Mỗi người Việt hiện tiêu thụ trung bình 136g thịt mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị 70g, trong khi lượng rau và quả chỉ đáp ứng khoảng 70% nhu cầu.
- Nghi bố vợ can thiệp hôn nhân, con rể cầm dao chém người
- Cụ ông 68 tuổi mất hơn 41 tỷ đồng vì “bạn gái” qua mạng
- 12 người trẻ bị khởi tố sau cuộc hỗn chiến tại quán ăn
Số liệu của Bộ Y tế trong một thập kỷ cho thấy mức tiêu thụ thịt bình quân đầu người tăng mạnh, từ 84g mỗi ngày năm 2010 lên 136g năm 2020. Người dân thành thị có mức ăn thịt cao nhất, khoảng 155g mỗi ngày. Khẩu phần này cũng khiến tỷ lệ chất béo có nguồn gốc động vật trong bữa ăn tăng cao so với chất béo thực vật.
Trái lại, lượng rau xanh trung bình chỉ khoảng 231g và quả chín 140g mỗi ngày, tương đương 66-77% mức được khuyến nghị. Nam giới có xu hướng ăn ít rau xanh hơn phụ nữ.
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, cho biết khẩu phần của người Việt đang nghiêng nhiều về các thực phẩm giàu năng lượng, chất béo, natri (thành phần chính của muối) và đường bổ sung. Trong khi đó, nhóm thực phẩm có lợi cho sức khỏe như rau củ, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt tăng rất chậm. Sự mất cân đối này góp phần làm gia tăng nguy cơ thừa cân, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và các bệnh mạn tính.
Theo chuyên gia, nhịp sống bận rộn là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người thường xuyên ăn ngoài. Các suất ăn bên ngoài thường có lượng rau khá ít. Bên cạnh đó, tâm lý lo ngại rau tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, ngại sơ chế và chưa biết rõ nhu cầu tối thiểu 400g rau quả mỗi ngày cũng khiến nhiều người không ưu tiên nhóm thực phẩm này.
Không chỉ thừa thịt, người Việt còn ăn mặn và uống ngọt
Cùng với tình trạng thừa thịt, thiếu rau, thói quen ăn mặn và sử dụng đồ uống có đường cũng đang tạo thêm gánh nặng cho sức khỏe. Trung bình mỗi người Việt tiêu thụ 8,1g muối mỗi ngày, cao gấp 1,6 lần mức dưới 5g được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo. Muối không chỉ đến từ gia vị nêm nếm như nước mắm, bột canh, mì chính mà còn có nhiều trong thực phẩm chế biến sẵn. Khi cơ thể nhận quá nhiều natri, nước bị giữ lại trong lòng mạch, mạch máu co lại và huyết áp tăng.
WHO ước tính mỗi năm trên thế giới có khoảng 8 triệu ca tử vong liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh, trong đó lượng natri cao liên quan tới khoảng 1,89 triệu trường hợp.
Tiêu thụ nước ngọt đóng chai cũng tăng mạnh, khoảng 350%, từ 18,5 lít mỗi người năm 2009 lên 66,5 lít hiện nay. Đồ uống có đường cung cấp nhiều năng lượng nhưng ít tạo cảm giác no, khiến tổng lượng calo nạp vào dễ vượt nhu cầu. Sử dụng thường xuyên có thể góp phần gây béo bụng và rối loạn đường huyết.
Theo bà Mai, việc ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn như xúc xích, giăm bông thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Trong khi đó, khẩu phần ít rau củ khiến cơ thể không được cung cấp đủ chất xơ và kali, từ đó dễ mất cân đối dinh dưỡng và rối loạn chuyển hóa mỡ.
Chuyên gia khuyến cáo người dân không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn thịt hay chuyển sang ăn chay, mà cần điều chỉnh lại tỷ lệ các nhóm thực phẩm. Bữa ăn nên tăng rau xanh, trái cây tươi, hạn chế muối và đồ uống có đường, đồng thời giảm tối đa các loại thịt chế biến sẵn.
Thành Luân (tổng hợp)
