Sản phẩm đặc hữu là kết tinh của đất, nước, khí hậu và kinh nghiệm bản địa. Khi được “đánh thức” đúng cách, những sản vật tưởng chừng bình dị ấy có thể trở thành thương hiệu mạnh, tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn, nhất là tại các vùng thuần nông của Thanh Hóa.
- Sạt lở đất đá ở Mai Châu làm 3 người tử vong
- Thuý Kiều, góc nhìn khác: số phận, lựa chọn và nhân quả
- Năm điều bạn sẽ hối tiếc trước khi chết
Giá trị riêng từ điều kiện tự nhiên bản địa
Sản phẩm đặc hữu chỉ tồn tại trong một không gian địa lý nhất định. Đó là nơi hội tụ thổ nhưỡng, nguồn nước, khí hậu và tập quán canh tác riêng. Chính những yếu tố này tạo nên hương vị, chất lượng khác biệt, khó sao chép. Vì vậy, nhiều địa phương đã coi sản phẩm đặc hữu là “lộc trời”, là nền tảng để xây dựng thương hiệu nông sản, phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.
Con cáy Quảng Ngọc và câu chuyện làm giàu từ sản vật quê
Quảng Ngọc là vùng chiêm trũng, có những cánh đồng cói rộng lớn. Đây là môi trường lý tưởng để con cáy sinh trưởng tự nhiên. Mùa cáy thường kéo dài từ tháng 2 đến đầu tháng 10 dương lịch. Từ bao đời, người dân đã đánh bắt cáy để chế biến các món ăn dân dã, gắn với bữa cơm gia đình.
Những năm gần đây, con cáy không chỉ phục vụ sinh hoạt mà còn trở thành hàng hóa. Đặc biệt, sản phẩm mắm cáy Quảng Phúc đã được tổ chức sản xuất bài bản. Từ công thức truyền thống của người dân, HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Quảng Phúc đã nghiên cứu, hoàn thiện quy trình, tạo ra sản phẩm ổn định về chất lượng. Nhờ vậy, mắm cáy được thị trường đón nhận, không chỉ nhờ quảng bá mà bằng chính hương vị đặc trưng.
Doanh thu năm 2025 của HTX ước đạt khoảng 4 tỷ đồng. Quan trọng hơn, sản phẩm này tạo việc làm, nâng thu nhập cho hàng trăm lao động địa phương. Con cáy, từ sản vật đồng quê, đã trở thành sinh kế bền vững.
Lúa nếp cái hoa vàng Hà Long hồi sinh giống quý
Một ví dụ khác là lúa nếp cái hoa vàng tại xã Hà Long. Đây là giống nếp thơm ngon nổi tiếng, gắn với vùng đất Gia Miêu Ngoại Trang. Có thời gian, giống lúa này bị mai một, đứng trước nguy cơ biến mất.
Từ năm 2008, địa phương và các cơ quan chuyên môn đã phục tráng giống. Đồng thời, tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa. Hiện nay, toàn xã canh tác khoảng 200ha nếp cái hoa vàng, sản lượng đạt khoảng 800 tấn mỗi năm. Năm 2020, gạo nếp cái hoa vàng Gia Miêu Ngoại Trang được xếp hạng OCOP 3 sao.
Sản phẩm được tiêu thụ qua các chuỗi liên kết ổn định. Hai doanh nghiệp lớn thu mua trực tiếp tại ruộng với giá cam kết. Nhờ đó, hiệu quả kinh tế cao hơn 2–4 lần so với lúa truyền thống. Người dân yên tâm sản xuất, giống lúa quý được bảo tồn và phát triển.
Đánh thức tiềm năng để đi đường dài
Thanh Hóa có nhiều sản phẩm đặc hữu như chiếu cói Nga Sơn, quế Thường Xuân, vịt Cổ Lũng, bưởi tiến vua Luận Văn, sâm báo Vĩnh Lộc. Tuy nhiên, phần lớn vẫn sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết tiêu thụ. Giá trị gia tăng còn thấp.
Để “đánh thức” đúng nghĩa, các chủ thể cần chú trọng chế biến sâu. Công tác quảng bá phải làm rõ giá trị, nguồn gốc và quy trình sản xuất. Quan trọng hơn là tăng cường liên kết với doanh nghiệp, phát triển theo chuỗi giá trị. Khi đó, sản phẩm đặc hữu không chỉ là niềm tự hào địa phương mà còn trở thành động lực kinh tế bền vững cho nông thôn.
Theo: Thanh Hoá Online
