It nhất 8 tàu thương mại đã quay đầu gấp khi tìm cách đi qua eo biển Hormuz trong ngày 3 và 4/7, giữa lúc Iran triển khai lực lượng giám sát các tuyến hàng hải qua khu vực này.
- Mức phạt 20 triệu đồng chờ định nghĩa rõ về dạy trước chương trình lớp 1
- Công ty thủy sản Cần Thơ xuất lô cá rô phi phi lê đầu tiên sang Nhật Bản
- Từ 1/7, khách ngủ qua đêm tại nhà dân phải được khai báo lưu trú
Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy một số tàu sau đó đổi hướng, chuyển sang tuyến đường gần Iran hơn mới tiếp tục hành trình. Động thái diễn ra sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được cho là đã triển khai đặc nhiệm dọc bờ biển Vùng Vịnh để giám sát tàu thương mại đi theo tuyến phía Oman.
Theo dữ liệu của MarineTraffic, sáng 4/7 giờ địa phương, ít nhất 5 tàu quay đầu gấp, gồm 2 tàu chở ô tô, một tàu chở hóa chất, một tàu chở sản phẩm dầu mỏ và một tàu chở hàng. Các tàu này được nhìn thấy tiến về eo biển Hormuz, một số đã tới mũi bán đảo Musandam trước khi đột ngột đổi hướng. Tehran tuyên bố tàu thuyền phải được nước này cho phép mới được đi qua các tuyến hàng hải chỉ định tại Hormuz.
Sau đó, một tàu chở dầu thô, hai tàu chở sản phẩm dầu mỏ và một tàu chở hàng rời tiếp tục hành trình bằng cách đi về phía bắc, theo đúng tuyến đường Iran yêu cầu. Hiện chưa rõ lý do chính xác của các cú quay đầu. Các đội IRGC được cho là đang dùng trạm quan sát trên đất liền, thiết bị hải quân và giám sát trên không để xác định tàu nào định đi tuyến phía nam, nhằm đưa ra cảnh báo trước.
Tuyến đường qua Oman, gọi là hành lang phía nam, chạy dọc lãnh hải bán đảo Musandam, cho phép tàu tránh tuyến phía bắc do Iran kiểm soát. Trong vài tháng qua, một số tàu rời Vùng Vịnh nhận cảnh báo qua sóng vô tuyến từ lực lượng Iran, yêu cầu xin phép Tehran trước khi qua eo biển. Việc triển khai giám sát diễn ra chỉ vài ngày sau khi Washington và Tehran đồng ý giảm căng thẳng trong một tuần.
Một tàu chở hàng treo cờ Singapore gần bờ biển Oman đã bị tấn công, chỉ vài giờ sau khi Hải quân Iran cảnh báo tàu thuyền không dùng tuyến đường mà họ cho là trái phép. Quân đội Iran tuyên bố: “Bất kỳ hành vi không tuân thủ, đi chệch khỏi tuyến đường đã định hoặc coi thường các quy tắc hàng hải của Cộng hòa Hồi giáo Iran tại eo biển Hormuz sẽ bị lực lượng vũ trang đáp trả ngay lập tức và mạnh mẽ, gây nguy hiểm cho an ninh của các tàu vi phạm”. Thỏa thuận ngừng bắn vì thế trở nên mong manh, khi Mỹ cho rằng Iran đã vi phạm bằng việc thực thi kiểm soát tại Hormuz. Hai bên sau đó tấn công lẫn nhau.
Hiện có 3 tuyến đường qua eo biển: phía nam gần Oman, khu vực giữa từng dùng trước chiến tranh, và phía bắc do Iran kiểm soát. Tàu đi tuyến không được Iran chấp thuận có nguy cơ bị nhắm mục tiêu; tàu chọn tuyến của Iran lại lo ngại lệnh trừng phạt phương Tây nếu thỏa thuận Mỹ – Iran đổ vỡ. Một nhà phân tích của Kpler nói với CNN rằng nếu bất đồng không được giải quyết trước giữa tháng 8, cả 3 tuyến có thể trở nên phức tạp và kém an toàn hơn.
Iran và Oman cũng đang bàn về phí dịch vụ hàng hải sau thời hạn 60 ngày. Oman muốn khoản phí này mang tính tự nguyện, còn Iran muốn bắt buộc, cho rằng thời tự do đi lại hoàn toàn qua Hormuz đã chấm dứt. Mỹ phản đối mọi kế hoạch cho Iran thu phí bắt buộc.
Trung bình khoảng 34 tàu qua eo biển mỗi ngày kể từ 29/6, cao hơn thời chiến sự nhưng vẫn thấp hơn trước chiến tranh. Từ 30/6 đến 1/7, 65 tàu đã qua vùng biển thuộc Oman, trong đó 59 tàu nhận hỗ trợ từ Mỹ. Iran vẫn tuyên bố chủ quyền tuyến đường này, trong khi Mỹ tiếp tục hỗ trợ tàu thương mại đi theo tuyến Oman.
Vũ Quyến (tổng hợp).
