Giá hầu đồng nối mạch di sản tín ngưỡng thờ Mẫu

Thanh Hóa – Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Hà Nội thực hành các giá hầu đồng, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị đặc sắc của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt.

Buổi thực hành diễn ra vào ngày 1/11/2026, tức 23/9 năm Bính Ngọ, tại Đền Cô Chín Giếng, phường Bắc Sơn (Thanh Hóa). Tại đây, bà Lê Thị Thanh Hiền, Giám đốc Trung tâm, đã thực hành giá hầu Cô Chín.

Đền Cô Chín Giếng từ lâu là nơi sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc của nhân dân và những người thực hành đạo Mẫu. Trong thần điện thờ Mẫu, Cô Chín là vị Thánh Cô gắn với những truyền tích dân gian về sự che chở, lòng nhân ái và ước vọng tốt đẹp của con người. Mỗi độ tháng Chín âm lịch, người thực hành hướng về cửa Cô, các giá trị văn hóa truyền thống cũng được nối tiếp trong không gian thờ tự, nơi niềm tin tâm linh hòa cùng đạo lý uống nước nhớ nguồn.

Từ không gian ấy, các giá hầu đồng của Trung tâm mang ý nghĩa vượt khỏi một nghi lễ thông thường. Đó là nơi phản chiếu quan niệm của người Việt về thiên nhiên, con người và khát vọng một cuộc sống bình an. Sắc vàng của trang phục, những họa tiết thêu truyền thống, chiếc khăn đội đầu hay cây quạt trong tay cho thấy sự tinh tế của mỹ thuật dân gian.

Chính những giá trị đặc sắc ấy là cơ sở để năm 2016, UNESCO ghi danh Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Sự ghi danh khẳng định vị trí của tín ngưỡng thờ Mẫu trong kho tàng di sản Việt Nam, đồng thời nhắc rằng cần bảo tồn những thực hành đang sống giữa cộng đồng. Không như các di sản vật thể còn lại qua công trình, hiện vật, di sản phi vật thể chỉ bền khi có tri thức, kỹ năng, niềm tin và sự trao truyền giữa các thế hệ.

Giữ cốt lõi để di sản tiếp tục được trao truyền

Trang phục vàng rực rỡ với những họa tiết thêu tinh xảo góp phần làm nổi bật vẻ đẹp truyền thống trong nghi lễ hầu đồng. (Ảnh minh họa: THM)

Cuộc sống thay đổi không ngừng, vì vậy người thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu cần đặt sự tôn trọng truyền thống và thuần phong mỹ tục lên trước. Điều này cũng có nghĩa là tránh phô trương, thương mại hóa hay làm lệch bản chất văn hóa của di sản. Với các tổ chức và cá nhân tham gia bảo tồn, đây là yêu cầu cần ghi nhớ.

Bảo vệ di sản không phải là giữ nguyên mọi hình thức một cách máy móc, mà là nhận ra đúng những giá trị cốt lõi để tiếp tục trao truyền trong đời sống hôm nay. Khi người thực hành hiểu ý nghĩa từng nghi thức, trân trọng mỗi làn điệu Chầu văn và đề cao trách nhiệm với cộng đồng, di sản sẽ được giữ lại và có thêm điều kiện để phát huy giá trị bền vững.

Nhật Minh (tổng hợp)