Giữa nỗi lo nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Lào bị mai một .Nghệ nhân Lò Thị Viên ở bản Na Sang 2 (xã Núa Ngam, tỉnh Điện Biên) .Bền bỉ khôi phục và phát triển nghề truyền thống,đưa tiếng thoi lách cách vang lên trở lại nơi bản làng.
Giữ hồn văn hóa trong từng sợi chỉ
Sinh ra trong gia đình người Lào di cư sang Điện Biên .Chị Lò Thị Viên sớm quen với khung cửi, với sắc chàm, vỏ cây và củ nâu nhuộm vải. Trong ký ức tuổi thơ, âm thanh thoi đưa rộn ràng gắn liền với nếp sống của phụ nữ bản. Chị kể: người Lào có kỹ thuật dệt và hãm màu riêng . Pha tỉ lệ rượu, chua, cay theo bí quyết gia truyền để tạo ra màu sắc bền đẹp.
“Mẹ tôi được chọn về nhà quan dệt hoa văn đặc biệt chỉ dành cho vợ quan. Tôi vẫn giữ vài chiếc khăn cổ hàng trăm năm tuổi, màu sắc còn nguyên vẹn”, chị Viên chia sẻ. Mỗi hoa văn đều có ý nghĩa riêng . Như hình con voi tượng trưng cho đất nước Triệu Voi . Phản ánh tín ngưỡng và lịch sử của dân tộc.
Tuy nhiên, cuối thập niên 1990, hàng giá rẻ tràn về khiến nghề dệt trong bản bị lãng quên. “Tôi sợ một ngày con cháu sẽ chẳng biết hoa văn con voi là gì . Chẳng còn ai dệt thổ cẩm nữa”, chị tâm sự.
Khôi phục nghề, làm giàu từ văn hóa truyền thống
Năm 2001, với nỗi trăn trở đó. Chị cùng hơn 40 phụ nữ trong bản lập nhóm dệt thổ cẩm, khôi phục từng hoa văn cổ. Đến năm 2007. Hợp tác xã dệt thổ cẩm Lào Na Sang 2 chính thức thành lập. Tạo việc làm ổn định cho nhiều hộ dân. Hiện hợp tác xã có 15 thành viên thường xuyên, thu nhập bình quân đạt 3 triệu đồng/tháng.
Không chỉ dệt, chị còn lặn lội mang sản phẩm đi hội chợ, triển lãm khắp nơi để giới thiệu với du khách. Một lần tham dự hội chợ ở TP.HCM, toàn bộ hàng hóa trong gian của chị được khách nước ngoài mua hết. “Tôi vui mừng lắm, thấy nghề truyền thống của dân tộc mình vẫn được yêu quý”, chị kể.
Để có dụng cụ chuẩn, chị phải sang tận Viêng Chăn (Lào) tìm mua lược dệt và nghiên cứu hoa văn cổ. Nhờ sự kiên trì, hợp tác xã của chị nay trở thành mô hình tiêu biểu của tỉnh, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và giảm nghèo bền vững.
Sản phẩm thổ cẩm của hợp tác xã hiện rất đa dạng: váy, túi, khăn, vỏ chăn, áo… với giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, phù hợp nhiều đối tượng khách hàng. “Tôi không giàu tiền, nhưng giàu tình cảm. Bà con thương tôi vì nhờ nghề mà cuộc sống khấm khá hơn”, chị cười hiền.
Chị Viên mong được hỗ trợ thêm máy móc như máy bật bông, tách hạt để giảm sức lao động và tăng năng suất. Sắp tới, chị còn được mời sang Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm — cơ hội để lan tỏa tinh hoa nghề dệt thổ cẩm Lào Điện Biên ra thế giới.
Theo: Vietnamnet
