Trung Quốc đang triển khai siêu dự án thủy điện trên hạ lưu sông Yarlung Tsangpo, sâu trong dãy Himalaya. Công trình được kỳ vọng vượt Tam Hiệp về công suất, phục vụ chiến lược năng lượng sạch, song làm dấy lên nhiều lo ngại môi trường và địa chính trị
- Giám đốc Bệnh viện K nói về thuốc ung thư Nga giá thấp, hiệu quả tương đương
- Từ 1/1/2026, siết chặt hàng giả trên sàn thương mại điện tử: Minh bạch để bảo vệ người tiêu dùng
- Trung Quốc bị nghi liên đới mạng lưới sinh học phi pháp tại Campuchia
Siêu dự án 168 tỷ USD giữa “Khúc cua Lớn” của sông
Dự án thủy điện được xây dựng tại hạ lưu sông Yarlung Tsangpo (Nhã Lỗ Tạng Bố), đoạn chảy qua Tây Tạng. Tổng vốn đầu tư ước khoảng 168 tỷ USD, được đánh giá là hệ thống thủy điện lớn và mạnh nhất từng được con người xây dựng.
Tại khu vực được gọi là “Khúc cua Lớn”, dòng sông đổ xuống độ cao gần 2.000m chỉ trong khoảng 50km. Địa hình dốc đứng tạo tiềm năng phát điện ước tính khoảng 300 tỷ kWh mỗi năm, vượt xa công suất của đập Tam Hiệp hiện nay.
Trong chuyến thăm hiếm hoi tới Tây Tạng đầu năm nay, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình yêu cầu dự án phải được thúc đẩy “mạnh mẽ, có hệ thống và hiệu quả”, coi đây là trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng và mục tiêu khí hậu dài hạn.
Hệ thống đập ngầm phức tạp trong vùng địa chấn mạnh
Theo các tài liệu phân tích từ nguồn mở, dự án có thể bao gồm nhiều đập, hồ chứa và chuỗi nhà máy thủy điện ngầm, liên kết bằng các đường hầm xuyên núi. Một phần dòng sông sẽ được chuyển hướng để tận dụng độ dốc lớn, sau đó nhập lại dòng chính.
Các chuyên gia đánh giá đây là thách thức kỹ thuật cực lớn. Khu vực xây dựng nằm trong vùng địa chấn mạnh, địa hình hiểm trở và chịu tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu.
Ông Brian Eyler, Giám đốc Chương trình Năng lượng, Nước và Phát triển bền vững của Viện Stimson (Mỹ), nhận định đây có thể là “hệ thống đập tinh vi và phức tạp nhất từng được xây dựng”, đồng thời cảnh báo dự án cũng mang mức độ rủi ro cao chưa từng có.
Lo ngại môi trường và đời sống cộng đồng bản địa
“Khúc cua Lớn” của sông Nhã Lỗ Tạng Bố là một trong những vùng sinh thái đặc biệt nhất thế giới, với rừng nguyên sinh, hẻm núi sâu và nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Các nhà khoa học từng kêu gọi khảo sát đa dạng sinh học toàn diện trước khi xây dựng, song kết quả đánh giá vẫn chưa được công bố rộng rãi.
Dự án cũng kéo theo việc di dời các cộng đồng bản địa, trong đó có người Monpa và Lhoba. Chính quyền Trung Quốc cho biết sẽ tái định cư người dân và bảo đảm quyền lợi, đời sống, văn hóa truyền thống, nhưng nhiều ý kiến lo ngại những xáo trộn sâu sắc đối với sinh kế lâu đời là khó tránh khỏi.
Tác động xuyên biên giới và phép thử hợp tác khu vực
Sông Nhã Lỗ Tạng Bố chảy xuống Ấn Độ và Bangladesh, trở thành sông Brahmaputra, nguồn sống của hàng chục triệu người. Vì vậy, dự án làm dấy lên lo ngại về an ninh nguồn nước tại khu vực Nam Á.
Lãnh đạo bang Arunachal Pradesh (Ấn Độ) từng cảnh báo công trình có thể trở thành “quả bom nước” nếu việc điều tiết dòng chảy thiếu minh bạch. Chính phủ Ấn Độ cho biết đang theo dõi chặt chẽ diễn biến dự án.
Các chuyên gia cho rằng, về lý thuyết, đập thượng nguồn có thể hỗ trợ điều tiết lũ. Tuy nhiên, việc xả nước đột ngột hoặc thiếu phối hợp giữa các quốc gia có thể làm gia tăng rủi ro thiên tai và căng thẳng địa chính trị
Theo: Tiền phong
