Áo của dân tộc Mường không chỉ là hơi thở từ núi rừng . Áo còn là linh hồn của bản làng, là biểu tượng cho sự khéo léo, đằm thắm và thủy chung. Giản dị nhưng sâu sắc. Áo khóm còn là niềm tự hào của bao thế hệ người Mường xứ Thanh.
Phụ huynh rối bời vì con học online ngày mưa ngập
Nghề mộc truyền thống ở Thanh Hóa: Giữ hồn xưa, vươn tới tương lai
Núi Chứa Chan thành trung tâm du lịch sinh thái lớn của Đồng Nai
Trang phục Mường trong đời sống hôm nay
Chiều buông xuống trên thung lũng Mường. Làn sương mỏng bảng lảng bay qua những mái nhà sàn nép mình bên triền núi. Tiếng cồng chiêng ngân xa, hòa vào tiếng suối róc rách như lời ru của đất trời.
Trong khung cảnh ấy, những người phụ nữ Mường thong thả bước về sau một ngày làm nương. Trên vai là gùi ngô, gùi sắn, trên mình là chiếc áo màu chàm giản dị. Dáng áo khóm suôn thẳng, cổ tròn kín đáo, khuy vải cài dọc ngực . Tất cả toát lên vẻ nền nã, dịu hiền như chính tâm hồn người Mường.
Không cần rực rỡ sắc màu, áo khóm vẫn khiến người ta nhận ra một nét đẹp riêng . Vẻ đẹp của sự bình yên, bền bỉ và gắn bó với núi rừng quê hương.
Chiếc áo khóm trong lời ru của mẹ
Tôi còn nhớ những buổi tối bên bếp lửa, bà thường kể . Con gái Mường lớn lên phải biết dệt vải, biết may áo khóm, vì đó là hồn của bản làng.
Giọng bà trầm ấm, hòa trong tiếng củi nổ lách tách. Trên tay bà, sợi chỉ trắng hiện dần qua ánh lửa, đều đặn và kiên nhẫn. Bà bảo, chiếc áo khóm không chỉ để mặc. Nó còn là lời nhắn gửi về cội nguồn. Về sự thủy chung và nết na của người con gái Mường.
Trong lời ru của mẹ, trong dáng bà ngồi xe sợi . Áo khóm đã trở thành một phần ký ức, thấm đượm hơi thở núi rừng và tình người bản Mường.
Áo khóm mộc mạc mà thẳm sâu
Áo khóm không sặc sỡ, không dát bạc, thêu vàng. Chỉ là tấm vải chàm đậm, dáng áo dài, cổ tròn kín, khuy vải nhỏ xinh. Khi khoác cùng váy đen, thắt lưng đỏ. Chiếc áo ấy làm nổi bật nét dịu dàng, thanh khiết của người phụ nữ Mường.
Cái đẹp của áo khóm là cái đẹp của sự giản dị, của nếp sống thanh thản mà sâu sắc. Nó giống như tiếng chày giã gạo dưới trăng . Như dòng suối quanh bản, êm đềm mà chẳng bao giờ ngừng chảy.
Dù không cầu kỳ, áo khóm vẫn mang đến cảm giác ấm áp, gần gũi . Như tình người Mường luôn chân thành và bền bỉ qua năm tháng.
Áo khóm trong ký ức bản làng
Mỗi độ xuân về, bản Mường lại rộn rã tiếng cồng chiêng. Trai gái tụ hội, người già, trẻ nhỏ cùng khoác lên mình những bộ trang phục đẹp nhất. Trong sắc váy đen và vòng cổ bạc . Tà áo thấp thoáng đi thành hàng, duyên dáng và tự hào.
Tôi nhớ buổi chiều năm ấy, bà ngoại mở chiếc rương gỗ cũ . Lấy ra tấm áo đã bạc màu theo năm tháng. Bà nói: “Đây là áo mẹ bà dệt khi bà về nhà chồng. Mỗi mũi kim, sợi chỉ là một lời nhắc con gái Mường phải biết giữ nếp nhà . Phải thương chồng, thương con, thương bản làng.”
Nói rồi bà khẽ vuốt ve tấm áo, ánh mắt như ẩn chứa cả một trời ký ức. Khi ấy, tôi mới hiểu: áo khóm không chỉ là áo . Mà là kỷ vật của một đời người, là chứng nhân của tình yêu, của sự thủy chung son sắt.
Trang phục giữ hồn người Mường
Thời gian trôi, cuộc sống đổi thay, áo khóm không còn hiện diện thường ngày như xưa. Thế nhưng, trong mỗi lễ hội, trong ngày cưới hay lễ cúng tổ tiên . Áo khóm vẫn trở về như một biểu tượng thiêng liêng, gợi nhớ cội nguồn.
Nhiều bạn trẻ người Mường hôm nay đã chọn mặc áo trong ngày trọng đại . Như lời tri ân với tổ tiên và văn hóa dân tộc. Không ít nghệ nhân, nhà thiết kế cũng đang đưa áo khóm vào đời sống hiện đại , vừa gần gũi, vừa mang nét cổ truyền.
Giữ lấy áo khóm, chính là giữ lấy bản sắc. Giữ lấy bản sắc, cũng là giữ lại hồn cốt của người Mường . Mộc mạc, thủy chung mà sâu lắng như chính đất trời xứ Thanh.
Nhịp thở của núi rừng
Áo khóm không phô trương, không ồn ào . Nhưng nó hiện diện trong từng lời ru, từng ký ức, từng nhịp sống bản Mường.
Tựa như hơi thở âm thầm của núi rừng, chiếc áo ấy nhắc ta rằng. Văn hóa chỉ thật sự sống khi còn người gìn giữ và trân trọng.
