thay đổi kỷ lục vượt xa dữ liệu lịch sử
Các chuyên gia địa vật lý tại Vienna và Zurich vừa công bố phát hiện chấn động về sự thay đổi động lực học của địa cầu. Bằng cách phân tích dữ liệu cổ khí hậu từ cuối kỷ Pliocen, khoảng 3,6 triệu đến 2,58 triệu năm trước, nhóm nghiên cứu đã đưa ra những ước tính chi tiết về tốc độ quay quanh trục của hành tinh. Thực tế ngược lại hoàn toàn với cảm nhận của nhiều người: thay vì trôi nhanh hơn, thời gian thực tế đang dài ra do vòng quay của địa cầu đang chậm lại đáng kể.
Trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2020, độ dài một ngày trên thế giới đã tăng thêm khoảng 1,33 mili giây sau mỗi thế kỷ. Con số này đánh dấu sự gia tăng nhanh nhất trong tốc độ quay chậm dần của địa cầu .. Giáo sư Benedikt Soja nhận định rằng sự gia tăng độ dài ngày phản ánh mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, vốn ở mức chưa từng có trong ít nhất hàng triệu năm qua.
Việc độ dài ngày tăng nhanh chóng cho thấy hệ thống Trái đất đang phản ứng mạnh mẽ trước sự nóng lên toàn cầu. Nếu xu hướng này tiếp tục, nó sẽ gây ra những thách thức lớn đối với việc đo lường thời gian nguyên tử và vận hành các hệ thống định vị vệ tinh GPS vốn đòi hỏi độ chính xác cực cao. Đây là bằng chứng rõ rệt nhất cho thấy biến đổi khí hậu không chỉ làm nóng bầu khí quyển mà còn làm thay đổi cả những quy luật vật lý cơ bản nhất của địa cầu.
Lực kéo từ đại dương và sự dịch chuyển khối lượng
Cơ chế đằng sau hiện tượng này được gọi là sự tái phân bổ khối lượng của lục địa và địa cầu. Khi nhiệt độ toàn cầu tăng cao, các tảng băng khổng lồ tại hai cực và sông băng trên núi tan chảy, đổ một lượng nước lớn vào đại dương. Dưới tác động của lực ly tâm từ vòng xoay hành tinh, khối lượng nước này không phân bổ đều mà tích tụ tại các vĩ độ thấp gần khu vực xích đạo.
Sự dịch chuyển khối lượng nước từ các cực về phía bụng của hành tinh đã tạo ra một lực kéo mạnh mẽ, làm tăng mô-men quán tính và trực tiếp làm chậm tốc độ quay của địa cầu. Cơ chế này tương tự như một vận động viên trượt băng nghệ thuật đang xoay tròn; khi người đó dang tay ra xa cơ thể, tốc độ xoay sẽ tự động giảm xuống. Nhà nghiên cứu Kiani Shahvandi từ Đại học Vienna lưu ý rằng trong lịch sử địa cầu, chỉ có một lần duy nhất tốc độ thay đổi đạt mức tương đương hiện nay là cách đây khoảng 2 triệu năm.
Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt yếu là tốc độ dâng của mực nước biển trong hai thập kỷ đầu thế kỷ 21 diễn ra với cường độ mạnh mẽ và ổn định chưa từng thấy trước hoặc sau giai đoạn đó. Sự can thiệp này chứng minh tác động của con người đã vượt ra ngoài tầng khí quyển và chạm đến tận lõi vận động vật lý của hành tinh.
Theo: Báo Thanh Niên
