Trẻ em rời xa sách: Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam chỉ ra nguyên nhân và gợi mở giải pháp


Trẻ em rời xa sách ngày càng rõ rệt trong môi trường đa thiết bị. Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng trẻ chỉ thật sự đọc khi được khơi gợi trí tò mò, có quyền lựa chọn và được đồng hành đúng cách từ gia đình


Trò chuyện về văn hóa đọc giữa thời đại số

Tại TP.HCM, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Giáo dục Phương Nam tổ chức chương trình giao lưu “Từ Đọc đến Viết – Hành trình phát triển ngôn ngữ cho trẻ em Việt Nam”. Sự kiện thu hút đông đảo phụ huynh, học sinh khi nhiều người băn khoăn làm sao để con chủ động đọc trong bối cảnh sách phải cạnh tranh với vô số hình thức giải trí.

Ông Phạm Vĩnh Thái, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, nhấn mạnh đơn vị nỗ lực xuất bản các tác phẩm có giá trị, nuôi dưỡng tâm hồn, mở rộng tư duy cho học sinh. Ông cho rằng những “người bạn sách” bổ ích sẽ giúp trẻ vừa tiếp thu kiến thức vừa hình thành nền tảng ngôn ngữ vững chắc.

Vì sao trẻ rời xa sách?

Theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, trẻ em rời xa sách khi các em không tìm thấy sự hấp dẫn từ việc đọc và thiếu quyền tự do lựa chọn. Ông khẳng định trẻ chỉ thật sự đọc khi trí tò mò được đánh thức, khi cảm thấy việc đọc mang lại niềm vui khám phá.

Học sinh trải nghiệm và khám phá thêm nhiều kiến thức bổ ích khi tham gia các trạm thử thách của chương trình. (Ảnh: Chụp màn hình/Người Lao Động)

Ông cho rằng phụ huynh giữ vai trò then chốt: cần kiên nhẫn, đồng hành thay vì áp đặt. Một môi trường giàu ngôn ngữ, những cuộc trò chuyện cởi mở về sách, hay việc cha mẹ dành thời gian đọc cùng con sẽ khiến trẻ cảm nhận được ý nghĩa của từng trang sách. Bên cạnh đó, phụ huynh có thể khuyến khích trẻ viết lại những quan sát nhỏ trong ngày. Những dòng ghi chép đơn giản là nền móng cho khả năng sáng tạo sau này.

Đọc sách – nền tảng của trí tưởng tượng và sự đồng cảm

Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhấn mạnh đọc sách không chỉ là tiếp nhận thông tin, mà là quá trình hình thành thế giới nội tâm. Một đứa trẻ ít đọc sẽ thiếu khả năng tưởng tượng, gặp khó khăn trong diễn đạt và hạn chế về sự đồng cảm. Việc duy trì thói quen đọc giúp trẻ kết nối sâu sắc hơn với ngôn ngữ và con người.

Ông Thiều cho rằng một trong những cách hiệu quả nhất để hình thành thói quen đọc là dành thời gian đọc truyện cùng trẻ tại nhà. Đây là khoảng thời gian người lớn và trẻ nhỏ gặp nhau trong thế giới của câu chữ. Khi trẻ cảm nhận được sự thú vị của ngôn từ, các chi tiết nhỏ trong truyện sẽ trở thành niềm háo hức trước mỗi giờ đọc. Khi đó, trẻ tự nhiên muốn viết tiếp câu chuyện của chính mình – bước ngoặt giúp chuyển từ đọc thụ động sang viết chủ động, phát triển tư duy và sáng tạo

Theo: Người Lao Động