Từ đêm 14 đến ngày 16/9, mưa lớn dồn dập trút xuống Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, có nơi vượt 500mm, buộc 13 tỉnh, thành từ Sơn La đến Hà Tĩnh khẩn trương ứng phó nguy cơ lũ quét, sạt lở đất. Ngay giữa Thủ đô Hà Nội, nơi có hệ thống thoát nước được đầu tư lớn, người dân vẫn phải bì bõm trong nước giữa trận mưa lớn nhất kể từ đầu năm 2026.
- Cựu viện trưởng pháp y tâm thần bị đề nghị đến 17 năm 9 tháng tù
- Án sơ thẩm vụ cựu hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình bị hủy
- Lũ vượt báo động, nhiều điểm nghẽn mới xuất hiện giữa đợt ngập sâu
Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa phát Công văn số 52/BCĐ-BNNMT gửi UBND các tỉnh, thành phố Sơn La, Tuyên Quang, Lào Cai, khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh.
Nguyên nhân được xác định do dải hội tụ nhiệt đới nối với vùng áp thấp suy yếu từ áp thấp nhiệt đới vừa đổ bộ Quảng Trị, khiến mưa tập trung trong thời gian ngắn. Văn bản yêu cầu các địa phương “theo dõi chặt chẽ các bản tin cảnh báo, dự báo mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá; kịp thời thông tin đến chính quyền cơ sở và Nhân dân”.
Tại Hưng Yên, Ninh Bình, Nghệ An, Thanh Hóa, một số nơi ghi nhận mưa cục bộ trên 150mm chỉ trong vài giờ. Các khu vực trũng thấp, ven sông suối được yêu cầu chủ động sơ tán người dân khi cần thiết.
Mưa lớn dồn dập, nhiều khu vực đối mặt lũ quét
Đây không phải lần đầu miền Bắc xuất hiện mưa lớn trong tháng 9. Trước đó, giới chuyên môn đã nhận định tháng này có thể là cao điểm mưa diện rộng tại Bắc Bộ và dải đất từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng do tác động của dải hội tụ nhiệt đới và hội tụ gió trên cao.
Đợt này, dải hội tụ nhiệt đới tiếp tục kết hợp với áp thấp nhiệt đới suy yếu sau khi đổ bộ Quảng Trị, tạo hiệu ứng cộng hưởng, khiến lượng mưa tăng mạnh trong hai ngày.
Hưng Yên, Ninh Bình, phía Nam Phú Thọ và Thanh Hóa được xác định là vùng tâm mưa. Cơ quan khí tượng cảnh báo rủi ro thiên tai cấp 2, có thể gây thiệt hại về tài sản và hạ tầng.
Trong khi đó, các khu vực miền núi Phú Thọ, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị đứng trước nguy cơ lũ quét, sạt lở đất ở mức cao đến rất cao. Nguyên nhân là đất đã bão hòa nước sau nhiều đợt mưa liên tiếp từ tháng 8.
Nghịch lý rõ nhất lại xuất hiện ở Thủ đô. Hà Nội ghi nhận gần 300mm mưa chỉ trong một ngày, tương đương gần 300 lít nước trên mỗi mét vuông mặt đường. Nhiều tuyến phố nội đô ngập sâu, giao thông ùn ứ trong giờ cao điểm.
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, nhận định xu hướng dịch chuyển của dải hội tụ nhiệt đới đang khiến đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trở thành tâm điểm mưa lớn trong tháng 9, thay vì chủ yếu tập trung ở vùng núi phía Bắc như trước.
Theo ông, các đô thị đông dân vốn quen với những đợt ngập cục bộ ngắn ngày nay phải đối mặt với mưa có cường độ và tổng lượng lớn hơn dự liệu thông thường. Đây cũng là phép thử đối với năng lực thoát nước và khả năng ứng phó tại chỗ.
Khi những trận mưa kỷ lục xuất hiện dày hơn, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm sao ứng phó với một đợt mưa, mà còn là hạ tầng đô thị đã thực sự sẵn sàng trước những diễn biến ngày càng khó lường hay chưa?
Đỗ Vân (tổng hợp)
