Nông dân Thanh Hóa thu nhập cao nhờ thuần hóa loài cây mọc dại

Từ loài cây mọc dại, người dân xã Xuân Du, Thanh Hóa đã biến sắn dây thành nguồn vàng trắng đắt giá. Nhờ quy trình sản xuất tinh bột sắn dây tỉ mỉ, nhiều hộ gia đình thu lãi hàng trăm triệu mỗi năm.

Đổi đời nhờ “vàng trắng” trên đất đồi

Từng là loài cây mọc dại ven đường hay trên các triền núi, sắn dây hiện đã trở thành cây trồng chủ lực tại xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa. Anh Hoàng Viết Úy, 46 tuổi ở thôn 3, là một trong những người tiên phong đưa loại cây này vào sản xuất quy mô lớn. Với diện tích 10 sào, mỗi năm gia đình anh cung ứng ra thị trường gần 2 tấn thành phẩm, thu về khoản lãi ròng khoảng 100 triệu đồng. Đây là mức thu nhập vượt xa so với việc canh tác lúa hay ngô truyền thống trên cùng một đơn vị diện tích.

Nhận thấy tiềm năng kinh tế, từ năm 2010, vợ chồng anh đã bắt đầu thử nghiệm mô hình này khi nhu cầu thị trường về thực phẩm sạch tăng cao. Thành công của anh Úy đã tạo động lực cho nhiều hộ dân khác trong thôn chuyển đổi những vùng đất lúa kém hiệu quả sang trồng sắn dây. Không chỉ làm giàu cho gia đình, mô hình này còn tạo ra việc làm thời vụ cho lao động địa phương với mức lương từ 250.000 đến 400.000 đồng mỗi ngày.

Chị Lê Thị Lý, một hộ dân khác tại địa phương, cũng chia sẻ rằng sắn dây rất phù hợp với thổ nhưỡng đất đồi và bãi ven sông tại đây. Việc chăm sóc không quá phức tạp nhưng đòi hỏi người trồng phải thường xuyên làm cỏ, bón phân và dựng giàn vững chãi để cây phát triển tốt, cho củ nhiều tinh bột. Với chu kỳ thu hoạch khoảng 10 tháng, người dân có thể chủ động nguồn hàng cung ứng cho thị trường, đặc biệt là vào các dịp cao điểm như lễ Tết.

Kỹ nghệ lọc bột bằng máy điều hòa

Để có được những mẻ bột trắng mịn, quy trình chế biến tại Xuân Du phải trải qua rất nhiều công đoạn khắt khe và tỉ mỉ. Củ sắn sau khi thu hoạch được rửa sạch, xay nhuyễn rồi hòa với nước để lọc lấy tinh chất. Điểm khác biệt giúp thương hiệu địa phương đứng vững chính là công đoạn lắng lọc được thực hiện từ 10 đến 12 lần liên tục, giúp sản phẩm đạt độ tinh khiết và trắng mịn tự nhiên mà không cần bất kỳ loại hóa chất nào.

Chị Lê Thị Lý cho biết, nhiệt độ là yếu tố sống còn quyết định chất lượng của sản phẩm. Nếu vào mùa đông, nhiệt độ dưới 15 độ C là điều kiện lý tưởng để bột lắng tốt, thì vào mùa hè, nhiệt độ cao dễ khiến bột bị chua hoặc đổi màu. Để khắc phục, gia đình chị đã lắp đặt và sử dụng máy điều hòa nhiệt độ trong suốt quá trình ủ và lắng bột. Cách làm này giúp duy trì nhiệt độ ổn định, đảm bảo các tinh thể bột kết tinh hoàn hảo nhất.

Sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và tư duy hiện đại đã giúp sản phẩm giữ được mùi thơm nhẹ đặc trưng. Người dân cam kết toàn bộ quá trình đều làm thủ công, không pha trộn hay dùng chất bảo quản. Chính vì vậy, sản phẩm làm ra đến đâu đều được tiêu thụ hết đến đó, thậm chí nhiều thời điểm “cung không đủ cầu”. Việc chú trọng vào chất lượng đã giúp giá trị của thương hiệu Xuân Du không ngừng gia tăng.

tinh bột sắn dây
Sau khi lắng lọc, bột sắn sẽ được phơi dưới ánh nắng (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí)

Hướng tới sản phẩm nông nghiệp chủ lực

Hiện nay, xã Xuân Du đã hình thành vùng chuyên canh sắn dây tập trung với quy mô khoảng 25 ha, tập trung chủ yếu tại thôn 3. Theo thống kê, có khoảng 60 hộ dân đang trực tiếp tham gia vào chuỗi sản xuất và chế biến loại nông sản này. Sản phẩm được đưa ra thị trường dưới nhiều hình thức đa dạng. Trong đó, tinh bột sắn dây là sản phẩm mang lại giá trị cao nhất với giá bán dao động từ 170.000 đến 200.000 đồng mỗi kg tùy thời điểm.

Ông Hoàng Văn Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế xã Xuân Du, khẳng định địa phương đang có những bước đi chiến lược để nâng tầm giá trị cây sắn dây. Trong thời gian tới, xã dự kiến mở rộng diện tích canh tác lên khoảng 50 ha để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của người tiêu dùng. Chính quyền sẽ đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ người dân về kỹ thuật chế biến chuyên sâu và xây dựng thương hiệu bài bản.

Thành công từ cây sắn dây mọc dại không chỉ mang lại sự sung túc cho các hộ dân mà còn đóng góp quan trọng vào chương trình xây dựng nông thôn mới. Việc tận dụng hiệu quả quỹ đất đồi bãi để phát triển cây trồng thế mạnh đang mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp xã nhà. Với sự đồng lòng của người dân và chính quyền, các sản phẩm từ địa phương kỳ vọng sẽ vươn xa hơn tới các thị trường khó tính, góp phần khẳng định vị thế nông sản địa phương.

Theo: Báo Dân trí