Chính quyền Washington vừa chính thức công bố bản ghi nhớ 14 điểm nhằm chấm dứt xung đột quân sự và mở lại eo biển Hormuz. Thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran này mở đường cho việc dỡ bỏ trừng phạt kinh tế và giải quyết vấn đề hạt nhân.
- CSGT Hà Nội xử lý loạt xe máy chở hàng cồng kềnh, tài xế
- Nghệ An điều tra nguyên nhân cá chết trắng tại đập thủy lợi Ba Tru
- Hai nam sinh Nghệ An dũng cảm lao xuống sông cứu người
Chấm dứt xung đột quân sự và khôi phục lưu thông tại eo biển Hormuz
Ngày 17/6, một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ đã công bố văn bản chính thức của bản ghi nhớ đạt được với Iran vào cuối tuần trước mang tên “Bản ghi nhớ Islamabad”. Văn bản gồm 14 điểm này được công khai sau khi vấp phải nhiều ý kiến phản đối về việc giữ kín nội dung đàm phán trước đó. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm giúp hai quốc gia giải quyết các mâu thuẫn quân sự và kinh tế đang trong tình trạng bế tắc.
Nội dung bản ghi nhớ nhấn mạnh việc chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả tại khu vực Li Băng. Mỹ và Iran cam kết từ nay về sau sẽ không khởi xướng bất kỳ cuộc xung đột hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau. Hai bên cũng đồng ý tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và kiềm chế mọi hình thức đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong tương lai.
Về an ninh hàng hải, Mỹ cam kết bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và rút dần quân đội khỏi khu vực lân cận Iran trong vòng 30 ngày. Phía Iran sẽ nỗ lực đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz mà không thu phí. Hoạt động rà phá thủy lôi do Iran thực hiện sẽ diễn ra trong vòng một tháng để khôi phục lưu thông hàng hải bình thường như thời điểm trước khi xung đột xảy ra.
Cơ chế dỡ bỏ trừng phạt kinh tế và kiểm soát chương trình hạt nhân
Mỹ cam kết cùng các đối tác khu vực xây dựng kế hoạch cụ thể với ngân sách ít nhất 300 tỷ USD để phục vụ việc tái thiết và phát triển kinh tế Iran. Cơ chế thực hiện kế hoạch này sẽ được hai bên hoàn thiện trong vòng 60 ngày đàm phán tới. Washington cũng sẽ cung cấp đầy đủ các giấy phép và quyền miễn trừ cần thiết cho các giao dịch tài chính liên quan, bao gồm cả việc xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm phái sinh.
Liên quan đến lĩnh vực hạt nhân, Iran tái khẳng định cam kết không mua hoặc phát triển vũ khí nguyên tử dưới mọi hình thức. Hai bên nhất trí xử lý lượng vật liệu làm giàu dự trữ bằng phương pháp pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát chặt chẽ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Các cuộc đàm phán về nhu cầu hạt nhân và vấn đề làm giàu uranium sẽ tiếp tục được thảo luận để đạt được sự nhất trí trong thỏa thuận cuối cùng.
Bản ghi nhớ dự kiến được ký kết chính thức vào ngày 19/6, mở ra thời hạn 60 ngày để các bên đàm phán những điều khoản cuối cùng. Trong giai đoạn này, Mỹ và Iran đồng ý duy trì hiện trạng về chương trình hạt nhân cũng như việc triển khai lực lượng quân sự tại khu vực. Sau khi hoàn tất, thỏa thuận sẽ được thông qua bằng một nghị quyết có tính ràng buộc pháp lý của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để đảm bảo tính thực thi.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
