Vụ tập kích sân bay quốc tế King Khalid ngày 10/10 khiến ít nhất 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương, làm gia tăng sức ép lên Arab Saudi và đặt ra khả năng Mỹ tham gia chiến dịch quân sự nhằm vào Houthi.
- Bầu Đoan 11 lần hối lộ 150.000 USD, cựu Bí thư Thanh Hóa bị điều tra riêng
- Bé sơ sinh nguy kịch vì gia đình dùng kim khâu chữa bệnh
- Thiếu niên bịt mặt cầm kéo khiêu khích người đi đường lộ vụ trộm xe máy
Ngày 10/10, sân bay quốc tế King Khalid tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi trở thành mục tiêu trong vụ tập kích gây thương vong lớn. Liên quân do Riyadh dẫn đầu quy trách nhiệm cho Houthi, lực lượng vũ trang hoạt động tại Yemen, đồng thời tuyên bố sẽ đáp trả quyết liệt. Theo số liệu của Cơ quan Hàng không Dân dụng Arab Saudi (GACA), được Al Jazeera dẫn lại, vụ việc khiến ít nhất 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương. Trong số những người tử vong có 4 công dân Arab Saudi và 8 người nước ngoài, gồm công dân Bangladesh, Mỹ, Jordan, Palestine, Syria, Sudan và Ai Cập.
Người đứng đầu văn phòng truyền thông của Houthi tuyên bố nhóm đã “đóng cửa” sân bay Riyadh. Trong khi đó, liên quân do Arab Saudi dẫn đầu gọi vụ tấn công là “tội ác chiến tranh” và cam kết có biện pháp đáp trả. Theo The National, đây là vụ tấn công nhằm vào Arab Saudi gây thiệt hại nghiêm trọng nhất trong hơn một thập kỷ, khiến khoảng 260 chuyến bay đến và đi từ Riyadh bị hủy. Sân bay này cũng đã trở thành mục tiêu trong hai vụ tấn công trước đó cùng tuần, khiến 3-4 người thiệt mạng, tùy nguồn tin, và làm hư hại một máy bay thương mại của Arab Saudi.
Nawaf Obaid, nhà nghiên cứu tại King’s College London (Anh), cho rằng đánh giá ban đầu nghiêng về khả năng sân bay bị tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, Arab Saudi chưa chính thức xác nhận loại vũ khí được sử dụng. Phản ứng từ Washington được đưa ra ngay sau vụ việc. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố những gì xảy ra tại Arab Saudi là “không thể chấp nhận được” và cho biết Mỹ sẽ xem xét khả năng tham gia liên quân. Ông dự kiến trao đổi với Thái tử Mohammed bin Salman. Ngoại trưởng Marco Rubio xác nhận một công dân Mỹ nằm trong số các nạn nhân.
Từ miền bắc Yemen đến sức ép trên Biển Đỏ
Houthi hình thành năm 1994 tại miền bắc Yemen, gắn với phong trào Hồi giáo dòng Shiite Zaydi. Sau khi thủ lĩnh Hussein al-Houthi thiệt mạng trong cuộc giao tranh với quân đội Yemen năm 2004, em trai ông là Abdul-Malik al-Houthi tiếp quản vai trò lãnh đạo. Cuối năm 2014, Houthi cùng các lực lượng liên minh với cựu Tổng thống Ali Abdullah Saleh kiểm soát thủ đô Sanaa. Tháng 3/2015, liên quân do Arab Saudi dẫn đầu mở chiến dịch không kích nhằm hỗ trợ chính phủ Yemen, đẩy cuộc xung đột vào giai đoạn can thiệp quân sự kéo dài.
Năng lực vũ khí của Houthi được cho là có sự hỗ trợ đáng kể từ Iran. Theo Viện Hòa bình Mỹ (USIP), Lực lượng Quds của Iran từng vận chuyển linh kiện qua biển Arab và vịnh Aden để phục vụ việc lắp ráp vũ khí tại Yemen. Trong số các loại vũ khí được nhắc đến có tên lửa đạn đạo Hatem, phát triển dựa trên mẫu Kheibar Shekan của Iran, với tầm bắn khoảng 1.450 km và khả năng mang đầu đạn nặng 500 kg. Những năng lực này giúp Houthi mở rộng phạm vi hoạt động quân sự, vượt ra ngoài các khu vực giao tranh truyền thống tại Yemen.
Năm 2022, các bên đạt thỏa thuận ngừng bắn trên thực tế. Tuy nhiên, theo AFP, giao tranh bùng phát trở lại vào tháng 7/2026. Đến tháng 9, Houthi tiến vào khu vực bờ biển phía tây Yemen, trong đó có cảng Mokha, còn gọi là Mocha, ngày 10/9. Theo The National, những khu vực do Houthi kiểm soát là nơi sinh sống của khoảng 70% dân số Yemen, bao gồm thủ đô Sanaa. Việc tranh giành các địa bàn ven Biển Đỏ khiến xung đột không chỉ liên quan đến quyền lực tại Yemen mà còn tác động đến an ninh hàng hải khu vực.
Từ ngày 5/10, liên quân hỗ trợ không quân cho chiến dịch phản công của chính phủ Yemen. Phía chính phủ tuyên bố đã đẩy lùi Houthi khỏi một số vị trí chiến lược ven Biển Đỏ, trong đó có Mokha. Tuy nhiên, Houthi bác bỏ thông tin mất quyền kiểm soát lãnh thổ. Theo AFP, các nguồn tin quân sự từ hai phía chưa ghi nhận thay đổi lớn trên thực địa. Những tuyên bố về kết quả giao tranh chưa được kiểm chứng độc lập.
Trong khi các bên tiếp tục tranh giành địa bàn, người dân Yemen vẫn phải đối mặt với hậu quả của cuộc chiến. Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) thuộc Liên Hợp Quốc cho biết hơn 200.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa. Vụ tập kích sân bay Riyadh làm gia tăng sức ép đối với Arab Saudi trong việc lựa chọn phương án đáp trả. Nếu Mỹ tham gia chiến dịch quân sự, xung đột có thể mở rộng về quy mô. Tuy nhiên, những diễn biến tiếp theo vẫn phụ thuộc vào quyết định của các bên và tình hình thực tế trên chiến trường.
Hồng Sơn (tổng hợp)
