Làng cổ Đông Sơn thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa, là một trong 10 ngôi làng cổ đẹp nhất Việt Nam. Về thăm xứ Thanh, nhiều du khách thường tìm đến nơi này để cảm nhận hồn quê thuần Việt, chiêm ngưỡng kiến trúc cổ, tìm hiểu giá trị văn hóa, lịch sử, khảo cổ độc đáo của ngôi làng nghìn năm tuổi nằm yên bình bên dòng sông Mã hiền hòa.
- Pù Luông mùa đông có gì hay?
- Du lịch cộng đồng giúp phụ nữ nông thôn, miền núi thoát nghèo
- Đảo Cát Bà – điểm đáng đến nhất Đông Nam Á theo tạp chí Mỹ
Đôi nét về làng cổ Đông Sơn
Làng Đông Sơn rộng khoảng 4 km², nằm giữa núi đồi hùng vĩ, mặt hướng ra dòng sông Mã thơ mộng, nơi có cầu Hàm Rồng lịch sử vắt ngang. Sau làng là núi Cánh Tiên xanh biếc, phía trước là những cánh đồng bát ngát, tạo nên khung cảnh bình yên, hữu tình.
Không gian ở đây đậm sắc văn hóa truyền thống, hội tụ đủ năm yếu tố: danh thắng, khảo cổ, lịch sử – văn hóa, cách mạng và kiến trúc cổ. Cùng với hệ thống di tích quý giá, làng cổ Đông Sơn trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch Thanh Hóa, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Giá trị trường tồn của làng cổ Đông Sơn Thanh Hóa
Dấu ấn kiến trúc vùng quê Bắc Bộ
Theo các tài liệu lịch sử, Đông Sơn là một trong những ngôi làng cổ lâu đời nhất Việt Nam. Trải qua bao thăng trầm, nơi đây vẫn giữ nguyên dáng dấp của làng quê Bắc Bộ xưa – “cây đa, giếng nước, mái đình”.
Đi dọc làng, ta vẫn thấy những ngôi nhà cổ trăm năm tuổi, bức tường đá phủ rêu, con đường lát gạch dẫn vào từng ngõ nhỏ. Mọi thứ như đang kể lại câu chuyện của thời gian, khiến ai ghé qua cũng có cảm giác trở về với tuổi thơ yên ả.
Giá trị nhân văn sâu sắc
Một điều thú vị ở Đông Sơn là tên gọi của các con ngõ. Mỗi ngõ được đặt tên theo những phẩm chất đáng quý của con người: Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng. Dù qua nhiều năm tháng, ngõ đã được tu sửa, đổi mới, nhưng ý nghĩa nhân văn ẩn trong tên gọi vẫn còn nguyên vẹn. Đây như một lời nhắc nhở về nếp sống trọng đức, trọng nghĩa của người dân nơi này.
Giá trị lịch sử từ những hiện vật quý giá
Từ lòng đất Đông Sơn, hàng loạt hiện vật cổ được khai quật như vũ khí, nông cụ, đồ trang sức, gốm sứ… Những di vật ấy phản ánh quá trình phát triển rực rỡ của cư dân Việt cổ, đồng thời chứng minh sự hiện diện lâu dài của con người trên đất Thanh Hóa.
Làng Đông Sơn vì thế không chỉ là nơi sinh sống, mà còn là dấu tích sống động của nền văn minh Đông Sơn – niềm tự hào của cả dân tộc.
Những điểm tham quan hấp dẫn ở làng cổ Đông Sơn
Những ngôi nhà cổ hơn trăm năm tuổi
Đông Sơn hiện còn 12 ngôi nhà cổ có tuổi đời trên 100 năm. Trong đó nổi bật là nhà ông Lương Trọng Duệ được xây dựng khoảng 200 năm trước. Căn nhà này vẫn giữ nguyên kết cấu gỗ lim, mái ngói âm dương, câu đối cổ. Nơi đây toát lên vẻ uy nghi trầm mặc giữa khung cảnh làng quê. Năm 2006, ngôi nhà được công nhận là di tích cấp tỉnh, với diện tích bảo vệ 450 m².
(Ảnh: Báo Thanh Hóa)
Di chỉ khảo cổ học Đông Sơn
Khu di chỉ khảo cổ Đông Sơn có diện tích bảo tồn hơn 45 ha, kéo dài từ núi Đông Sơn ra đến bờ sông Mã, bao gồm cả khu vực cầu Hàm Rồng. Đây là nơi phát hiện hàng nghìn hiện vật đồng, gốm, đá của nền văn hóa Đông Sơn nổi tiếng.
