Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh tật và phòng ngừa rủi ro. Điều này đặc biệt quan trọng sau tuổi 50, khi cơ thể bắt đầu xuất hiện nhiều thay đổi. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo rằng lạm dụng khám sức khỏe không những không tốt mà còn có thể gây hại.
- Vitamin thiết yếu cho người cao tuổi: 7 nhóm cần bổ sung đúng cách
- Dấu hiệu cảnh báo sa ruột cần cấp cứu sớm
- Năm thói quen xấu gây hại cho não bộ của trẻ, cha mẹ cần giúp con từ bỏ bằng mọi giá
Sau tuổi 52, một số hạng mục khám nếu thực hiện thường xuyên có thể mang lại nhiều rủi ro hơn lợi ích. Vậy đâu là những loại khám nên cân nhắc hạn chế?
Chụp CT toàn thân thường xuyên
Trong những năm gần đây, chụp CT toàn thân được nhiều người xem là cách “soi” sức khỏe toàn diện. Nhiều người tin rằng phương pháp này giúp phát hiện sớm ung thư và bệnh tim mạch
Tuy nhiên, các bác sĩ không khuyến khích người trên 52 tuổi chụp CT toàn thân định kỳ nếu không có chỉ định rõ ràng. CT sử dụng tia X với liều bức xạ nhất định. Việc tiếp xúc bức xạ nhiều lần có thể gây tổn thương tế bào và làm tăng nguy cơ đột biến.
Dù công nghệ hiện đại đã giảm liều bức xạ, mỗi lần chụp vẫn tiềm ẩn rủi ro. Với người khỏe mạnh, chụp CT quá thường xuyên có thể gây tác dụng ngược. Ngoài ra, CT toàn thân dễ phát hiện những “bất thường giả”. Nhiều thay đổi chỉ là dấu hiệu lão hóa tự nhiên.
Ví dụ, các nốt nhỏ trong phổi thường lành tính. Nhưng vì không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ, người bệnh có thể phải làm thêm xét nghiệm hoặc sinh thiết. Điều này gây tốn kém, lo lắng và áp lực tinh thần không cần thiết.
Trong nhiều trường hợp, X-quang ngực định kỳ và điện tâm đồ đã đủ để theo dõi sức khỏe tim phổi an toàn hơn.
(Ảnh: Chụp màn hình/Znews)
Nội soi dạ dày và đại tràng khi không có triệu chứng
Nội soi tiêu hóa là phương pháp quan trọng trong sàng lọc ung thư dạ dày và đại tràng. Nguy cơ các bệnh này tăng theo tuổi.
Tuy nhiên, sau 52 tuổi, việc nội soi có cần thiết hay không phải dựa trên tình trạng cụ thể của từng người. Nội soi là thủ thuật xâm lấn. Ống soi được đưa trực tiếp vào đường tiêu hóa, gây khó chịu và áp lực cho cơ thể.
Người cao tuổi, đặc biệt là người mắc bệnh tim mạch hoặc tiểu đường, dễ gặp biến chứng. Có thể xảy ra rối loạn nhịp tim hoặc hạ đường huyết do căng thẳng. Với người không có triệu chứng tiêu hóa, lợi ích của nội soi là không rõ ràng. Phương pháp này cũng có thể bỏ sót tổn thương rất nhỏ hoặc giai đoạn sớm.
Nếu phát hiện bất thường nhẹ, người bệnh thường phải làm thêm nhiều xét nghiệm khác. Điều này làm tăng gánh nặng thể chất và tâm lý. Trong trường hợp không có dấu hiệu như đau dạ dày, trào ngược, sụt cân hay chảy máu tiêu hóa, có thể ưu tiên phương pháp không xâm lấn.
Xét nghiệm máu ẩn trong phân hoặc kiểm tra vi khuẩn Helicobacter pylori là lựa chọn an toàn hơn.
Xét nghiệm máu toàn thân một cách máy móc
Nhiều người cho rằng xét nghiệm máu toàn thân có thể phản ánh đầy đủ sức khỏe. Thực tế, điều này không hoàn toàn đúng.
Xét nghiệm máu cung cấp thông tin về đường huyết, mỡ máu, gan và thận. Nhưng nó không thể phát hiện tất cả bệnh lý. Nhiều bệnh tim mạch hoặc ung thư giai đoạn sớm không làm thay đổi rõ rệt chỉ số máu.
Một số chỉ số bất thường nhẹ có thể chỉ là phản ứng tạm thời. Chúng liên quan đến ăn uống, căng thẳng hoặc thiếu ngủ. Nếu quá phụ thuộc vào kết quả xét nghiệm máu, người bệnh dễ rơi vào lo lắng không cần thiết. Thậm chí có thể dẫn đến điều trị quá mức.
Vì vậy, sau tuổi 52, xét nghiệm máu nên được lựa chọn có mục tiêu. Tốt nhất là làm theo chỉ định của bác sĩ, thay vì kiểm tra tràn lan.
Khám sức khỏe đúng cách quan trọng hơn khám nhiều
Khám sức khỏe định kỳ là cần thiết. Nhưng lạm dụng khám sức khỏe có thể gây hại nhiều hơn lợi. Khám quá mức làm tăng chi phí, áp lực tinh thần và rủi ro y khoa không cần thiết.
Sau tuổi 52, điều quan trọng nhất là khám đúng và phù hợp với thể trạng. Lắng nghe cơ thể và tuân thủ tư vấn chuyên môn luôn là cách bảo vệ sức khỏe bền vững nhất.
Theo: Song Yun và tác giả biên dịch lại
