Đền thờ, lăng mộ Quận công Hoàng Bùi Hoàn là điểm đến văn hóa, lịch sử tiêu biểu của xã Quảng Yên, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Khu di tích thu hút đông đảo người dân và du khách mỗi dịp về địa phương, nhất là vào ngày lễ giỗ truyền thống hằng năm.
- Bệnh viện Chợ Rẫy mở rộng cơ hội dùng thuốc ung thư thế hệ mới miễn phí
- Cảnh sát đột kích hầm ma túy tại Khu kinh tế Dung Quất
- Chính quyền Tổng thống Donald Trump phê duyệt thương vụ bán vũ khí 9 tỷ USD cho Saudi Arabia
Quận công Hoàng Bùi Hoàn – cuộc đời và sự nghiệp
Quận công Hoàng Bùi Hoàn sinh năm Giáp Thìn 1664, tự Phúc Linh. Ông quê làng Câu Đồng Nội, tổng Lưu Vệ, huyện Quảng Xương cũ. Gia đình ông nổi tiếng giàu có và có truyền thống học hành.
Từ nhỏ, Hoàng Bùi Hoàn nổi tiếng chăm học, am hiểu kinh sử. Năm 1680, khi mới 16 tuổi, ông được theo hầu trong thâm cung của chúa Trịnh Tạc. Sự nghiệp quan trường của ông thăng tiến nhanh qua nhiều triều vua Lê.
Năm 1720, ông được phong chức Đô Thái giám. Năm 1721, triều đình ban chế lệnh thăng Tổng Thái giám đô, tước Quận công. Đến năm 1723, Hoàng Bùi Hoàn được cử làm Trấn thủ xứ Thanh Hoa.
Dấu ấn trong thời gian trấn thủ Thanh Hoa
Trong 10 năm trấn thủ Thanh Hoa, từ 1723 đến 1732, Hoàng Bùi Hoàn thi hành phép nước nghiêm minh. Trật tự xã hội được giữ vững, đời sống Nhân dân ổn định và yên bình.
Ghi nhận công lao ấy, nhiều xã thuộc các huyện Quảng Xương, Đông Sơn, cùng các phủ Thiệu Thiên và Tĩnh Gia đã xin lập bia công đức. Hai tấm bia tại đền thờ được khắc vào năm 1724, dưới niên hiệu Bảo Thái.
Trước đó, ông đã cho xây dựng chùa Câu Đồng, còn gọi là Đồng Đăng tự. Ngoài ra, ông dựng chùa và mở chợ tại núi Voi, xã Bất Quần. Công lao này được lưu truyền qua câu ca dân gian quen thuộc trong vùng.
Đền thờ, lăng mộ Quận công Hoàng Bùi Hoàn
Quận công Hoàng Bùi Hoàn mất ngày 22 tháng 12 âm lịch, chưa rõ năm. Ông được vua Lê Dụ Tông truy phong Thái phó Vệ quốc công, ban thụy hiệu Mẫn Đạt. Các triều vua sau tiếp tục sắc phong ông là Phúc thần thượng đẳng.
Đền thờ và lăng mộ được xây dựng tại làng Câu Đồng Nội trong giai đoạn 1724–1726. Đền có bố cục hình chữ đinh, gồm tiền đường ba gian và chính tẩm hai gian. Trước đền là cổng và hệ thống tượng đá chầu bố trí cân xứng.
Cách đền khoảng 300 mét về phía Đông là khu lăng mộ. Lăng được xây theo kỹ thuật xếp đá, mang phong cách tương đồng Thành Nhà Hồ, tạo nên giá trị kiến trúc đặc sắc.
Giá trị di tích và công tác bảo tồn
Năm 1993, đền thờ, lăng mộ Quận công Hoàng Bùi Hoàn được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Từ năm 2019 đến 2025, công trình được Nhà nước đầu tư và Nhân dân đóng góp trùng tu theo kiến trúc truyền thống.
Hằng năm, vào ngày 25 tháng 7 âm lịch, con cháu dòng họ Hoàng và người dân nhiều địa phương lại về đây dâng hương tưởng niệm. Khu di tích tiếp tục là không gian sinh hoạt văn hóa, tâm linh quan trọng của cộng đồng địa phương.
Theo: Báo Thanh Hoá
