Sáu năm sau khi Covid-19 trở thành đại dịch toàn cầu, thế giới vẫn lo ngại trước virus Nipah, buộc nhân loại nhìn lại năng lực phòng thủ y tế.
- Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn vận hành 125% công suất dịp Tết Bính Ngọ
- Angola phát hiện mỏ dầu khí lớn với trữ lượng ước tính đạt mốc 500 triệu thùng
- Mùng 1 Tết Bính Ngọ: Miền Bắc “co ro” trong mưa rét, miền Nam nắng vàng rực rỡ
Ký ức Covid-19 và sức mạnh của công nghệ mRNA
Tháng 3/2020, WHO tuyên bố Covid-19 là đại dịch toàn cầu, mở ra thời kỳ khủng hoảng chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Theo nghiên cứu trên tạp chí Lancet, số ca tử vong thực tế có thể lên tới 18,2 triệu người, cao gấp ba lần số liệu chính thức. Những con số này không chỉ là dữ liệu khô khan mà còn đại diện cho những tương lai dở dang và sự mất mát to lớn của các cộng đồng.
Về kinh tế, GDP toàn cầu năm 2020 sụt giảm 5,2%, mức suy thoái sâu nhất kể từ năm 1940. Tại Việt Nam, dịch bệnh gây gián đoạn chuỗi cung ứng, làm đình trệ sản xuất và gia tăng tỷ lệ thất nghiệp. Tuy nhiên, chính trong nghịch cảnh, cuộc đua vắc xin đã kích hoạt những phản ứng chưa từng có trong lịch sử khoa học.
Công nghệ mRNA, từng bị hoài nghi suốt hai thập kỷ, đã trở thành bước ngoặt nhờ nỗ lực của Katalin Kariko và Drew Weissman. Sau khi vượt qua các rào cản về hệ miễn dịch, họ đã đặt nền móng cho các loại vắc xin có hiệu quả trên 90% như Pfizer và Moderna. Đến nay, hàng tỷ liều vắc xin đã được phân phối, giúp giảm thiểu đáng kể tỷ lệ tử vong toàn cầu.
Tại Việt Nam, chiến dịch tiêm chủng thần tốc với hơn 260 triệu liều đã được triển khai hiệu quả. Song song đó, việc thúc đẩy nghiên cứu vắc xin nội địa như Nanocovax cho thấy tầm quan trọng của việc tự chủ an ninh y tế.
“Bóng ma” virus Nipah và phản ứng cảnh giác toàn cầu
Dù hạ tầng y tế đã được củng cố, sự xuất hiện của virus Nipah vào đầu năm 2026 tại Ấn Độ vẫn khiến thế giới “rùng mình”. Hai ca nhiễm là nhân viên y tế tại West Bengal đã được xác nhận, dẫn đến việc truy vết và giám sát gần 200 người liên quan. Dù nguy cơ lây lan quốc tế được đánh giá là thấp, nhiều nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đã lập tức tăng cường kiểm tra y tế và scanner thân nhiệt.
Sự cảnh giác cao độ này xuất phát từ tỷ lệ tử vong cực cao của Nipah, dao động từ 40% đến 75%, trong khi hiện chưa có vắc xin hay thuốc điều trị đặc hiệu. Ký ức về những ngày đầu của Covid-19 khiến sự lo ngại trở thành một phản xạ tự động của các quốc gia.
Bối cảnh càng trở nên phức tạp khi vào ngày 22/1/2026, Mỹ chính thức rút khỏi WHO. Quyết định này gây lo ngại sâu sắc bởi Mỹ là nhà tài trợ lớn nhất, đóng góp khoảng 15% ngân sách cho các hoạt động nghiên cứu và hỗ trợ vắc xin toàn cầu. Tổng Giám đốc WHO cảnh báo động thái này có thể khiến thế giới trở nên kém an toàn hơn trước các mối đe dọa sinh học mới.
Bài học về sự trưởng thành sau những mất mát
Sáu năm sau đại dịch, nhân loại đang sở hữu hai di sản song song: bước nhảy vọt của khoa học và một trạng thái tâm lý dễ tổn thương. Nỗi sợ hiện nay không chỉ đến từ xác suất lây lan mà còn từ ký ức về một thế giới từng sụp đổ chỉ trong vài tuần lễ. Thế giới hiện cần một “vắc xin tâm lý” để đối mặt với dịch bệnh một cách bình tĩnh và khoa học hơn.
Bài học lớn nhất là sự cần thiết phải đầu tư dài hạn vào y tế công cộng và duy trì hợp tác quốc tế bền vững. Chỉ có niềm tin vào khoa học và sự chuẩn bị kỹ lưỡng mới giúp nhân loại không lặp lại cú sốc của năm 2020.
Sự trưởng thành của thế giới sẽ được thử thách khi mầm bệnh tiếp theo xuất hiện, dù là Nipah hay một loại virus xa lạ. Thay vì hoảng loạn, một hệ thống y tế vững mạnh và năng lực giám sát dịch tễ toàn cầu sẽ là lá chắn bảo vệ sự sống con người.
Theo: Báo Cafe
