Tía tô thường được dùng để hỗ trợ giải cảm theo y học cổ truyền, nhất là khi có biểu hiện ớn lạnh, nghẹt mũi, đau đầu. Tuy nhiên, loại lá quen thuộc này không phù hợp với mọi trường hợp và không thể thay thế các phương pháp điều trị cần thiết.
- Xe tải bất ngờ bốc cháy trong lúc tiếp nhiên liệu
- Chuyện của đôi vợ chồng bên những lọ ớt muối
- Bắt nhóm trộm xe máy liên tỉnh Nghệ An – Hà Tĩnh
Bác sĩ chuyên khoa 1 Bùi Thị Yến Nhi, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, cho biết tía tô, còn gọi là tô diệp, có vị cay, tính ôn, được sử dụng với công năng giải biểu tán hàn, hành khí, hòa vị theo y học cổ truyền.
Lá tía tô thường được dùng khi cảm mạo phong hàn, với các biểu hiện như sợ lạnh, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, đau đầu, ho nhẹ, ít hoặc không ra mồ hôi. Trường hợp kèm đầy bụng, buồn nôn, ăn uống kém cũng có thể được sử dụng theo hướng hành khí, hòa vị.
Cháo tía tô là món ăn dễ chế biến. Nguyên liệu gồm khoảng 30g gạo tẻ, 8g lá tía tô tươi, 3 lát gừng, 3 củ hành nhỏ, một ít muối và nước vừa đủ.
Gạo vo sạch, nấu nhừ thành cháo. Gừng thái sợi, cho vào nấu thêm vài phút. Khi tắt bếp, thêm hành và tía tô thái nhỏ, khuấy đều, nêm nhạt vừa ăn. Nên dùng cháo khi còn ấm nóng, không cần đun tía tô quá lâu để hạn chế làm bay hơi các thành phần tạo mùi thơm.
Ngoài nấu cháo, tía tô có thể dùng làm rau gia vị trong các món bún, phở, gỏi, rau sống, canh, trứng chiên hoặc món cuốn. Lá cũng có thể hãm cùng vài lát gừng thành thức uống ấm.
Tuy nhiên, không nên xem nước tía tô là thức uống có tác dụng giải độc, giảm cân hay phòng bệnh. Việc sử dụng tía tô với lượng lớn, kéo dài hoặc dưới dạng nước sắc, nước ép và chế phẩm cô đặc cần thận trọng vì dữ liệu lâm sàng về độ an toàn còn hạn chế.
Người từng dị ứng với tía tô cần tránh sử dụng. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, trẻ nhỏ, người mắc bệnh gan, thận hoặc đang dùng thuốc điều trị nên thận trọng khi muốn sử dụng lượng lớn hay chế phẩm cô đặc do dữ liệu về độ an toàn và tương tác thuốc chưa đầy đủ.
Theo y học cổ truyền, tía tô có tính ôn, chủ yếu phù hợp với cảm mạo phong hàn. Người sốt cao, khát nhiều, họng đỏ đau rõ, ra nhiều mồ hôi hoặc có dấu hiệu mất nước không nên tự ý dùng nhiều tía tô, gừng, hành nhằm làm ra thêm mồ hôi.
Các nghiên cứu hiện đại đã khảo sát thành phần và hoạt tính sinh học của tía tô, nhưng phần lớn bằng chứng vẫn ở mức tiền lâm sàng. Hiện chưa đủ cơ sở khẳng định riêng lá tía tô có thể điều trị cảm lạnh hoặc cúm.
Vì vậy, tía tô nên được sử dụng phù hợp với từng trường hợp, không thay thế việc thăm khám và điều trị. Khi sốt cao, khó thở, đau ngực, mệt nhiều, ho tăng dần hoặc triệu chứng kéo dài, người bệnh cần đi khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị.
Vinh Vũ (tổng hợp)
