Xây dựng nông thôn mới sau sáp nhập ở Thanh Hóa: Chính quyền giữ vai trò kiến tạo

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, xây dựng nông thôn mới tại xã Đồng Tiến đặt ra yêu cầu mới về quản trị. Địa phương xác định thôn là hạt nhân tổ chức thực hiện. Người dân giữ vai trò chủ thể. Chính quyền đồng hành, hỗ trợ và kiến tạo. Cách tiếp cận này giúp duy trì tiêu chí, nâng chất lượng sống bền vững.

Thôn là hạt nhân, người dân là trung tâm

Người dân với công tác môi trường khu dân cư (Ảnh: Chụp màn hình/Đại Đoàn Kết)

Trong chương trình nông thôn mới, Đồng Tiến coi thôn là cấp triển khai trực tiếp. Đây cũng là nơi thể hiện rõ nhất vai trò của người dân. Thực tế tại thôn Đại Đồng 1 cho thấy, khi người dân được tham gia quyết định và hưởng lợi, sự đồng thuận rất cao. Năm 2023, toàn thôn vận động 136 hộ hiến 867 m² đất. Người dân đóng góp hơn 2,4 tỷ đồng và hàng nghìn ngày công. Nhờ đó, 3,6 km đường làng được bê tông hóa, mở rộng đồng bộ.

Năm 2024, Đại Đồng 1 được chọn xây dựng thôn nông thôn mới kiểu mẫu. Khó khăn lớn nhất là thiếu nhà văn hóa đạt chuẩn. Thôn đã huy động gần 1 tỷ đồng từ người dân. Con em xa quê đóng góp thêm 285 triệu đồng. UBND xã hỗ trợ 300 triệu đồng. Công trình nhà văn hóa 1.050 m² hoàn thành, tổng kinh phí hơn 1,5 tỷ đồng. Đầu năm 2025, thôn chính thức về đích kiểu mẫu. Kết quả này cho thấy niềm tin của người dân là yếu tố quyết định.

Kinh tế nông thôn là trụ cột của phát triển bền vững

Song song với hạ tầng, Đồng Tiến xác định phát triển kinh tế nông thôn là nền tảng lâu dài. Nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng khoa học đã hình thành. Chúng không chỉ nâng thu nhập mà còn tạo việc làm tại chỗ. Tại thôn Đồng Xá 1, mô hình trồng dưa vàng trong nhà lưới thu hút lao động lớn tuổi. Công việc nhẹ, ổn định, phù hợp sức khỏe. Người lao động có thu nhập đều đặn, gắn bó với sản xuất.

Ở thôn Đồng Xá 2, việc chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang trồng dưa chuột mang lại tín hiệu tích cực. Mô hình tưới nhỏ giọt giúp tiết kiệm nước, giảm chi phí. Sau khi trừ chi phí, mỗi vụ Đông cho lãi khoảng 50 triệu đồng. Tuy vậy, khu vực đồng chiêm trũng vẫn đối mặt tình trạng ngập úng. Hệ thống thủy lợi chưa đồng bộ gây khó điều tiết nước. Đây là điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.

Một mô hình khác tại thôn Phú Ấn cho thấy tiềm năng sản xuất hàng hóa. Với gần 2.800 m² nhà lưới trồng dưa vàng, sản xuất bốn vụ mỗi năm, lợi nhuận đạt khoảng 120 triệu đồng. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu rất lớn. Phần lớn vốn do hộ gia đình tự xoay xở. Quy định chuyển đổi đất nông nghiệp còn hạn chế. Điều này khiến việc mở rộng quy mô gặp khó khăn.

Chính quyền kiến tạo, tháo gỡ rào cản sau sáp nhập

Thực tiễn Đồng Tiến cho thấy, nhiều vướng mắc không xuất phát từ người dân. Rào cản chủ yếu nằm ở cơ chế và điều kiện thực hiện. Sau sáp nhập, địa bàn rộng hơn. Một số thôn xa trung tâm khó tiếp cận dịch vụ công. Việc duy trì tiêu chí môi trường, thu nhập, tổ chức sản xuất đòi hỏi quản lý thường xuyên. Chính quyền xã phải vừa giữ đủ 19 tiêu chí, vừa nâng chất lượng từng tiêu chí.

Vai trò kiến tạo vì thế được đặt lên hàng đầu. Chính quyền tập trung hoàn thiện hạ tầng thủy lợi. Đồng thời kiến nghị điều chỉnh cơ chế chuyển đổi đất phù hợp thực tiễn. Định hướng phát triển là hình thành vùng sản xuất tập trung, gắn với chuỗi giá trị. Bên cạnh nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ nông thôn được khuyến khích mở rộng. Mục tiêu là tạo thêm việc làm, ổn định sinh kế.

Cùng với kinh tế, hạ tầng xã hội được đầu tư đồng bộ. Đường giao thông, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được nâng cấp. Cảnh quan nông thôn cải thiện rõ nét. Không gian sống xanh, sạch được hình thành. An ninh trật tự được giữ vững. Hệ thống điện, nước, thủy lợi từng bước đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Đáng chú ý, Đồng Tiến đang xây dựng “bản sao số” của xã, tích hợp dữ liệu đất đai, dân cư, hạ tầng và nông nghiệp, qua đó hỗ trợ quy hoạch, quản lý đa lĩnh vực và nâng cao tính minh bạch trong điều hành.

Theo Báo Đại Đoàn Kết