Tranh cãi quanh tham vọng kiểm soát Greenland của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang làm lung lay nền tảng quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Châu Âu dần nhận ra sự phụ thuộc an ninh vào Washington không còn là lựa chọn bền vững.
- Chiêm ngưỡng biển mây ở “chín tầng thang” giữa đại ngàn Tây Côn Lĩnh
- Thưởng tết bằng vàng tại Đồng Tháp gây chú ý dịp cận Tết
- Bắt nhóm người bán hai thiếu nữ vào quán karaoke giá 14 triệu đồng
Đòn thuế Greenland làm rạn nứt quan hệ xuyên Đại Tây Dương
Ngày 14/1, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen và đại diện ngoại giao Greenland Vivian Motzfeldt tới Nhà Trắng, gặp Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio. Cuộc thảo luận kéo dài khoảng hai giờ nhưng không đạt đồng thuận về tương lai Greenland.
Hai bên thống nhất thành lập nhóm công tác cấp cao nhằm tiếp tục trao đổi các quan ngại của Tổng thống Donald Trump, với kỳ vọng hạ nhiệt căng thẳng song phương. Tuy nhiên, chỉ ba ngày sau, Washington bất ngờ công bố áp thuế 10% với 8 nước châu Âu, trong đó có Đan Mạch. Theo thông báo của Nhà Trắng, mức thuế sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6, cho đến khi Mỹ hoàn tất thương vụ mua lại Greenland. Lý do được đưa ra là việc châu Âu triển khai lực lượng tới đảo này với “mục đích chưa rõ ràng”.
Động thái trên vấp phải phản ứng gay gắt. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cảnh báo thuế quan có thể làm suy yếu nghiêm trọng quan hệ xuyên Đại Tây Dương và kích hoạt vòng xoáy căng thẳng mới.
Châu Âu thức tỉnh trước sự lệ thuộc an ninh
Theo giới phân tích, tranh cãi Greenland đã tạo bước ngoặt trong cách châu Âu nhìn nhận Mỹ. Đan Mạch, quốc gia vốn là đồng minh trung thành của Washington, được cho là đã mất niềm tin vào vai trò “cột trụ an ninh” của Mỹ.
Chuyên gia Mikkel Runge Olesen, Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch, cho rằng quan hệ song phương sẽ không thể trở lại như trước. Những nhân vật từng ủng hộ mạnh mẽ liên minh xuyên Đại Tây Dương nay trở nên thận trọng và hoài nghi hơn. Các chuyên gia nhận định, việc châu Âu triển khai quân tới Greenland, dù quy mô hạn chế, mang ý nghĩa biểu tượng rõ rệt. Động thái này phát đi thông điệp rằng châu Âu sẵn sàng bảo vệ lợi ích chiến lược của mình, thay vì hoàn toàn trông cậy vào Mỹ.
Christine Nissen, nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu châu Âu (Đan Mạch), cho rằng đây là sự thay đổi sâu sắc trong tư duy chiến lược. Châu Âu từng tin vào “tam giác ổn định” gồm Mỹ bảo trợ an ninh, Nga cung cấp năng lượng rẻ và Trung Quốc là đối tác thương mại lớn. “Những giả định đó không còn tồn tại”, bà Nissen nói, cho rằng cú sốc Greenland buộc châu Âu phải thích nghi, dù quá trình này sẽ gây xáo trộn lớn.
Tự chủ chiến lược: Con đường dài nhưng không thể tránh
Giới quan sát đánh giá căng thẳng hiện nay có thể thúc đẩy châu Âu đoàn kết hơn. Sau Nga, Mỹ trở thành cường quốc thứ hai gây áp lực lãnh thổ trực tiếp với châu Âu, tạo động lực cho việc xây dựng năng lực tự chủ chiến lược.
Giáo sư Marlene Wind, Đại học Copenhagen, nhận định các nước EU đang xích lại gần nhau hơn. Bà cho rằng những hành động của Tổng thống Trump vô tình tạo hiệu ứng “phản lưới nhà”, khi thúc đẩy châu Âu tìm cách giảm phụ thuộc vào Washington.
Tuy nhiên, việc tách khỏi hệ thống quốc phòng Mỹ không thể diễn ra trong thời gian ngắn. Quân đội châu Âu đang vận hành nhiều vũ khí, công nghệ và hệ thống huấn luyện do Mỹ cung cấp, từ máy bay chiến đấu đến công nghệ giám sát. Dù vậy, một số quốc gia đã bắt đầu thay đổi. Đan Mạch mới đây phê duyệt gói chi tiêu quốc phòng lớn kỷ lục, trị giá 9 tỷ USD, ưu tiên lựa chọn giải pháp phòng không do châu Âu phát triển.
Theo các chuyên gia, quá trình chuyển dịch này sẽ chậm và tốn kém, nhưng được xem là cần thiết để đảm bảo lợi ích lâu dài. Trong khi đó, các lãnh đạo châu Âu vẫn nỗ lực duy trì đối thoại, hy vọng căng thẳng Greenland có thể được kiểm soát thông qua ngoại giao, thay vì đẩy quan hệ với Mỹ tới điểm không thể đảo ngược.
Theo: VnExpress
