Cựu quan chức tình báo Mỹ Anthony Vinci cho rằng TikTok đang trở thành công cụ để ĐCSTQ kiểm soát thông tin và điều chỉnh quan điểm người dùng trẻ. Ông cảnh báo đây là mô hình chiến tranh nhận thức có thể gây ảnh hưởng sâu rộng tại Mỹ.
- Gần 500.000 vé bay từ Trung Quốc tới Nhật Bản bị hủy
- Người phụ nữ Mỹ mang thai bằng tinh trùng đông lạnh 20 năm của chồng đã mất
- Xe khách đụng xe bồn trên cao tốc, hơn 40 người Ấn Độ hành hương thiệt mạng
TikTok bị cáo buộc chọn lọc nội dung để định hướng quan điểm
Tại sự kiện giới thiệu cuốn sách “Cuộc cách mạng tình báo lần thứ tư” tổ chức ngày 13/11 tại Viện Hudson (Washington DC), tiến sĩ Anthony Vinci – cựu CTO của Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia Mỹ (NGA) – cảnh báo rằng TikTok là ví dụ điển hình của chiến tranh nhận thức do ĐCSTQ tiến hành.
Theo Vinci, TikTok không chỉ phân phối nội dung theo thuật toán mà còn chọn lọc tin tức để tác động trực tiếp đến quan điểm người dùng. Ông cho rằng mục đích của chiến tranh nhận thức là “thay đổi nhận thức con người để phù hợp với lợi ích vận hành hoặc mục tiêu quân sự của bên tiến hành”.
Ông nhấn mạnh nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất là thế hệ Z. Đây là nhóm gần như không còn xem tin tức qua truyền hình cáp hay báo điện tử, mà phụ thuộc vào video ngắn trên TikTok. Với cơ chế phân phối nội dung bằng thuật toán, nền tảng này có thể dẫn hướng thông tin theo mục đích cụ thể.
Ông viện dẫn nghiên cứu của Đại học Rutgers, cho thấy TikTok không chỉ kiểm duyệt mà còn có khả năng điều chỉnh thái độ và nhận thức người dùng theo hướng có lợi cho chính quyền Trung Quốc. Điều này khiến TikTok trở thành nền tảng có ảnh hưởng đặc biệt lớn trong cuộc chiến thông tin.
Khác biệt sâu sắc giữa Mỹ và Trung Quốc trong sử dụng AI và dữ liệu
Tiến sĩ Vinci phân tích rằng sự khác biệt giữa Mỹ và Trung Quốc trong sử dụng AI bắt nguồn từ khung pháp lý. Ở Mỹ, các cơ quan tình báo buộc phải tuân thủ luật pháp, bảo vệ quyền cá nhân và quyền riêng tư, kể cả đối với người không phải công dân Mỹ.
Ngược lại, theo ông, các cơ quan an ninh Trung Quốc có quyền tiếp cận dữ liệu không giới hạn. Luật tình báo Trung Quốc cho phép chính quyền yêu cầu bất kỳ công dân hoặc doanh nghiệp nào cung cấp dữ liệu khi cần thiết. Điều này khiến TikTok – dù không phải doanh nghiệp nhà nước – vẫn chịu ảnh hưởng từ cơ chế điều hành của ĐCSTQ.
Vinci nhận định rằng lượng dữ liệu khổng lồ thu thập từ cả trong và ngoài nước được Trung Quốc xử lý bằng AI để giám sát xã hội, phân tích hành vi và nhận diện khuôn mặt. Các công nghệ này được triển khai rộng rãi trong hệ thống điểm tín nhiệm xã hội và nhiều cơ chế kiểm soát khác.
Ông cho rằng TikTok nằm trong mô hình này, khi vừa thu thập dữ liệu vừa phân phối nội dung để định hình thái độ người dùng, đặc biệt với các chủ đề nhạy cảm liên quan đến địa chính trị hoặc an ninh quốc tế.
Các mô hình AI của Trung Quốc, theo Vinci, được phát triển theo triết lý ưu tiên giám sát và quản trị xã hội. Điều này trái ngược với mô hình Mỹ, vốn đặt quyền riêng tư và pháp lý lên hàng đầu.
Đề xuất đào tạo toàn dân Mỹ nhận diện chiến tranh thông tin
Vinci cảnh báo rằng mọi công dân Mỹ – bao gồm cả trẻ vị thành niên – đều có thể trở thành mục tiêu của chiến tranh thông tin. TikTok, theo ông, thu thập dữ liệu ở mức độ sâu và đã bị cáo buộc gửi dữ liệu người dùng về Trung Quốc. Bộ Tư pháp Mỹ từng truy tố các trường hợp liên quan đến hành vi này.
Do lo ngại an ninh, Bộ Ngoại giao, Bộ An ninh Nội địa và quân đội Mỹ đã cấm nhân viên sử dụng TikTok. Tuy nhiên, việc kiểm soát tuyệt đối là không khả thi vì người dùng cá nhân rất khó tách khỏi nền tảng này.
Vinci cho rằng chính phủ không thể bảo vệ mọi người khỏi các chiến dịch thao túng dữ liệu và nhận thức. Vì vậy, ông đề xuất xây dựng chương trình đào tạo toàn dân về nhận diện thông tin và tự bảo vệ trước các mối đe dọa từ mạng xã hội.
Theo ông, người dân cần học cách phát hiện nội dung bị định hướng, nhận diện chiến thuật gây ảnh hưởng và bảo mật thông tin cá nhân khi tương tác trực tuyến. Đây chính là nền tảng của “dân chủ hóa tình báo” mà ông nhấn mạnh trong cuốn sách mới.
Vinci tin rằng khi mỗi công dân đều có khả năng phòng vệ, xã hội sẽ hạn chế được tác động của chiến tranh thông tin và nâng cao sức chống chịu trước các nguồn tin bị thao túng.
Theo: Khai Mở
