Bộ Công Thương vừa thành lập tổ công tác xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành điện, hướng tới thị trường cạnh tranh nhiều cấp độ. Sau hơn một thập kỷ đặt mục tiêu thị trường hóa, ngành điện vẫn còn khoảng cách lớn giữa chủ trương và thực tế vận hành.
- Thanh Hóa gấp rút gỡ vướng để đưa dự án Thái miếu về đích
- Đường ngang có cảnh báo tự động, cụ bà vẫn tử vong vì tàu hỏa
- Pháo nổ bị cấm nhưng gần 300kg vẫn được mua bán trái phép ở Nghệ An
Quyết định thành lập Tổ công tác xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh các cấp độ vừa được Bộ Công Thương ban hành. Thứ trưởng Trương Thanh Hoài làm tổ trưởng; ông Nguyễn Đức Cường, Cục trưởng Cục Điện lực, làm tổ phó thường trực; ông Trịnh Quốc Vũ, Phó cục trưởng Cục Điện lực, làm tổ phó.
Tổ công tác gồm lãnh đạo, chuyên viên phụ trách thị trường điện, hệ thống điện, kế hoạch và quy hoạch. Các thành viên hoạt động kiêm nhiệm, phối hợp với các cơ quan và chuyên gia để hoàn thiện đề án, sau đó tự giải thể khi hoàn thành nhiệm vụ.
Trước đó, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài từng chỉ ra điểm nghẽn của ngành điện không chỉ nằm ở thủ tục hành chính. Theo ông, phương thức quản lý cũng là vấn đề khi cơ quan nhà nước còn can thiệp sâu vào hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh điện.
Từ chủ trương đến bước đi cụ thể
Việc thành lập tổ công tác là bước tiếp theo trong quá trình thay đổi cách vận hành thị trường điện.
Tháng 6/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư 29/2026/TT-BCT, gồm 11 chương và 142 điều, quy định chi tiết vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh. Theo quy định này, các nhà máy điện có công suất trên 30MW đấu nối vào lưới quốc gia phải đăng ký tham gia trực tiếp thị trường.
Đến ngày 18/7, Thủ tướng tiếp tục giao Bộ Công Thương xây dựng Đề án tái cơ cấu EVN theo hướng phát triển thị trường điện cạnh tranh, yêu cầu báo cáo trong Quý III/2026.
Những bước đi này được đặt trong định hướng của Nghị quyết 70 năm 2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Nghị quyết yêu cầu cơ cấu lại ngành điện theo hướng cạnh tranh, minh bạch và tăng quyền lựa chọn đơn vị cung cấp điện cho khách hàng.
Như vậy, tổ công tác mới thành lập không đứng ngoài một kế hoạch lớn. Đây là bộ phận được giao biến các yêu cầu về thị trường điện cạnh tranh thành một đề án cụ thể.
Thị trường điện khi đó không chỉ là câu chuyện của các nhà máy và doanh nghiệp. Nó còn liên quan trực tiếp đến quyền lựa chọn của người sử dụng điện trong tương lai.
Thực tế hiện nay cho thấy chặng đường phía trước vẫn còn dài.
Luật Điện lực sửa đổi từng đặt mục tiêu hoàn thiện thị trường bán lẻ điện cạnh tranh từ năm 2022. Tuy nhiên, EVN vẫn giữ vai trò người mua – bán trung gian gần như duy nhất ở khâu bán buôn và bán lẻ. Tập đoàn này đồng thời độc quyền hệ thống truyền tải điện quốc gia.
TS Nguyễn Huy Hoạch, thành viên Hội đồng khoa học Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, cho rằng lộ trình thị trường điện cạnh tranh đã được xây dựng hơn 10 năm nhưng triển khai chưa đúng tiến độ.
Theo Cục Điện lực, cả nước hiện có hơn 700 tổ chức bán buôn, bán lẻ điện ngoài EVN. Tuy nhiên, tổng sản lượng của nhóm này chỉ chiếm hơn 8,59% toàn hệ thống.
Con số ấy cho thấy sự chênh lệch rất lớn giữa số lượng đơn vị tham gia và thị phần thực tế. Nhiều doanh nghiệp đã xuất hiện, nhưng không gian cạnh tranh vẫn còn khá hẹp.
Đây cũng là phần việc khó nhất của đề án tái cơ cấu. Nếu muốn người dân và doanh nghiệp có thêm quyền lựa chọn nhà cung cấp điện, thị trường phải có đủ chủ thể, cơ chế minh bạch và hạ tầng phù hợp.
Một tổ công tác có thể hoàn thành đề án trong thời gian nhất định. Nhưng để thay đổi cách vận hành của cả ngành điện, cần nhiều hơn một quyết định thành lập.
Khi thị trường điện cạnh tranh trở thành mục tiêu rõ ràng, điều người dân chờ đợi không chỉ là một đề án được hoàn thiện, mà là ngày quyền lựa chọn nhà cung cấp điện trở thành điều có thật trong đời sống.
Đỗ Vân (tổng hợp)
