Ô nhiễm không khí cuối năm: Giao thông, xây dựng và làng nghề tái chế là thủ phạm

Ô nhiễm không khí cuối năm ở Hà Nội và TP.HCM tăng do giao thông, xây dựng và các làng nghề tái chế phát thải lớn. Bụi mịn PM2.5 tiếp tục vượt chuẩn, gây ảnh hưởng sức khỏe và tạo áp lực lớn lên cơ quan quản lý môi trường đô thị

Bụi mịn PM2.5 duy trì mức cao vào cuối năm

Tại tọa đàm “Cải thiện chất lượng môi trường không khí đô thị” tổ chức ở Hà Nội ngày 25-11, ông Lê Hoài Nam, Phó cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết bụi mịn tại Hà Nội và một số tỉnh Đồng bằng sông Hồng đang diễn biến phức tạp, đặc biệt trong mùa đông.

Số liệu quan trắc ghi nhận cuối năm 2024, Hà Nội trải qua 4 đợt ô nhiễm kéo dài. Nồng độ PM2.5 vượt khoảng 2 lần so với quy chuẩn; tỷ lệ ngày có chất lượng không khí xấu chiếm mức cao. Năm 2025, chất lượng không khí được cải thiện nhẹ do thời tiết ít xuất hiện hiện tượng cực đoan.

Các nguồn gây ô nhiễm chủ yếu đến từ công nghiệp và giao thông. Bụi mịn từ phương tiện chiếm 12–15%, trong khi bụi đường do hoạt động giao thông chiếm 20–30%. Một phần đáng kể phát sinh từ nông nghiệp, đặc biệt tình trạng đốt phụ phẩm sau thu hoạch.

Nội đô chịu tác động mạnh từ giao thông và xây dựng

Bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng Phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), cho biết áp lực ô nhiễm gia tăng vào mùa đông, nhất là khu vực nội đô. Mật độ phương tiện dày đặc, nhiều công trình xây dựng và hoạt động chỉnh trang đô thị cuối năm đều góp phần làm tăng bụi mịn.

Theo bà Thủy, ùn tắc giao thông, vận chuyển vật liệu xây dựng, đốt rác tự phát, xử lý phụ phẩm nông nghiệp và việc đốt vàng mã tại các đền chùa là những tác nhân khiến chỉ số AQI thường xuyên tăng cao trong thời điểm này.

TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí Sạch Việt Nam, nhấn mạnh làng nghề tái chế là nguồn phát thải lớn nhưng chưa được định lượng chi tiết. Ông đề xuất xây dựng bản đồ ô nhiễm nhằm xác định mức phát thải từng cơ sở, giúp cơ quan chức năng quản lý hiệu quả và áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp.

Cần công nghệ và dữ liệu chính xác để “bắt đúng bệnh”

PGS.TS Lý Bích Thủy (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng bức tranh tổng thể về ô nhiễm đã có, nhưng dữ liệu chi tiết để đưa ra giải pháp cụ thể vẫn thiếu. Bà đề nghị kết hợp nhiều phương pháp quan trắc, ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ để xác định chính xác lượng bụi thải từ giao thông và các nguồn khác.

Hà Nội dự kiến tiến hành tổng kiểm kê khí thải và công bố kết quả vào năm 2026. Kết quả này sẽ làm rõ tỷ lệ đóng góp của từng nguồn phát thải, từ đó định hướng ngân sách xử lý đúng trọng tâm.

Theo các chuyên gia, ô nhiễm không khí tại Hà Nội và TP.HCM mang tính đa nguyên nhân. Việc xây dựng bản đồ ô nhiễm và đẩy mạnh công nghệ quan trắc chi tiết sẽ hỗ trợ “bắt đúng bệnh”, đưa ra giải pháp đồng bộ và cải thiện chất lượng không khí, hướng tới đô thị xanh, bền vững

Theo: VOV