Ngày 28/4/1962, Bộ Văn hóa đã xếp hạng Di chỉ Đông Sơn là di tích cấp Quốc gia – minh chứng cho giá trị lịch sử to lớn của vùng đất này.
Đền Đức Thánh Cả
Đền thờ Thánh Hoàng Chàng Ất Đại Vương, vị thần được dân làng tôn kính. Tổng thể đền gồm cổng, sân, tiền đường, thiêu hương và hậu cung. Đây là di tích mang giá trị kiến trúc nghệ thuật và tâm linh đặc biệt, được xếp hạng di tích cấp Quốc gia từ năm 1994.
Chùa Đông Sơn
Chùa Đông Sơn, hay còn gọi là chùa Phạm Thông, tọa lạc trên nền cao thoáng. Trước đây, hậu cung bị bom Mỹ phá hủy, sau này được trùng tu và xây mới Tam Bảo. Du khách đến chùa không chỉ để lễ Phật mà còn được chiêm ngưỡng tượng Phật Di Đà bằng đá ngồi trên bệ vuông hình chân quỳ độc đáo.
Miếu Nhị
Miếu Nhị nằm ở vị trí trung tâm làng, lưng tựa núi Rồng, mặt hướng Tây, có khuôn viên rộng 110 m². Miếu thờ Đệ Nhị Thành Hoàng Trịnh Thế Lợi – vị thần có công hộ dân, giúp nước. Không gian quanh miếu thoáng đãng, thanh tịnh. Đây là nơi nhiều du khách dừng chân vãn cảnh và tìm chút bình yên.
Núi Rồng – Động Tiên
Ghé thăm Đông Sơn mà chưa vào Động Tiên Sơn là một thiếu sót. Trong hang, những nhũ đá lấp lánh, hình thù kỳ ảo tựa rồng bay phượng múa khiến du khách ngỡ như lạc vào chốn bồng lai. Đây được xem là một trong những hang động đẹp nhất xứ Thanh, rất đáng để khám phá.
Giếng cổ trong làng Đông Sơn
Làng vẫn còn giữ được hai giếng cổ ở xóm Trí và xóm Nghĩa. Giếng được tạo bởi mạch nước ngầm tự nhiên, trong mát quanh năm. Với người dân, giếng là nguồn sống và cũng là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng qua bao thế hệ.
(Ảnh: Dân Việt)
Ăn gì khi đến làng cổ Đông Sơn?
Ẩm thực Đông Sơn mộc mạc mà đậm đà. Du khách có thể thưởng thức các món từ dê núi, bò, trâu thả rông – thịt chắc, ngọt tự nhiên. Ngoài ra còn có khoai sọ, sắn đồng cách, chè vằng – sản vật quê dân dã mà ngon miệng.
Đặc biệt, bánh gai Tứ Trụ là món quà quê nổi tiếng, được bán ngay trong làng. Bánh được gói bằng lá chuối khô, thơm mùi nếp mới và mật mía.
Các địa điểm du lịch gần làng cổ Đông Sơn Thanh Hóa
Làng cổ Đông Sơn thuộc khu di tích lịch sử – văn hóa Hàm Rồng rộng hơn 560 ha. Sau khi tham quan làng, du khách có thể kết hợp ghé thăm:
- Cầu Hàm Rồng – chứng tích hào hùng trong kháng chiến.
- Núi Hàm Rồng, núi Ngọc, núi Cánh Tiên – những điểm ngắm cảnh tuyệt đẹp.
- Động Long Quang, Động Tiên Sơn – kỳ quan thiên nhiên độc đáo.
- Thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng – nơi tĩnh tâm, ngắm toàn cảnh sông Mã uốn lượn.
Giữa nhịp sống hiện đại, làng cổ Đông Sơn vẫn giữ nguyên vẻ bình dị, hoài cổ. Đến đây du khách cảm giác như đang chạm vào hơi thở của quá khứ. Nếu một ngày bạn muốn tìm lại nếp làng xưa – nơi tiếng gà gáy, khói lam chiều và bến nước rêu phong còn vẹn nguyên, hãy về với Đông Sơn, để thấy quê hương Việt Nam đẹp và bình yên đến thế.
Theo: Báo Thanh Hóa; VinWonders và tổng hợp của tác giả
