Bạo lực học đường tiếp tục gây lo ngại khi nhiều vụ việc nghiêm trọng liên tiếp xảy ra, thậm chí dẫn đến án mạng. Theo TS Trần Kiều Như, phản ứng bằng sợ hãi, kiểm soát hay trừng phạt tuyệt đối không giúp giảm bạo lực. Trẻ cần được xây dựng năng lực phục hồi và ứng phó để xử lý xung đột an toàn, hiệu quả.
- Nữ sinh bị bạn đánh nhập viện tại trường THCS Hương Giang
- Nhiều trẻ mắc cúm A biến chứng nặng, chuyên gia cảnh báo cha mẹ không nên chủ quan
- Pù Luông mùa đông có gì hay?
Teen là nhóm nguy cơ cao khi hành vi gây hấn bộc phát mạnh
Những vụ việc học sinh tấn công nhau ở trường và ngoài đời khiến dư luận chấn động. Dù cần thêm dữ liệu để xác định xu hướng, thực tế cho thấy bạo lực học đường đang hiện hữu và đòi hỏi giải pháp khoa học, bền vững.
Từ góc nhìn tiến hóa, hành vi gây hấn là chiến lược sinh tồn đã tồn tại lâu dài. Con người dùng gây hấn để phòng vệ, giành vị thế hay bảo vệ nguồn lực. Do đó, mục tiêu “xóa bỏ hoàn toàn bạo lực” là thiếu thực tế. Điều cần thiết là nâng năng lực ứng phó phù hợp với đặc điểm sinh học và môi trường của trẻ.
Tuổi teen là giai đoạn nguy cơ cao. Hormone biến động mạnh khiến các em dễ nóng nảy, nhạy cảm với xúc phạm và thích thử ranh giới. Trong khi đó, não bộ chưa hoàn thiện dẫn tới khả năng kiểm soát cảm xúc kém. Nếu trẻ sống trong môi trường gia đình có bạo lực hoặc thiếu gương mẫu . Nguy cơ bộc phát hành vi gây hấn càng lớn.
Chuyển từ trừng phạt sang phục hồi để giảm xung đột học đường
Khi xảy ra bạo lực, nhiều phụ huynh và trường học phản ứng bằng kiểm soát chặt . Phạt nặng theo hướng “Không dung thứ”. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy cách này phản tác dụng và không làm giảm bạo lực. Trẻ thậm chí dễ tái phạm hoặc bị đẩy vào vòng pháp lý.
Chiến lược hiệu quả hơn là xây dựng năng lực phục hồi và ứng phó cho học sinh với sáu nhóm kỹ năng: nhận diện cảm xúc, giải quyết xung đột, khiêm tốn – hài hước, phản ứng linh hoạt, kỳ vọng xã hội thực tế và khả năng thích nghi trước nghịch cảnh. Trẻ biết điều tiết cảm xúc sẽ giảm nguy cơ leo thang bạo lực.
Ở nhà trường, giáo viên chịu áp lực lớn về sĩ số, thành tích và kỷ luật. Kỳ vọng môi trường “không bạo lực tuyệt đối” có thể tạo căng thẳng và kiểm soát quá mức. Khi gia đình – nhà trường cùng thừa nhận gây hấn là phần tự nhiên của phát triển, hai bên sẽ hợp tác hiệu quả hơn, hỗ trợ cả trẻ gây hấn lẫn nạn nhân.
Ở mức độ nhẹ, trẻ cần được hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa và xử lý xung đột. Với các hành vi gây thương tích, nhà trường và gia đình phải can thiệp sớm để bảo vệ trẻ, đồng thời xây dựng kỹ năng phục hồi. Trẻ đặc thù, như gặp chấn thương tâm lý hoặc rối loạn phát triển, cần hỗ trợ chuyên môn riêng.
Nguyên tắc then chốt là hiểu nguyên nhân trước khi can thiệp. Khả năng ứng phó hiệu quả không chỉ là đánh trả hoặc né tránh, mà là sử dụng sự linh hoạt, trí tuệ và bình tĩnh để giải quyết mâu thuẫn.
Theo: VietNamNet
