Không có vẻ ngoài bắt mắt, bánh gai Tứ Trụ gây ấn tượng bằng lớp vỏ đen bóng, dẻo thơm mùi lá gai cùng phần nhân đậu xanh, dừa và vừng bùi béo. Đây là thức quà quê được nhiều du khách mua về sau những chuyến đến Thanh Hóa.
- Mỹ gia tăng sức ép với mạng lưới hàng không Iran trước thời hạn mới
- Từ gánh nem của mẹ đến thương hiệu 1,4 tỷ đồng mỗi ngày ở Thái Lan
- Khoảng 30 xe máy bị nhấn chìm trong hầm chung cư
Nếu nem chua gắn với nhịp sống phố thị, bánh gai lại mang dáng vẻ mộc mạc của một thức quà quê. Qua nhiều thế hệ, món bánh này vẫn được người dân xứ Thanh gìn giữ, góp phần tạo nên dấu ấn riêng trong văn hóa ẩm thực địa phương.
Bánh gai nổi tiếng ở Thanh Hóa là bánh gai Tứ Trụ, có nguồn gốc từ làng Mía, nay thuộc xã Xuân Hòa. Nghề làm bánh được cho là xuất hiện từ thời Hậu Lê và từng được chọn làm sản vật tiến vua. Đến nay, nhiều hộ dân tại địa phương vẫn duy trì nghề truyền thống, vừa làm bánh phục vụ thị trường, vừa gìn giữ cách chế biến đã được truyền qua nhiều thế hệ.
Lớp vỏ đen bóng làm nên dấu ấn riêng
Màu đen đặc trưng của bánh không đến từ phẩm màu mà được tạo nên từ lá gai. Lá được luộc chín, giã hoặc xay nhuyễn rồi trộn với bột nếp và mật mía để tạo thành lớp vỏ dẻo mềm. Bên trong là phần nhân gồm đậu xanh đồ chín, dừa nạo, vừng rang và đường, mang vị ngọt thanh, bùi béo nhưng không quá ngấy.
Ông Hoàng Văn Huấn, chủ một cơ sở làm bánh gai tại xã Xuân Hòa, cho biết gia đình ông đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề. Bên cạnh việc giữ bí quyết truyền thống, cơ sở đầu tư máy móc cho các công đoạn xay bột, phối trộn nguyên liệu và hấp bánh nhằm tăng năng suất, đồng thời bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Mỗi ngày, cơ sở sản xuất khoảng 1.000 chiếc bánh, tạo việc làm thường xuyên cho 4-6 lao động địa phương. Sản phẩm được tiêu thụ tại Thanh Hóa và nhiều tỉnh, thành trên cả nước.
Theo ông Huấn, để làm ra bánh gai đúng vị Tứ Trụ, người thợ phải cẩn thận từ khâu chọn nguyên liệu đến chế biến và gói bánh. Lá gai được xử lý kỹ, sau đó trộn với bột nếp để tạo lớp vỏ đen óng. Nhân đậu xanh được đồ chín, giã mịn rồi sên cùng mật mía và dừa nạo cho đến khi đạt độ thơm, bùi và kết dính. Khâu gói bánh cũng đòi hỏi kinh nghiệm bởi lượng vỏ và nhân phải cân đối, bánh được gói vuông vức trong lá chuối với độ chặt vừa phải.
Sau khi gói, bánh được đưa vào hấp trong nhiều giờ để lớp vỏ đạt độ dẻo, phần nhân hòa quyện và hương lá gai lan tỏa. Chính sự tỉ mỉ trong từng công đoạn giúp bánh gai Tứ Trụ giữ được hương vị riêng. Ngày nay, tại các tuyến quốc lộ, cửa hàng đặc sản và khu du lịch ở Thanh Hóa, những chồng bánh gai gói vuông vức, buộc lạt gọn gàng đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Nhiều cơ sở còn chú trọng bao bì, nhãn mác, xây dựng thương hiệu và tham gia chương trình OCOP để mở rộng thị trường.
Với giá chỉ vài chục nghìn đồng, du khách có thể mua bánh gai làm quà sau chuyến đi Thanh Hóa. Chị Hoàng Anh, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, cho biết mỗi khi người thân, bạn bè từ nơi khác đến thăm, chị thường mua bánh gai làm quà. Theo chị, lớp vỏ dẻo thơm mùi lá gai, kết hợp nhân đậu xanh và dừa béo bùi, vị ngọt vừa phải tạo nên hương vị khó quên. Từ một món quà quê dân dã, bánh gai Tứ Trụ ngày càng trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua khi đến xứ Thanh.
Thành Luân (tổng hợp)
