Thịt bò và những chuyển động của thị trường tiêu dùng

Tại Việt Nam, Cục Chăn nuôi và Thú y ghi nhận đàn bò thịt giảm trong khi mức tiêu thụ thịt bò tăng, khiến nguồn cung nội địa chưa đáp ứng đủ nhu cầu và thịt, gia súc nhập khẩu tiếp tục giữ vai trò đáng kể trên thị trường.

Năm 2025, cả nước có khoảng 5,62 triệu con bò thịt, giảm gần 370.000 con so với năm 2020. Trong khi đó, sản lượng thịt bò hơi vẫn tăng, còn nhập khẩu trâu, bò sống và các sản phẩm từ thịt tiếp tục góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng.

Mức tiêu thụ thịt bò bình quân đầu người đạt 7,5 kg năm 2024, gấp đôi năm 2019. Theo dự báo, con số này có thể lên 9,6 kg/người vào năm 2029, cho thấy thị trường vẫn còn dư địa phát triển. Nguồn cung trong nước hiện mới đáp ứng khoảng 60% nhu cầu. Khoảng cách này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực chăn nuôi, nhất là khi quy mô đàn bò thịt chưa phục hồi về mức của những năm trước.

Dù tổng đàn giảm, sản lượng thịt bò hơi vẫn đi lên. Từ khoảng 441.500 tấn năm 2020, sản lượng tăng lên 512.600 tấn năm 2025, bình quân khoảng 3% mỗi năm; riêng năm 2025 tăng 4,43% so với năm trước. Diễn biến này cho thấy năng suất và hiệu quả khai thác đàn có cải thiện, nhưng chưa đủ để bù đắp phần thiếu hụt nguồn cung.

Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu 293.588 con trâu, bò sống, tăng hơn 54,4% so với năm trước. Thái Lan cung cấp khoảng 75% lượng gia súc sống nhập khẩu này. Theo số liệu của Cục Hải quan, trong 8 tháng đầu năm, Việt Nam nhập 658.000 tấn thịt và sản phẩm từ thịt, trị giá hơn 1,9 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng nhập khẩu tăng 5,6%, còn trị giá tăng 26,3%.

Ấn Độ là thị trường cung cấp lớn nhất, chiếm gần 20,4% tổng lượng thịt và sản phẩm từ thịt nhập khẩu. Khối lượng đạt 134.200 tấn, trị giá 580,8 triệu USD, lần lượt tăng 17% về lượng và 43,8% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Thịt trâu đông lạnh chiếm phần lớn hàng nhập khẩu từ thị trường này. Tại thị trường bán lẻ, sản phẩm được bán với giá khoảng 80.000-160.000 đồng/kg, tùy loại. Một nhân viên kho thực phẩm trên đường Tỉnh lộ 43, phường Tam Bình, TPHCM, cho biết: “Thịt nhập khẩu hầu hết là thịt trâu, chỉ một số ít là thịt bò nhưng bán không chạy bằng”.

Bài toán đất đai, chi phí và quy mô chăn nuôi

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, đàn bò thịt giảm do nhiều yếu tố, trong đó có diện tích chăn thả ngày càng hạn chế, hiệu quả kinh tế chưa cao và hoạt động sản xuất còn phân tán. Đô thị hóa cùng việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất khiến nhiều địa phương khó duy trì diện tích phục vụ chăn nuôi.

Quy mô chăn nuôi bò tại Việt Nam còn nhỏ lẻ, chỉ vài con/hộ (Ảnh minh họa: THM)

Lao động nông thôn cũng có xu hướng chuyển sang công việc khác với thu nhập tốt hơn. Điều này gây khó khăn cho các hộ nuôi trâu, bò, nhất là những mô hình gia đình vốn có quy mô nhỏ.

Bên cạnh đó, giá bò hơi thấp và biến động khiến một số người nuôi thua lỗ hoặc cân nhắc giảm đàn. Chăn nuôi cần vốn đầu tư lớn, thời gian nuôi kéo dài và thu hồi vốn chậm, nên rủi ro càng tăng khi người sản xuất thiếu nguồn lực.

Thịt trâu nhập khẩu từ Ấn Độ, được kinh doanh khá phổ biến tại thị trường TPHCM (Ảnh minh họa: THM)

Chị Hồng Ngự, thương lái thu mua và giết mổ trâu, bò tại Củ Chi, TPHCM, cho biết bò hơi ở các tỉnh phía Nam có giá khoảng 80.000-100.000 đồng/kg, trong khi trâu hơi ở mức 220.000-250.000 đồng/kg. Mỗi con thường nặng khoảng 300-400 kg khi đưa vào giết mổ. Dù có giá bán như vậy, thời gian nuôi từ bê hoặc nghé đến khi trưởng thành có thể kéo dài gần ba năm. Phần lớn hộ chăn nuôi chỉ nuôi vài con, khiến lợi nhuận khó tạo động lực để mở rộng sản xuất.

Ông Nguyễn Trí Công, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi TP Đồng Nai, nhận định việc mở rộng đàn trâu, bò hiện nay gặp nhiều trở ngại. Thiếu đồng cỏ quy mô lớn, hạn chế về tài chính và liên kết vùng chưa chặt chẽ đều cản trở khả năng phát triển đàn.

Trong khi đó, tại những nước như Canada, Tây Ban Nha và Nga, ngành chăn nuôi trâu, bò phát triển hơn. Sau giết mổ, các phần thịt được ưa chuộng như thăn nội, thăn ngoại, phile được giữ lại để bán với giá cao; phần còn lại có thể xuất khẩu sang Việt Nam với giá cạnh tranh. Ông Công cho biết: “Chính điều này khiến thịt nhập khẩu tại Việt Nam có giá rất tốt, điều mà chăn nuôi trong nước không thể cạnh tranh lại được”.

Theo định hướng đến năm 2030, tổng đàn bò thịt của Việt Nam dự kiến đạt 6,5-6,6 triệu con, trong đó khoảng 30% được nuôi tại trang trại. Để tiến tới mục tiêu này, ngành chăn nuôi cần tháo gỡ đồng thời những vướng mắc về đất đai, vốn, tổ chức sản xuất và liên kết thị trường, qua đó tạo điều kiện để người nuôi duy trì đàn và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Lê Toan (tổng hợp)