Nhờ công nghệ ép và tinh chế hiện đại, dầu sở sản xuất từ hạt cây sở ở Lạng Sơn, Cao Bằng có thành phần Omega 3, 6, 9 được so sánh với một số loại dầu thực vật cao cấp cao cấp trên thế giới.
- Sầm Sơn đón gần 6 triệu lượt khách trong nửa đầu năm 2026
- Gia đình ở Nghệ An muốn nhận nuôi bé gái sơ sinh bị bỏ rơi
- Hai vụ án mạng từ mâu thuẫn vợ chồng và cảnh báo của công an Hải Phòng
Cây sở, tên khoa học Camellia sasanqua, thuộc họ Chè, đã được trồng tại vùng núi đá vôi Lạng Sơn, Cao Bằng từ những năm 1960 nhằm phủ xanh đất trống, đồi núi trọc. Cây thích nghi tốt với đất dốc bạc màu, ít sâu bệnh, gần như không cần phân bón hay hóa chất bảo vệ thực vật. Người trồng chủ yếu làm cỏ định kỳ và thu hoạch quả vào khoảng tháng 10 hằng năm.
Điểm mấu chốt tạo nên giá trị của cây sở nằm ở hạt. Sau khi ép lạnh, hạt sở cho ra dầu chứa các axit béo không bão hòa Omega 3, 6, 9, được so sánh với nhiều loại dầu thực vật cao cấp trên thế giới. Trong một thời gian dài, dầu sở chưa được khai thác đúng giá trị do hạn chế về công nghệ khử mùi và chế biến, khiến sản phẩm khó cạnh tranh trên thị trường.
Vài năm gần đây, nhờ ứng dụng công nghệ ép và tinh chế hiện đại, chất lượng dầu sở đã được cải thiện rõ rệt. Sản phẩm sau chế biến có mùi vị dễ chịu hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Một số thị trường quốc tế hiện quan tâm đến nguồn dầu thực vật tự nhiên, ít qua xử lý hóa học, tạo thêm cơ hội cho dầu sở. Giá dầu sở thành phẩm hiện dao động khoảng 400.000 đồng/lít, cao hơn nhiều so với các loại dầu thực vật phổ thông.
Hiệu quả kinh tế từ mô hình trồng sở cũng được ghi nhận rõ ở cấp độ nông hộ. Mỗi hecta sở cho thu hoạch từ 2 đến 3 tấn quả khô mỗi năm. Ngay cả khi bán thô, chưa qua ép dầu, nông dân vẫn đạt thu nhập vài chục triệu đồng mỗi năm; lợi nhuận ròng dao động khoảng 30 đến 50 triệu đồng/ha/năm tùy điều kiện canh tác và giá thu mua từng thời điểm.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn sản phẩm vẫn chủ yếu được xuất thô sang thị trường nước ngoài, do năng lực chế biến sâu trong nước còn hạn chế. Điều này khiến phần giá trị gia tăng lớn nhất, vốn nằm ở khâu chế biến, chưa được giữ lại nhiều ở trong nước.
Tại thị trấn Lộc Bình, mô hình của ông Hoàng Quang Trung, sinh năm 1963, khu Lao Động, cho thấy một cách tiếp cận khác: tập trung vào sản xuất cây giống. Mỗi năm, gia đình ông cung cấp ra thị trường khoảng 70.000 cây giống sở, giá trung bình 6.000 đồng/cây, thu nhập trên 200 triệu đồng/năm sau khi trừ chi phí. Từ năm 2018, ông mở rộng diện tích trồng sở, hiện có khoảng 4.000 cây, một số bắt đầu cho quả.
Khi khâu chế biến sâu trong nước được đầu tư đúng mức, dầu sở hoàn toàn có cơ hội giữ vững vị trí trong nhóm dầu thực vật cao cấp, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò nguyên liệu thô xuất khẩu.
Thành Luân (Tổng hợp)
