Tại Ankara, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Greenland cần thuộc quyền kiểm soát của Washington thay vì Đan Mạch, đồng thời bày tỏ sự bất mãn với phản ứng của các thành viên NATO.
- Mỹ và Iran nối lại đàm phán, Li băng và Hormuz vẫn chưa yên
- Ông Trump khởi động quỹ đầu tư 1.000 USD cho nửa triệu trẻ sơ sinh
- Samsung và SK cùng Hàn Quốc dồn lực cho ba lĩnh vực công nghệ lõi
Phát biểu bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO trong cuộc gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, ông Trump nhắc lại tham vọng kiểm soát vùng lãnh thổ bán tự trị này của Đan Mạch, viện dẫn lý do an ninh trước sự hiện diện ngày càng gia tăng của Nga và Trung Quốc tại khu vực Bắc Cực. Ông cũng tiết lộ từng cân nhắc không tham dự hội nghị năm nay, đồng thời liên hệ sự bất mãn của mình với cách một số đồng minh châu Âu phản ứng trong cuộc chiến tại Iran.
“Greenland nên do Mỹ kiểm soát, chứ không phải Đan Mạch,” ông tuyên bố, giữ nguyên quan điểm đã nhiều lần đưa ra trước đây. Ông cho rằng Copenhagen chưa đầu tư thỏa đáng cho hòn đảo này, trong khi vị trí của nó ngày càng trở nên quan trọng đối với an ninh nước Mỹ.
“Greenland chẳng giúp ích gì cho Đan Mạch. Đan Mạch cũng không chi tiền để thực sự hỗ trợ Greenland, nhưng nơi này lại là một khu vực quan trọng đối với Mỹ,” ông nói thêm, nhấn mạnh sự chênh lệch giữa trách nhiệm và lợi ích mà Copenhagen dành cho vùng lãnh thổ này.
Theo lời ông Trump, vấn đề Greenland đã tác động trực tiếp đến mối quan hệ giữa ông với khối NATO trong suốt thời gian qua. Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ từng nhiều lần tuyên bố Washington phải giành quyền sở hữu hoặc kiểm soát hòn đảo này, khiến Đan Mạch và nhiều nước châu Âu lo ngại về căng thẳng gia tăng.
Dù từng từ chối loại trừ khả năng dùng biện pháp quân sự để giành Greenland, tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos hồi đầu năm, ông Trump đã chuyển hướng sang thúc đẩy một thỏa thuận dài hạn liên quan đến hòn đảo. Sự thay đổi này cho thấy cách tiếp cận của ông có thể linh hoạt theo diễn biến quan hệ với các đồng minh châu Âu.
Cũng trong cuộc gặp tại Ankara, Tổng thống Mỹ tiếp tục bày tỏ sự thất vọng đối với khối NATO, đồng thời nhắc lại việc từng cân nhắc không tham dự hội nghị thượng đỉnh năm nay. “Tôi đã rất thất vọng về NATO. Nói thẳng ra, nếu hội nghị không được tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ thì có thể tôi đã không tham dự,” ông nói.
Sự bất mãn của ông Trump xuất phát từ phản ứng của các đồng minh châu Âu trong cuộc chiến tại Iran vừa qua, khi một số nước hạn chế quân đội Mỹ sử dụng căn cứ trên lãnh thổ của họ. Ông xem đây như một phép thử để đánh giá mức độ sẵn sàng sát cánh của các đồng minh đối với Washington.
“Tôi đã thử xem liệu họ có đứng về phía chúng tôi hay không, bởi từ lâu tôi vẫn nói rằng chúng tôi đã giúp họ. Ý từ chối chúng tôi, Đức từ chối chúng tôi và Pháp cũng từ chối chúng tôi,” ông nói, đề cập đến việc một số quốc gia không cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự khi xung đột Iran nổ ra.
Khi được hỏi liệu có công bố thêm kế hoạch cắt giảm quân số Mỹ tại châu Âu hay không, ông Trump chỉ đáp ngắn gọn: “Chúng ta hãy chờ xem.” Theo Đài CNN đưa tin trước đó, ông từng thảo luận riêng về khả năng rút khoảng một phần ba lực lượng Mỹ đang đồn trú tại châu Âu.
Bên cạnh vấn đề Greenland và NATO, ông Trump cũng bày tỏ sự lạc quan về triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine sau các cuộc trao đổi riêng với lãnh đạo hai nước. Ông cho biết đã có một cuộc trao đổi rất tốt với Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 06/7, đồng thời cũng đã nói chuyện với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
“Tôi nghĩ cả hai đều muốn đạt được một thỏa thuận. Thật đáng tiếc là mọi chuyện đã kéo dài quá lâu, nhưng tôi nghĩ rồi sẽ có điều gì đó đạt được,” ông Trump nói. Ông nói thêm rằng cả hai nhà lãnh đạo hiện đều mong muốn giải quyết cuộc xung đột càng sớm càng tốt.
Ông Trump cho rằng cuộc xung đột Nga – Ukraine gây ảnh hưởng đến châu Âu nhiều hơn nước Mỹ, bởi khoảng cách giữa Washington và chiến trường là cả một đại dương rộng lớn. Dù vậy, ông thừa nhận bản thân không thể chịu nổi khi chứng kiến những gì đang diễn ra tại đây: “Tôi chưa bao giờ chứng kiến điều gì như vậy. Đó là một cuộc tàn sát và nó phải chấm dứt.”
Cuối cuộc gặp với Tổng thống Erdogan, ông Trump cho biết Mỹ sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt áp đặt lên Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 2020, sau khi Ankara mua hệ thống phòng không S-400 của Nga. Ông cũng để ngỏ khả năng bán tiêm kích tàng hình F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời ca ngợi nước này trung thành hơn nhiều quốc gia khác.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
