Sự leo thang trong quan hệ Mỹ – Iran làm gia tăng rủi ro an ninh khu vực. Trong bối cảnh đó, Qatar nổi lên như một bên trung gian then chốt, góp phần duy trì đối thoại và kiềm chế xung đột tại vùng Vịnh.
- Cận thị học đường trở thành đại dịch âm thầm trong trường học hiện nay
- Quảng Ngãi: Lần đầu điện lưới quốc gia về với thôn Tu Thôn
- 30 trụ đèn năng lượng mặt trời thắp sáng xã Trà Tập, Đà Nẵng
Rủi ro trực tiếp với các quốc gia vùng Vịnh
Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn, với các tuyên bố cứng rắn và sự xói mòn của những thỏa hiệp trước đây. Từ vụ tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng 6/2025 đến các động thái đáp trả có tính toán của Tehran, nguy cơ leo thang không còn mang tính lý thuyết.
Sau làn sóng biểu tình trong nước, quan hệ giữa Tehran và Washington tiếp tục căng thẳng. Những phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng can thiệp để ủng hộ người biểu tình càng làm gia tăng áp lực, khiến ngoại giao khu vực trở nên cấp thiết hơn.
Đối với các nước vùng Vịnh, bất kỳ xung đột nào giữa Mỹ và Iran đều có tác động tức thì đến an ninh và ổn định kinh tế. Vị trí địa lý gần kề, hệ thống hạ tầng năng lượng tập trung và môi trường an ninh liên kết chặt chẽ khiến khu vực dễ bị ảnh hưởng, ngay cả khi đối đầu ở mức độ hạn chế.
Một kịch bản xung đột quân sự nhằm vào Iran có thể kéo theo hệ lụy vượt biên giới. Nguy cơ phân mảnh quyền lực trong nước, làn sóng di cư quy mô lớn và gián đoạn an ninh hàng hải, thị trường năng lượng đều đặt ra thách thức nghiêm trọng cho các quốc gia láng giềng, trong đó có các nước vùng Vịnh.
Ưu tiên kiềm chế thay vì đối đầu
Kể từ khi xung đột Israel – Hamas bùng phát tháng 10/2023, mạng lưới lực lượng đồng minh của Iran chịu nhiều sức ép, làm suy giảm ảnh hưởng của Tehran tại một số khu vực. Tuy nhiên, từ góc nhìn của các nước vùng Vịnh, leo thang căng thẳng không mang lại lợi ích lâu dài.
Các quốc gia trong khu vực ưu tiên tránh kịch bản hỗn loạn khó kiểm soát hơn là theo đuổi những thay đổi mạnh mẽ về chính trị tại Iran. Lập trường này không chỉ của Qatar mà còn tương đồng với Ả-rập Xê-út và Oman, những nước đã tăng cường đối thoại và xây dựng lòng tin với Tehran trong những năm gần đây.
Qatar và vai trò trung gian then chốt
Trong bối cảnh đó, hoạt động ngoại giao của Qatar giữa Washington và Tehran được xem là nỗ lực nhằm giảm thiểu rủi ro cho toàn khu vực. Với quan hệ duy trì ổn định với Iran và đối tác chiến lược với Mỹ, Doha đã giữ được các kênh liên lạc kín đáo, đáng tin cậy giữa hai bên.
Vai trò trung gian của Qatar thể hiện rõ vào tháng 9/2023, khi nước này hỗ trợ quá trình trao đổi tù nhân giữa Mỹ và Iran, đồng thời tạo điều kiện giải phóng các khoản tiền bị đóng băng của Tehran cho mục đích nhân đạo. Dù không mở ra một tiến trình hòa giải toàn diện, thỏa thuận cho thấy ngoại giao vẫn khả thi trong bối cảnh đối đầu sâu sắc.
Ngay cả sau vụ Iran tấn công có tính toán nhằm vào căn cứ không quân Al Udeid tại Qatar hồi tháng 6/2025, Doha vẫn nhanh chóng can thiệp để hạ nhiệt căng thẳng và ngăn khủng hoảng lan rộng.
Công cụ hạn chế leo thang hiếm hoi
Theo các nhà quan sát, nỗ lực hòa giải của Qatar không tạo ra những đột phá ngoạn mục, nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ tính toán sai lầm. Việc duy trì đối thoại, thúc đẩy các thỏa thuận hạn chế giúp khu vực tránh những hệ quả nghiêm trọng hơn.
Trong bối cảnh chiến tranh tại Trung Đông có thể gây tác động vượt xa chiến trường, vai trò trung gian của Qatar được xem là một trong số ít công cụ hiệu quả để ngăn chặn xung đột lan rộng, góp phần giữ ổn định cho toàn vùng Vịnh.
Theo: Báo Tiền Phong
