Mỹ và Iran nối lại đàm phán, Li băng và Hormuz vẫn chưa yên

Trung Đông chưa có hòa bình thật sự, Li Băng vẫn giằng co từng ngày với Israel, còn eo biển Hormuz vẫn là nơi các bên mặc cả quyền kiểm soát, ngay cả khi Mỹ và Iran chuẩn bị nối lại đàm phán tại Pakistan trong tuần này.

Ở miền nam Li Băng, quân đội Israel vẫn hiện diện, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vừa đưa ra một tuyên bố khiến phía Li Băng phẫn nộ. Cùng lúc đó tại vùng Vịnh, Iran tuyên bố sẽ thu phí tàu qua Hormuz, bất chấp một bản ghi nhớ phía Mỹ nói điều ngược lại.

Ngày 05/7, ông Netanyahu nói rằng một số làng Cơ Đốc giáo ở miền nam Li Băng đã “yêu cầu được sáp nhập” vào Israel để được bảo vệ khỏi Hezbollah. Phía Li Băng bác bỏ ngay lập tức, thị trưởng làng Rmeish, ông Hanna al-Amil, nói chỉ riêng việc nghĩ đến kịch bản đó cũng là “hoàn toàn không thể”. Ngày 06/7, chính các làng Cơ Đốc giáo ấy lên tiếng, khẳng định sẽ ở lại trên đất của mình, trung thành với lá cờ Li Băng.

Súng chưa im, ngày 05/7, Tư lệnh quân đội Israel Eyal Zamir đến thăm binh sĩ đóng gần Lâu đài Beaufort, ông nói lực lượng Israel sẽ “tiếp tục hành động quyết đoán để loại bỏ các mối đe dọa khỏi lãnh thổ Li Băng”. Một ngày sau, hãng Ynet của Israel đưa tin Tel Aviv chuẩn bị bàn giao hai khu vực hạn chế cho quân đội Li Băng, nhưng vẫn giữ phần lớn vùng kiểm soát cho đến khi Hezbollah bị giải giáp. Một tay rút, một tay vẫn nắm chặt.

Iran theo dõi sát Li Băng, không chỉ vì Hezbollah, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói ngày 06/7 rằng Tehran đặc biệt chú trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Li Băng. Ông yêu cầu việc chấm dứt chiến sự nhằm vào “trục kháng chiến” phải được đưa vào bản ghi nhớ với Mỹ. Hezbollah, vì thế mà không chỉ là con bài của Iran trước Israel, mà còn là con bài trên bàn đàm phán với Washington.

Ở vùng Vịnh, có tín hiệu khác, ngày 05/7, ông Abbas Abdolkhani, Tùy viên thương mại Iran tại Doha, xác nhận vận chuyển hàng hóa giữa cảng Dayyer của Iran và cảng Al Ruwais của Qatar đã được khôi phục, sau gần 5 tháng gián đoạn. Nhưng nối lại thương mại không có nghĩa tranh chấp đã hết, nhất là tại Hormuz.

Cùng ngày, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli nói các tàu qua Hormuz sẽ phải trả “phí dịch vụ”. Ông nói Trung Quốc và một số nước “thân thiện” có thể được ưu đãi đặc biệt. Tehran gọi đó là phí an ninh, giám sát và xử lý môi trường, Iran cũng đang làm việc với Oman để dựng các thỏa thuận mới quản lý eo biển.

Bản ghi nhớ 14 điểm giữa Mỹ và Iran nói khác, theo đó, tàu thương mại được qua Hormuz miễn phí trong 60 ngày. Mỹ khẳng định Iran không được thu phí trong bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào. Vòng đàm phán tiếp theo sẽ diễn ra tại Pakistan trong tuần này, và ông Ghalibaf thừa nhận hai bên còn bất đồng sâu sắc, dù ông tin việc thực hiện bản ghi nhớ là “khó khăn nhưng vẫn khả thi”.

Li Băng chưa yên, Hormuz chưa xong, mỗi tuyên bố mới lại kéo theo một phản ứng mới, và bản ghi nhớ Mỹ – Iran, dù đã ký, vẫn còn phải chứng minh trên thực địa.

Nguyễn Chiến (tổng hợp)