Greenland và quân bài thuế quan gây rạn nứt quan hệ Mỹ – châu Âu

Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch áp thuế trừng phạt nhiều nước châu Âu nhằm gây sức ép buộc Đan Mạch chuyển nhượng Greenland. Động thái cứng rắn này lập tức vấp phải phản ứng dữ dội từ châu Âu, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng xuyên Đại Tây Dương.

Áp thuế để ép mua Greenland

Ngày 17-1, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump đăng bài viết dài, công bố chiến lược mới nhằm giành quyền kiểm soát Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch. Ông cho biết sẽ sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép trực tiếp.

Theo kế hoạch, từ ngày 1-2, Mỹ sẽ áp thuế 10% với toàn bộ hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan. Nếu các nước này không nhượng bộ, mức thuế sẽ tăng lên 25% kể từ ngày 1-6.

Ông Trump tuyên bố các mức thuế sẽ được duy trì cho đến khi đạt được “thỏa thuận mua lại hoàn toàn Greenland”. Động thái này khiến dư luận quốc tế sửng sốt, khi Greenland lâu nay là vấn đề nhạy cảm về chủ quyền và luật pháp quốc tế. Bình luận trên Washington Post cho rằng quyết định trên có thể tạo ra vết rạn nứt xuyên Đại Tây Dương nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Các mức thuế mới nhiều khả năng sẽ cộng thêm vào thuế hiện hành mà Mỹ đang áp với hàng hóa châu Âu.

Phản ứng dữ dội từ châu Âu và Mỹ

Giới phân tích cảnh báo việc công bố thuế quan đột ngột khiến các thỏa thuận thương mại Mỹ – EU rơi vào tình trạng bấp bênh. Ông Jacob Funk Kirkegaard, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Bruegel (Brussels), nhận định các mức thuế mới có thể “giết chết” thỏa thuận thuế 15% mà Mỹ và EU đạt được trước đó.

Một số ý kiến tại châu Âu kỳ vọng Tòa án Tối cao Mỹ sẽ xem xét tính hợp pháp của việc áp thuế theo Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế năm 1977. Nếu phán quyết bất lợi, Tổng thống Trump có thể mất cơ sở pháp lý cho biện pháp này.

Tại Đan Mạch và Greenland, hàng nghìn người đã xuống đường phản đối ý định sáp nhập. Nhiều người đội mũ với dòng chữ “Make America Go Away”, nhằm phản đối trực tiếp chính sách của ông Trump.

Ngay trong nội bộ Mỹ, nhiều nghị sĩ Cộng hòa cũng lên tiếng chỉ trích. Dân biểu Don Bacon cho rằng việc đe dọa và gây sức ép với đồng minh là sai trái và có thể khiến Tổng thống Trump mất sự ủng hộ. Thượng nghị sĩ Thom Tillis cảnh báo các mức thuế mới gây hại cho Mỹ và làm suy yếu NATO.

Về phía châu Âu, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định không chấp nhận bất kỳ sự đe dọa nào liên quan đến Greenland. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền là nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.

Theo: Tuổi Trẻ