Thanh Hóa: “Hộ chiếu” OCOP giúp đặc sản vùng biên vươn xa

Nhờ chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), nhiều đặc sản vùng cao Thanh Hóa như nếp Cay Nọi, thịt trâu gác bếp hay gà đen bản Khằm đã vượt khỏi phạm vi bản làng, trở thành hàng hóa mang thương hiệu địa phương.

Nếp Cay Nọi – từ hạt lúa bản thành sản phẩm hàng hóa

Từng chỉ xuất hiện trong bữa ăn và ngày lễ của người Thái ở Quang Chiểu, nếp Cay Nọi nay đã trở thành cây trồng chủ lực. Loại nếp dẻo, thơm, ngọt này trước đây chỉ gieo một vụ mỗi năm, năng suất thấp. Từ năm 2021, khi được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, giá trị của nếp Cay Nọi tăng nhanh và được người tiêu dùng biết đến rộng rãi.

Chị Lương Thị Nồng, người Thái ở bản Pùng, đã thành lập Hợp tác xã Nông lâm Chung Thành, liên kết hơn 30 hộ sản xuất nếp Cay Nọi theo tiêu chuẩn OCOP. Các hộ được hỗ trợ kỹ thuật, phân bón và bao tiêu đầu ra. Nhờ đó, năng suất, chất lượng và niềm tin của người dân đều được nâng cao. Mỗi vụ, hợp tác xã thu hoạch khoảng 100 tấn lúa nếp, mang lại doanh thu 700 – 800 triệu đồng, lãi bình quân 70 triệu đồng/ha.

“Nhờ chất lượng tốt và đầu ra ổn định, gạo nếp Cay Nọi sản xuất đến đâu tiêu thụ hết đến đó”, chị Nồng chia sẻ. Sản phẩm không chỉ đem lại thu nhập ổn định mà còn giúp đồng bào vùng cao gìn giữ giống lúa truyền thống, đồng thời khẳng định giá trị thương hiệu địa phương.

Thịt trâu gác bếp Dì Ốc – từ món truyền thống thành thương hiệu

Ở xã Mường Lát, bà Lò Thị Quyến – chủ cơ sở Dì Ốc – đã đưa món thịt trâu gác bếp truyền thống của người vùng cao lên tầm hàng hóa đặc sản. Nhờ hương vị đặc trưng và giá trị dinh dưỡng cao, sản phẩm được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng. Năm 2022, thịt trâu gác bếp Dì Ốc được công nhận OCOP 3 sao, mở ra bước ngoặt quan trọng.

Sau khi được chứng nhận, bà Quyến đầu tư quảng bá sản phẩm qua các kênh trực tuyến, hội chợ thương mại, phiên chợ Mai An Tiêm… Nhờ đó, thương hiệu lan tỏa mạnh mẽ và giá trị sản phẩm tăng khoảng 30%. “Từ khi có OCOP, tôi chủ động quảng bá thương hiệu, mở rộng kênh bán hàng và tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương”, bà Quyến chia sẻ.

Theo bà, danh hiệu OCOP không chỉ là sự ghi nhận của thị trường, mà còn là động lực giúp gia đình gìn giữ nghề truyền thống, đồng thời tạo thêm thu nhập bền vững cho người dân vùng cao. Thịt trâu gác bếp Dì Ốc hiện đã có mặt ở nhiều hệ thống siêu thị và được đặt mua thường xuyên qua các kênh thương mại điện tử.

Gà đen bản Khằm – “đại sứ” văn hóa của người Mông Trung Lý

Nếu người Thái tự hào với nếp Cay Nọi, người Mông ở Trung Lý lại khẳng định thương hiệu gà đen bản Khằm – sản phẩm đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2024. Anh Giàng A Vành, Bí thư chi bộ bản Khằm 2, là người tiên phong đưa giống gà đặc sản này ra thị trường. Nhận thấy gà đen dễ nuôi, thịt ngon, giá trị dinh dưỡng cao, anh mở rộng quy mô lên 200 – 300 con mỗi lứa, đầu tư khu ấp trứng, lò giết mổ và đóng gói hút chân không đạt chuẩn.

Nhờ làm bài bản, mỗi lứa gà mang về cho gia đình anh lãi hơn 200 triệu đồng. Không dừng lại ở đó, anh còn vận động hơn 20 hộ cùng tham gia nuôi gà đen theo chuỗi, giúp nhiều hộ có lãi hàng chục triệu đồng mỗi lứa. “Tham gia OCOP giúp chúng tôi làm ăn chuyên nghiệp hơn, biết quảng bá và mở rộng thị trường. Giờ đây, gà đen bản Khằm không chỉ bán quanh xã mà còn được tiêu thụ ở nhiều địa phương khác”, anh Vành nói.

Ông Trần Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Trung Lý, cho biết: “Sau khi sản phẩm được công nhận OCOP, giá trị tăng rõ rệt, đầu ra ổn định. Gà đen bản Khằm không chỉ giúp người dân tăng thu nhập mà còn quảng bá hình ảnh xã vùng biên đến các địa phương khác”.

OCOP – “hộ chiếu” kinh tế và văn hóa của vùng biên

Những mô hình thành công từ nếp Cay Nọi, thịt trâu gác bếp và gà đen bản Khằm cho thấy chương trình OCOP không chỉ là chính sách kinh tế, mà còn là động lực thay đổi tư duy sản xuất của người dân miền núi. Người dân đã chuyển từ sản xuất tự cung tự cấp sang làm hàng hóa gắn với thị trường, có thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và đầu ra ổn định.

Mỗi sản phẩm OCOP không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn là “đại sứ văn hóa” giới thiệu bản sắc vùng cao Thanh Hóa. Từ đó, vùng biên không chỉ được biết đến với cảnh quan tươi đẹp, mà còn với những sản vật mang đậm hồn cốt núi rừng – biểu tượng cho tinh thần đổi mới và hội nhập.

Theo: Thanh Hóa Online