Nuôi chim cảnh: Họa mi và khướu bạc má vào Sách đỏ, người nuôi dễ bị phạt

Nuôi chim cảnh họa mi, khướu bạc má không giấy phép có thể bị phạt đến hàng trăm triệu đồng khi hai loài này được đưa vào Sách đỏ từ năm 2023.

Nguy cơ tuyệt chủng của hai loài chim hót nổi tiếng

Chim họa mi (Garrulax canorus) và khướu bạc má (Pterorhinus chinensis) là hai loài chim thuộc bộ chim Sẻ, vốn rất quen thuộc với giới chơi chim tại Việt Nam nhờ giọng hót đặc sắc và vẻ ngoài thanh thoát. Chim họa mi nổi bật với vòng lông trắng quanh mắt kéo dài ra sau đầu như đang đeo kính, thường phân bố tại vùng Tây Bắc, Đông Bắc và Bắc Trung Bộ. Trong khi đó, khướu bạc má lại sở hữu phần lông trắng đặc trưng ở hai bên má, hiện diện rộng khắp từ các tỉnh miền Bắc đến tận khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ. Cả hai loài này thường sống trong các bụi rậm, làm tổ hình chén và có tập tính xã hội cao, đặc biệt là khướu bạc má thường đi theo đàn. Tuy nhiên, theo đánh giá mới nhất, quần thể của chúng tại Việt Nam đang suy giảm ở mức báo động do tình trạng săn bẫy quá mức để phục vụ nhu cầu thị trường. Sách đỏ Việt Nam ghi nhận số lượng chim họa mi đã giảm đến 50% trong hai thập kỷ qua, khiến loài này bị xếp vào nhóm “Nguy cấp” (EN), đối mặt với rủi ro tuyệt chủng cao trong tự nhiên. Tương tự, khướu bạc má cũng sụt giảm 30% dân số, với kích thước quần thể ước tính còn dưới 10.000 cá thể, thuộc nhóm “Dễ bị tổn thương” (VU). Việc phá hủy môi trường sống và khai thác không kiểm soát đã đẩy những loài chim này vào tình thế nguy hiểm, đòi hỏi những biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt hơn từ phía cơ quan quản lý cũng như cộng đồng.

Quy định về nuôi chim cảnh và mức xử phạt hành chính

Theo quy định mới tại Thông tư 27/2025/TT-BNNMT, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, chim họa mi và khướu bạc má chính thức được xếp vào danh mục động vật rừng nhóm IIB. Đây là nhóm các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm, có giá trị cao về khoa học, môi trường và sinh thái nhưng đang bị đe dọa. Khác với nhóm IB bị cấm khai thác thương mại hoàn toàn, các loài thuộc nhóm IIB như họa mi và khướu bạc má vẫn được phép nuôi nhốt và kinh doanh, nhưng phải kèm theo những điều kiện pháp lý khắt khe. Người dân muốn tiếp tục sở hữu hoặc mua bán các loài này cần phải xin giấy phép từ cơ quan kiểm lâm hoặc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, đồng thời phải chứng minh được nguồn gốc xuất xứ hợp pháp của cá thể chim. Mọi hành vi săn bắt, vận chuyển hoặc tàng trữ trái phép các loài này mà không có giấy tờ chứng minh sẽ bị coi là vi phạm pháp luật. Tùy theo mức độ vi phạm, người nuôi có thể đối mặt với các mức xử phạt hành chính rất nặng, có trường hợp lên tới hàng trăm triệu đồng. Thực tế, luật pháp không cấm hoàn toàn thú chơi này, nhưng yêu cầu sự minh bạch và trách nhiệm từ người nuôi để đảm bảo sự tồn vong của loài trong tự nhiên. Trước bối cảnh các loài chim hót đang dần vắng bóng, người dân cần cân nhắc kỹ lưỡng và thực hiện đúng các thủ tục pháp lý trước khi quyết định sở hữu chúng trong nhà.

Theo: Báo Dân trí