Lồng đèn giấy kiếng “lên ngôi”: Xu hướng quay về giá trị văn hóa truyền thống của người Việt


Sự trỗi dậy của lồng đèn giấy kiếng Trung thu cho thấy giới trẻ Việt đang tìm về giá trị văn hóa truyền thống và di sản thủ công độc đáo.

Sự trở lại ngoạn mục của lồng đèn giấy kiếng trong mùa Trung thu 2025

Mùa Trung thu truyền thống 2025 chứng kiến sự trở lại ngoạn mục của lồng đèn giấy kiếng tại TP.HCM. Phố lồng đèn Lương Nhữ Học (quận 5) rực rỡ hàng ngàn chiếc đèn đủ màu, thu hút đông đảo bạn trẻ chụp ảnh, mua sắm. Không chỉ trẻ em, nhiều người lớn cũng tìm về ký ức tuổi thơ, chọn lồng đèn giấy kiếng thay vì các loại lồng đèn pin nhựa phát nhạc.

Các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng đây không chỉ là hiện tượng tiêu dùng, mà phản ánh xu hướng phục hồi văn hóa truyền thống. Khi người Việt bắt đầu nhìn lại và trân trọng những giá trị xưa giữa thời đại công nghệ.

Nghề làm lồng đèn – Di sản thủ công cần được gìn giữ

Trong ký ức nhiều thế hệ, ánh sáng vàng dịu của lồng đèn giấy kiếng tượng trưng cho đêm trăng đoàn viên, gợi nhắc tình thân và tuổi thơ. Khác với đèn pin nhựa sản xuất hàng loạt, nghề làm lồng đèn đòi hỏi kỹ thuật tinh xảo: vót tre, uốn khung, dán giấy kiếng, tô màu từng nét cọ. Nhiều mẫu độc bản – như đèn bướm tiên, cá chép hóa rồng – được đặt riêng với giá lên tới 2 triệu đồng, trở thành tác phẩm nghệ thuật hơn là món đồ chơi.

(Ảnh: VOV Giao thông)

Một yếu tố quan trọng khác giúp lồng đèn giấy kiếng trỗi dậy là giá cả linh hoạt. Sản phẩm dao động từ 15.000 – 250.000 đồng, từ loại mini cỡ bàn tay đến mẫu ngoại cỡ dài hơn 1 mét. Ngay cả những chiếc lồng đèn khung nhựa tích hợp đèn pin an toàn cũng chỉ khoảng 15.000 đồng. Giúp sản phẩm tiếp cận nhiều đối tượng khách hàng.

Để mua được lồng đèn truyền thống chuẩn mực, nhiều người tìm đến xóm lồng đèn Phú Bình (phường Hòa Bình, TP.HCM). “Thủ phủ” của nghề làm lồng đèn. Các nghệ nhân bắt đầu sản xuất từ tháng 7 âm lịch, tỉ mỉ từng công đoạn: vót tre, căng giấy kiếng, sơn phủ màu. Ông Nguyễn Trọng Thành – nghệ nhân gần 50 năm gắn bó nghề – chia sẻ:

“Mỗi chiếc đèn là cả tâm huyết. Người mua mang về không chỉ món đồ chơi mà còn một phần di sản văn hóa Việt”.

Lồng đèn giấy kiếng – Tín hiệu tích cực cho phục hồi văn hóa Việt

Các chuyên gia văn hóa nhận định hiện tượng này nằm trong làn sóng bảo tồn di sản phi vật thể. Nhiều năm qua, Nhà nước đã khuyến khích “nghiên cứu – phục hồi – phát huy” các nghề truyền thống. Trong đó có nghề làm lồng đèn. Tiến sĩ văn hóa Nguyễn Thị Thu Hương cho biết:

(Ảnh VOV Giao Thông)

“Việc giới trẻ tích cực mua, check-in và quảng bá lồng đèn giấy kiếng cho thấy văn hóa truyền thống không chỉ được bảo tồn thụ động, mà đang tái sinh bằng cách tiếp cận sáng tạo, hòa nhập đời sống hiện đại.”

Điều này phù hợp với xu hướng tiếp biến văn hóa. Khi giá trị truyền thống được làm mới để tồn tại bền vững. Dù vậy, nghề làm lồng đèn vẫn đối mặt nhiều thách thức. Thiếu nhân lực trẻ kế nghiệp; cạnh tranh gay gắt từ đèn pin. Đèn nhựa giá rẻ; và nguy cơ thương mại hóa nếu giảm bớt công đoạn thủ công. Để giữ “hồn” Trung thu, cần chính sách hỗ trợ đào tạo, bảo hộ mẫu mã, và gắn kết nghề truyền thống với du lịch văn hóa.

Trong tương lai, các chuyên gia đề xuất xây dựng thương hiệu lồng đèn Việt có chỉ dẫn địa lý. Tổ chức workshop “Tự tay làm lồng đèn giấy kiếng” cho du khách trong và ngoài nước. Đồng thời ứng dụng công nghệ mới như LED, vật liệu chống ẩm. Nhưng vẫn giữ khung tre – giấy kiếng để vừa bền vừa mang “chất Việt”.

Sự lên ngôi của lồng đèn giấy kiếng không chỉ thắp sáng đêm rằm. Mà còn khơi dậy niềm tự hào văn hóa Việt. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi nhiều giá trị truyền thống dễ bị lãng quên. Việc giới trẻ tìm đến lồng đèn Trung thu truyền thống là tín hiệu đáng mừng. Con người hiện đại không chỉ hướng đến tương lai mà còn trân trọng gốc rễ văn hóa dân tộc.

Nguồn: Theo Thanh Niên