Một phần tư thế kỷ sau thảm họa 11/9, FBI cho rằng nước Mỹ đã có năng lực tốt hơn nhiều để ngăn chặn những âm mưu khủng bố quy mô lớn. Nhưng nghịch lý là mối nguy mới lại khó nhận diện hơn: những cá nhân bị cực đoan hóa trên mạng và hành động một mình.
- Lý Sơn có thêm điểm nhấn mới từ dự án nghỉ dưỡng 600 tỷ
- Tìm thấy người phụ nữ mất tích sau hơn một ngày tìm kiếm trên sông Mã
- Thủ tướng yêu cầu kiểm soát giá thuốc từ gốc, cắt khâu trung gian
Hai mươi lăm năm sau khi al-Qaeda thực hiện loạt tấn công khiến gần 3.000 người thiệt mạng tại Mỹ, mối đe dọa khủng bố từ nước ngoài vẫn chưa biến mất.
Trả lời ABC News ngày 7/9, ông Chris Raia, Đồng Phó Giám đốc FBI, nhận định cơ quan này hiện ở “vị thế tốt hơn nhiều” để ngăn một âm mưu kiểu al-Qaeda năm 2001. Hai thập kỷ cải tổ pháp luật, tình báo và năng lực điều tra đã giúp Mỹ có thêm nhiều công cụ phòng ngừa.
Tuy nhiên, các tổ chức khủng bố quốc tế cũng thay đổi. Theo ông Raia, chúng ngày càng “thích ứng” và “linh hoạt”, chuyển trọng tâm sang kích động những kẻ tấn công đơn độc ngay tại Mỹ thông qua mạng xã hội.
Đây mới là bài toán khó hơn. Một âm mưu tập thể thường để lại dấu vết về liên lạc, tài chính, di chuyển hoặc chuẩn bị vật chất. Một cá nhân bị cực đoan hóa trên mạng có thể tự tiếp nhận tư tưởng, tự chuẩn bị và hành động mà không cần liên hệ trực tiếp với một tổ chức.
Từ những âm mưu lớn đến kẻ tấn công đơn độc
Ngày 11/9/2001, các phần tử al-Qaeda không tặc bốn máy bay dân dụng, lao vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York, Lầu Năm Góc và một cánh đồng tại Pennsylvania. Gần 3.000 người thiệt mạng, mở ra cuộc thay đổi sâu rộng trong chính sách an ninh của Mỹ.
Trong nhiều năm sau đó, chống khủng bố tập trung vào việc phát hiện và phá vỡ các mạng lưới có tổ chức, đặc biệt những âm mưu do các nhóm cực đoan ở nước ngoài chỉ đạo.
Nhưng internet và mạng xã hội đã làm thay đổi cuộc chơi.
Al-Qaeda và ISIS không nhất thiết phải trực tiếp tuyển mộ, huấn luyện hay điều hành từng đối tượng. Tư tưởng cực đoan có thể được phát tán rộng rãi trên mạng, để một cá nhân tự tiếp nhận, tự chuẩn bị rồi hành động.
Theo ông Raia, trong khoảng một năm rưỡi qua, FBI đã bắt giữ ít nhất 16 người tại Mỹ vì bị cáo buộc âm mưu hoặc hỗ trợ âm mưu sát hại người Mỹ nhân danh al-Qaeda hoặc ISIS.
Vụ bắt giữ Jessica Bowie, 35 tuổi, tại Albany, New York, là một ví dụ. Ngày 19/8, FBI cáo buộc Bowie lên kế hoạch đặt thiết bị nổ tại tòa nhà Nghị viện bang New York nhằm sát hại các nghị sĩ. Thiết bị mà người phụ nữ này mua thực chất là bom giả do đặc tình FBI cung cấp trong quá trình điều tra.
Trước khi bị bắt, Bowie từng đăng trên mạng xã hội lời ca ngợi ngày 11/9. Theo ông Craig Tremaroli, người đứng đầu văn phòng FBI tại Albany, người phụ nữ từng vẫy cờ Mỹ sau vụ khủng bố đã thay đổi thành người sở hữu những hình ảnh về tòa tháp đôi sụp đổ.
Với ông Raia, 11/9 vẫn là một biểu tượng được các nhóm cực đoan liên tục khai thác để tuyên truyền và kích động. Sự kiện đã lùi xa 25 năm nhưng chưa mất sức ảnh hưởng trong quá trình cực đoan hóa trên mạng.
Mối lo không chỉ nằm trong nước Mỹ. Báo cáo tình báo công bố hồi tháng 3 ước tính ISIS có khoảng 18.000 thành viên trên toàn cầu, trong khi al-Qaeda khoảng 28.000.
Đáng chú ý hơn, ông Raia còn cảnh báo về khả năng máy bay không người lái trở thành công cụ cho các cuộc tấn công trong tương lai. Theo ông, sẽ là “ngây thơ” nếu cho rằng mối đe dọa này không thể xuất hiện tại Mỹ.
Hai mươi lăm năm sau 11/9, nước Mỹ có thể đã mạnh hơn trước những âm mưu lớn. Nhưng khi kẻ cực đoan không còn cần một mạng lưới phía sau, bài toán an ninh lại trở nên phân tán, khó dự đoán và khó phát hiện hơn.
Vinh Vũ (tổng hợp)
