Cơ quan điều tra Bộ Công an đã khởi tố 39 bị can trong vụ mua bán mã số vùng trồng, giấy kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc. Từ 17 bị can ban đầu, vụ án tiếp tục mở rộng, chạm tới nhiều cá nhân từng giữ vị trí quản lý trong ngành nông nghiệp.
- 28 cán bộ quan trắc bị khởi tố vì sửa “không đạt” thành “đạt”
- Tài xế xe khách bị phạt vì vừa lái xe vừa nghe điện thoại
- Hai tài xế lĩnh án tù vì chở người Trung Quốc nhập cảnh trái phép
Tại họp báo thông báo kết quả công tác công an quý III/2026 diễn ra ngày 01/10 tại Hà Nội, Đại tá Phạm Trường Giang, Phó Cục trưởng C03, cho biết cơ quan điều tra đã khởi tố 39 bị can về 6 nhóm tội danh. Các tội gồm Đưa hối lộ, Nhận hối lộ, Môi giới hối lộ, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi và Giả mạo trong công tác. Vụ án bắt nguồn từ sai phạm tại Retaq, Công ty NhoNho và Công ty TNHH MTV Trái cây Thủy, liên quan việc cấp, mua bán mã số vùng trồng và giấy kiểm nghiệm sầu riêng.
C03 khởi tố vụ án lần đầu vào tháng 11/2025 với 17 bị can, chủ yếu là lãnh đạo Retaq và Công ty NhoNho. Những người này bị cáo buộc nhận hối lộ để cấp khống giấy kiểm nghiệm và mã số vùng trồng, phục vụ hoạt động xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc. Từ nhóm doanh nghiệp trung gian, quá trình điều tra sau đó mở rộng sang nhiều cá nhân ở các vị trí khác nhau. Số bị can được khởi tố tăng lên 39, cho thấy phạm vi vụ án đã vượt xa những sai phạm được phát hiện ở giai đoạn đầu.
Đến ngày 28/7/2026, quá trình điều tra chạm tới cấp lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ông Hoàng Trung, khi đó là Thứ trưởng, cùng ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, bị khởi tố, bắt tạm giam về tội Nhận hối lộ. Cùng thời điểm, bà Nguyễn Thị Hà, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7, và bà Bế Thị Thu Hiền, Trạm trưởng Trạm Kiểm dịch Hữu Nghị – Lạng Sơn, bị khởi tố về tội Giả mạo trong công tác.
Ngày 04/9/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ký quyết định của Thủ tướng kỷ luật buộc thôi việc đối với ông Hoàng Trung. Trước đó, ngày 28/7, ông Trung đã bị Ban Bí thư khai trừ Đảng do suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Trong thông báo mới nhất ngày 01/10, C03 cho biết diện điều tra tiếp tục được mở rộng. Trong số những người bị cáo buộc có ông Phạm Thành Trí, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Golf Việt Nam, với cáo buộc lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi.
Khi mã số vùng trồng thành “giấy phép con”
Điểm đáng chú ý của vụ án nằm ở chính những loại giấy tờ vốn được đặt ra để kiểm soát chất lượng nông sản xuất khẩu. Theo kết quả điều tra được C03 công bố, mã số vùng trồng và giấy kiểm nghiệm sầu riêng đã bị biến thành công cụ để mua bán, qua đó tạo điều kiện cho các hành vi gian lận. Những người có trách nhiệm kiểm soát chất lượng lại bị cáo buộc trở thành mắt xích trong chuỗi sai phạm, khiến cơ chế vốn nhằm bảo đảm truy xuất nguồn gốc bị đặt vào tình thế đáng lo ngại..
Hậu quả của vụ án không chỉ nằm ở trách nhiệm hình sự của từng cá nhân. Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk, từng nhận định với báo Tiền Phong rằng yêu cầu từ các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe. Vì vậy, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm đã trở thành những điều kiện quan trọng đối với khả năng xuất khẩu của ngành hàng. Khi các điều kiện này bị can thiệp, rủi ro không chỉ nằm trên hồ sơ mà còn có thể ảnh hưởng đến uy tín của sản phẩm.
Tại Đắk Lắk, trong khoảng 42.000ha trồng sầu riêng, diện tích được cấp mã số vùng trồng hợp lệ mới khoảng 7.400ha, chưa tới một phần năm. Khoảng cách này cho thấy nhu cầu quản lý, xác nhận và kiểm soát mã số vùng trồng còn rất lớn. Trong bối cảnh sầu riêng đã trở thành mặt hàng nông sản tỷ USD, bất kỳ lỗ hổng nào trong khâu kiểm soát cũng có thể bị lợi dụng. Vụ án với 39 bị can bị khởi tố, cùng một số người đang bị truy nã, vì thế đặt ra yêu cầu phải làm rõ đến cùng những mắt xích đã biến thủ tục quản lý thành công cụ trục lợi.
Một loại giấy tờ được tạo ra để mở cánh cửa xuất khẩu cuối cùng lại có thể trở thành “giấy phép con” nếu bị đặt sai vào tay người có quyền cấp, kiểm tra hoặc xác nhận. Với sầu riêng, câu chuyện càng đáng chú ý bởi phía sau mỗi mã số vùng trồng là nông dân, doanh nghiệp và cả uy tín của một ngành hàng. Khi thị trường nhập khẩu ngày càng kiểm soát chặt nguồn gốc và chất lượng, việc khắc phục những lỗ hổng này không chỉ là xử lý người vi phạm mà còn là cách bảo vệ những người đang làm ăn đúng quy định.
Đỗ Vân (tổng hợp)
